73% bệnh nhân ung thư muốn dùng Đông y, bác sĩ nói gì?
Nghiên cứu tại Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM cho thấy 73% bệnh nhân ung thư mong muốn sử dụng Đông y hỗ trợ điều trị. Các chuyên gia cảnh báo khoảng trống thông tin có thể khiến người bệnh đối mặt với nhiều rủi ro.
Giữa hành trình điều trị ung thư đầy khắc nghiệt, không ít bệnh nhân vẫn âm thầm tìm kiếm thêm một “điểm tựa” ngoài hóa trị, xạ trị hay phẫu thuật. Đó có thể là một thang thuốc Đông y giúp ngủ ngon hơn, vài buổi châm cứu để giảm đau, hay những liệu pháp dưỡng sinh với hy vọng cơ thể đủ sức bước tiếp.
Nhu cầu sử dụng y học cổ truyền của bệnh nhân ung thư đang gia tăng
Mới đây, một nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM cho thấy nhu cầu rất lớn của người bệnh đối với y học cổ truyền (YHCT), đồng thời đặt ra bài toán mới cho hệ thống điều trị ung thư hiện đại.
Cụ thể, khảo sát được thực hiện trên 714 bệnh nhân tại các khoa lâm sàng của bệnh viện từ tháng 10/2025 đến tháng 3/2026. Kết quả cho thấy chỉ khoảng 19% người bệnh thực sự đã sử dụng YHCT trong quá trình điều trị. Tuy nhiên, phía sau con số tưởng chừng khiêm tốn đó là một thực tế đáng chú ý: có tới 73% bệnh nhân bày tỏ mong muốn được tiếp cận các liệu pháp YHCT để hỗ trợ điều trị ung thư.
Đặc biệt, trong nhóm chưa từng sử dụng YHCT, gần 70% cho biết họ có nhu cầu thử áp dụng trong tương lai. Điều này phản ánh tâm lý rất phổ biến ở bệnh nhân ung thư hiện nay: dù tin tưởng y học hiện đại, họ vẫn mong muốn có thêm các giải pháp giúp giảm đau, cải thiện sức khỏe tinh thần và nâng cao chất lượng sống.
Với nhiều bệnh nhân, ung thư không đơn thuần là một căn bệnh. Đó là chuỗi ngày kéo dài của mệt mỏi, đau đớn, mất ngủ, chán ăn, sụt cân và áp lực tâm lý triền miên. Chính những tác dụng phụ kéo dài của điều trị khiến nhiều người tìm đến YHCT như một phương pháp hỗ trợ để “dễ thở hơn” trong hành trình chống chọi bệnh tật.
Theo nghiên cứu, đa số người bệnh tìm đến YHCT với kỳ vọng cải thiện triệu chứng hơn là thay thế hoàn toàn điều trị hiện đại. Những liệu pháp được quan tâm nhiều nhất gồm dùng thuốc Đông y, châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và dưỡng sinh.
TS.BS Diệp Bảo Tuấn – Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM nhận định nhu cầu tìm kiếm các liệu pháp hỗ trợ của bệnh nhân ung thư là hoàn toàn có thật và ngày càng gia tăng trong bối cảnh số ca mắc ung thư tại Việt Nam liên tục tăng.
Theo ông, điều quan trọng không phải là phủ nhận hoàn toàn YHCT mà cần tiếp cận bằng góc nhìn khoa học, có kiểm chứng và đặt sự an toàn của người bệnh lên hàng đầu.
“Người bệnh ung thư thường trải qua thời gian điều trị kéo dài với nhiều triệu chứng khó chịu. Vì vậy, nhu cầu tìm kiếm thêm các phương pháp hỗ trợ để cải thiện thể trạng, giảm mệt mỏi hay nâng cao chất lượng sống là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, việc sử dụng cần được tư vấn chuyên môn và theo dõi chặt chẽ để tránh những tương tác bất lợi với điều trị chính thống”, TS-BS Diệp Bảo Tuấn chia sẻ.
Khoảng trống thông tin khiến bệnh nhân dễ rơi vào “vùng xám”
Một trong những điểm đáng lo ngại nhất mà nghiên cứu chỉ ra là sự thiếu hụt thông tin chính thống về YHCT trong cộng đồng bệnh nhân ung thư. Nhiều người muốn sử dụng nhưng lại không hiểu rõ hiệu quả thực sự ra sao, mức độ an toàn thế nào hay liệu có nguy cơ tương tác với thuốc điều trị ung thư hay không.
