912 triệu cổ phiếu SpaceX được mở khóa, nhà đầu tư có cơ hội chốt lời sau IPO
Ngày 6/8, nhiều nhân viên và nhà đầu tư SpaceX từ giai đoạn đầu có cơ hộ bán cổ phiếu để hiện thực hóa khoản lãi cực lớn khi thời hạn hạn chế giao dịch (lock-up) đầu tiên sau IPO hết hiệu lực.
Các công ty môi giới dự báo sẽ xuất hiện làn sóng bán cổ phiếu SpaceX để chốt lời.
Lock-up (thời hạn hạn chế chuyển nhượng cổ phiếu) là khoảng thời gian sau khi một công ty IPO mà những người nắm cổ phiếu từ trước khi niêm yết như nhà sáng lập, lãnh đạo, nhân viên và quỹ đầu tư không được phép bán cổ phiếu của mình ra thị trường. Quy định này thường được ghi trong thỏa thuận giữa công ty, các cổ đông nội bộ và ngân hàng bảo lãnh phát hành.
Những người mua cổ phần SpaceX từ nhiều tháng hoặc nhiều năm trước khi công ty niêm yết vào tháng 6/2026, với giá chỉ bằng một phần nhỏ so với mức 135 USD/cổ phiếu lúc IPO, đang nắm khoản lợi nhuận rất lớn. Tuy nhiên, nếu họ đồng loạt bán ra sau khi thời hạn lock-up kết thúc, cổ phiếu SpaceX có thể tiếp tục chịu áp lực trong bối cảnh đã giảm 49% so với mức đỉnh 225,64 USD đạt được sau IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng).
Các nhà quản lý quỹ, công ty môi giới và chuyên gia phân tích cho rằng thị trường gần như chắc chắn sẽ chứng kiến lượng cổ phiếu SpaceX lớn được bán ra. Điều quan trọng không chỉ là có bao nhiêu cổ phiếu được bán, mà còn là ai bán và bán bao nhiêu, bởi điều này sẽ ảnh hưởng đáng kể đến niềm tin của thị trường vào triển vọng dài hạn của SpaceX.
Robert Hackel, Giám đốc điều hành công ty môi giới tổ chức R.F. Lafferty & Co, nhận định: "Đây có lẽ là sự kiện lock-up được bàn tán nhiều nhất trong lịch sử các thương vụ IPO".
Theo ông, nhiều nhà đầu tư sở hữu cổ phần SpaceX từ trước IPO đã liên hệ để tìm cách bán bớt cổ phiếu, nhằm chuyển vốn sang các công ty tư nhân đang được kì vọng sẽ IPO trong tương lai như Anthropic, OpenAI hay startup công nghệ quốc phòng Anduril Industries.
"Bạn sẽ thấy rất nhiều đợt thoái vốn diễn ra", ông nói.
Matt Kennedy, chiến lược gia cấp cao tại hãng nghiên cứu Renaissance Capital, cho rằng nhân viên và các nhà đầu tư ban đầu của SpaceX đang nắm giữ mức lợi nhuận quá lớn, khiến họ có động lực mạnh để chốt lời và đa dạng hóa danh mục đầu tư, thay vì tiếp tục tập trung vào một cổ phiếu.
Elon Musk chưa thể bán cổ phiếu SpaceX
Giám đốc điều hành Elon Musk hiện sở hữu khoảng 42% cổ phần SpaceX, nhưng ông chưa thể bán cổ phiếu do chịu một thỏa thuận lock-up riêng kéo dài một năm sau IPO.
Elon Musk chưa phản hồi khi được đề nghị bình luận về thông tin trên.
Phần lớn nhân viên SpaceX sẽ được phép bán cổ phiếu từ ngày 6/8. Tuy nhiên, các lãnh đạo cấp cao của công ty vẫn bị ràng buộc bởi các thỏa thuận lock-up dài hơn và phần lớn chỉ bắt đầu hết hiệu lực sau khi SpaceX công bố kết quả kinh doanh quý IV/2026.
Cổ phiếu SpaceX giảm sâu dù kết quả kinh doanh vượt kì vọng
Trong phiên giao dịch 5/8, cổ phiếu SpaceX giảm khoảng 8,5%, dù công ty vừa công bố doanh thu quý II tăng 92%, vượt kì vọng của giới phân tích.
Giá cổ phiếu SpaceX tiếp tục đi xuống ngay cả khi Giám đốc tài chính Bret Johnsen nói trong cuộc họp với nhà đầu tư rằng công ty đang hướng tới doanh thu thường niên hóa đạt 100 tỉ USD vào cuối năm 2026.
Brian Mulberry, chiến lược gia thị trường trưởng tại hãng Zacks Investment Management, cho rằng nguyên nhân chính là thời điểm hết hạn lock-up.
Ông nhận định đợt giảm giá này chủ yếu xuất phát từ tâm lí thị trường, khi nhiều thông tin cho thấy các cổ đông nội bộ sẽ tận dụng kết quả kinh doanh tích cực để bán cổ phiếu ngay khi được phép giao dịch.