Không ít bệnh nhân thừa nhận họ “không biết” hoặc “không rõ” về tác dụng phụ của các phương pháp YHCT. Đây chính là khoảng trống nguy hiểm bởi khi thiếu thông tin khoa học, người bệnh rất dễ bị dẫn dắt bởi quảng cáo thổi phồng công dụng hoặc các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng.
Trong thực tế, đã có nhiều trường hợp bệnh nhân tự ý bỏ điều trị chính thống để theo các phương pháp “truyền miệng”, khiến bệnh tiến triển nặng hơn và bỏ lỡ “thời gian vàng” điều trị.
TS.BS Diệp Bảo Tuấn cho rằng đây là vấn đề ngành y tế cần nhìn nhận nghiêm túc. Theo ông, thay vì né tránh hoặc coi YHCT là chủ đề “nhạy cảm”, bác sĩ cần chủ động trao đổi với bệnh nhân về nhu cầu sử dụng các liệu pháp bổ trợ.
“Nếu bác sĩ không hỏi, bệnh nhân có thể tự tìm đến những nguồn thông tin thiếu kiểm chứng bên ngoài. Điều nguy hiểm là nhiều sản phẩm được quảng cáo hỗ trợ điều trị ung thư nhưng chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng, thậm chí có nguy cơ gây độc cho gan, thận hoặc ảnh hưởng hiệu quả điều trị”, ông nhấn mạnh.
Người bệnh muốn được điều trị tích hợp ngay tại bệnh viện chuyên khoa
Một trong những phát hiện đáng chú ý của nghiên cứu là phần lớn bệnh nhân không muốn tự điều trị YHCT bên ngoài mà mong muốn được tiếp cận ngay trong môi trường bệnh viện chuyên khoa ung bướu.
Có tới 65,3% người tham gia khảo sát cho biết họ muốn được sử dụng các liệu pháp YHCT ngay tại Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM dưới sự theo dõi của đội ngũ y bác sĩ.
Điều này cho thấy người bệnh không hề quay lưng với y học hiện đại. Ngược lại, họ kỳ vọng vào một mô hình chăm sóc tích hợp, nơi các liệu pháp hỗ trợ được triển khai một cách khoa học, an toàn và có sự phối hợp giữa bác sĩ điều trị ung thư với chuyên gia YHCT.
Theo TS.BS Diệp Bảo Tuấn, xu hướng điều trị tích hợp đã được nhiều quốc gia phát triển áp dụng trong chăm sóc ung thư. Tuy nhiên, việc triển khai cần dựa trên bằng chứng khoa học và phải có hướng dẫn chuyên môn rõ ràng.
“Y học hiện đại vẫn là nền tảng cốt lõi trong điều trị ung thư. Các liệu pháp bổ trợ chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ nâng cao chất lượng sống, giảm triệu chứng hoặc cải thiện tinh thần cho người bệnh, không được đánh đồng với điều trị thay thế”, ông khẳng định.
Nghiên cứu tại Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM không chỉ phản ánh xu hướng sử dụng YHCT của bệnh nhân ung thư mà còn cho thấy nhu cầu cấp thiết về một mô hình chăm sóc toàn diện hơn trong điều trị ung thư tại Việt Nam.
Trong bối cảnh số bệnh nhân ung thư ngày càng tăng, việc chỉ tập trung vào điều trị khối u là chưa đủ. Người bệnh còn cần được hỗ trợ về dinh dưỡng, tâm lý, giảm đau, phục hồi chức năng và cải thiện chất lượng sống.
Các chuyên gia nhận định, nếu hệ thống y tế không chủ động cung cấp thông tin chính thống và các dịch vụ hỗ trợ an toàn, người bệnh sẽ tiếp tục tự tìm đến những “vùng xám” ngoài bệnh viện. Đây chính là khoảng trống dễ bị lấp đầy bởi các quảng cáo sai sự thật, các liệu pháp chưa được kiểm chứng và những lời hứa “chữa khỏi ung thư” đầy nguy hiểm.
TS.BS Diệp Bảo Tuấn cho rằng điều quan trọng nhất hiện nay là xây dựng cơ chế tư vấn minh bạch, giúp bệnh nhân hiểu đúng về vai trò của YHCT trong hỗ trợ điều trị ung thư.
“Người bệnh cần được lắng nghe và được giải đáp đầy đủ. Khi có sự đồng hành giữa bác sĩ và bệnh nhân, chúng ta sẽ hạn chế được việc người bệnh tự ý sử dụng các sản phẩm hoặc phương pháp không an toàn”, ông nói.