Zacks Investment Management là công ty quản lý đầu tư và tài sản của Mỹ, chuyên cung cấp dịch vụ quản lý danh mục đầu tư cho khách hàng cá nhân, cố vấn tài chính và các tổ chức. Công ty được thành lập năm 1992 và là công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn của Zacks Investment Research.
SpaceX cũng chưa đưa ra bình luận về khả năng xuất hiện làn sóng bán ra cổ phiếu sau khi đợt lock-up đầu tiên kết thúc.
912 triệu cổ phiếu SpaceX lần đầu được phép giao dịch
Việc áp dụng thời hạn lock-up sau IPO là thông lệ phổ biến nhằm ngăn các cổ đông nội bộ bán cổ phiếu ngay sau khi công ty niêm yết. Tuy nhiên, trường hợp của SpaceX khá đặc biệt. Thay vì để toàn bộ lượng cổ phiếu bị hạn chế được phép giao dịch cùng lúc, các ngân hàng bảo lãnh phát hành đã chia thành nhiều đợt kéo dài gần một năm.
Trong đợt hết hạn lock-up đầu tiên vào ngày 6/8, khoảng 912 triệu cổ phiếu SpaceX sẽ lần đầu được phép giao dịch. Con số này tương đương hơn gấp đôi lượng cổ phiếu SpaceX đang lưu hành tự do trên thị trường hiện nay.
SpaceX hiện có khoảng 13,6 tỉ cổ phiếu đang lưu hành, nhưng phần lớn vẫn bị hạn chế giao dịch theo các thỏa thuận lock-up sau IPO. Từ nay đến giữa năm 2027, sẽ có thêm khoảng 12,9 tỉ cổ phiếu lần lượt được "mở khóa" và đủ điều kiện giao dịch trên thị trường.
Do lượng cổ phiếu SpaceX lưu hành tự do hiện còn khá thấp, riêng đợt mở khóa đầu tiên đã có thể khiến số cổ phiếu giao dịch trên thị trường tăng hơn gấp đôi. Nếu điều khoản cho phép mở khóa sớm dựa trên diễn biến giá cổ phiếu được kích hoạt, lượng cổ phiếu SpaceX tự do thậm chí có thể tăng hơn gấp ba.
Andrew Chanin, Giám đốc điều hành Procure AM - đơn vị quản lí quỹ Procure Space ETF, cho rằng: "Lần này, số cổ phiếu SpaceX được đưa ra thị trường không còn là một phần nhỏ như nhiều thương vụ IPO khác mà là lượng rất lớn. Đây sẽ là phép thử quan trọng xem các nhà đầu tư ban đầu còn sẵn sàng đồng hành lâu dài với SpaceX hay không".
Quỹ Procure Space ETF hiện phân bổ khoảng 6% tài sản vào cổ phiếu SpaceX.
ProcureAM là công ty quản lí tài sản của Mỹ chuyên phát triển và quản lý các quỹ ETF (hoán đổi danh mục) theo chủ đề, đặc biệt là các lĩnh vực mới nổi như không gian vũ trụ, phục hồi sau thiên tai và các xu hướng đầu tư chuyên biệt.
Động thái của các cổ đông lớn sẽ phát tín hiệu quan trọng
Lukas Muehlbauer, chuyên gia nghiên cứu tại IPOX, cho rằng nếu một trong những nhà đầu tư rót vốn từ giai đoạn đầu bán ra lượng lớn cổ phiếu, thị trường có thể coi đó là tín hiệu cho thấy họ đang giảm niềm tin vào triển vọng của SpaceX.
IPOX là công ty nghiên cứu và dịch vụ tài chính của Mỹ, chuyên về thị trường IPO.
Theo dữ liệu PitchBook và thông tin từ các website doanh nghiệp, những nhà đầu tư sớm của SpaceX gồm Founders Fund, Craft Ventures, Valor Equity Fund của Antonio Gracias (thành viên hội đồng quản trị SpaceX), Alphabet (công ty mẹ Google).
Các tổ chức này hiện chưa phản hồi đề nghị bình luận.
Trong khi đó, Gabriel Shahin - nhà sáng lập công ty tư vấn và quản lý tài sản Falcon Wealth Planning - cho biết ông đã trao đổi với nhiều nhân viên và người thuộc nội bộ SpaceX để đánh giá khả năng bán cổ phiếu. Kết luận của ông là phần lớn họ chưa có dấu hiệu muốn bán.
"Họ vẫn tin tưởng vào triển vọng dài hạn của SpaceX. Vì vậy, chúng tôi cũng lạc quan hơn khi cho rằng các cổ đông nội bộ sẽ tiếp tục nắm giữ cổ phiếu, và đó là tín hiệu tích cực với thị trường", Gabriel Shahin bình luận.
Dù vậy, Gabriel Shahin cũng thừa nhận rằng mỗi đợt hết hạn lock-up trong thời gian tới đều có thể khiến giá cổ phiếu SpaceX biến động mạnh hơn.
Gabriel Shahin cho biết giá cổ phiếu SpaceX biến động mạnh đến mức nhiều nhà đầu tư muốn phòng ngừa rủi ro giá tiếp tục giảm cũng gặp khó khăn. Lý do vì chi phí mua quyền chọn để phòng vệ đã tăng lên mức mà ông mô tả là "đắt phi lí".