AI giúp trung tâm lừa đảo ở Đông Nam Á tránh né truy quét, lừa được nhiều người hơn
AI sẽ đưa vấn nạn lừa đảo sang một giai đoạn hoàn toàn mới và khó lường, theo nhà phân tích tình báo tội phạm thuộc Interpol.
Tội phạm ở Đông Nam Á đang tận dụng các công cụ AI (trí tuệ nhân tạo) giá rẻ để nhắm tới tập khách hàng tiềm năng lớn hơn với tốc độ nhanh, giúp nhiều trung tâm lừa đảo tiếp tục hoạt động trơn tru ngay cả khi chính phủ các nước tăng cường trấn áp, theo những quan chức cấp cao của Interpol (Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế).
Trước đây, một số chiêu trò lừa đảo khá dễ nhận biết, từ các quảng cáo tuyển dụng trực tuyến kém chất lượng dụ dỗ người lao động đến làm việc tại những trung tâm này, cho tới bản thân các kịch bản lừa đảo, vốn thường được thiết kế để khiến nạn nhân chuyển tiền với lời hứa hẹn về tình yêu hoặc lợi nhuận đầu tư.
Hiện nay, những kẻ lừa đảo đang sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn và công cụ AI khác để khiến chiêu trò tinh vi hơn. AI cũng cho phép chúng nhanh chóng thay đổi chiến thuật, chuyển sang mục tiêu mới và hoạt động từ những địa điểm khác.
“Bạn có thể thấy hiệu quả của việc sử dụng AI trong các trung tâm lừa đảo. Đây là một mô hình kinh doanh khá đơn giản và tôi nghĩ rằng nó sẽ còn dễ dàng hơn nữa với tội phạm nhờ AI”, Neal Jetton - người đứng đầu Cục Phòng chống Tội phạm mạng của Interpol tại Singapore - cho biết. Ông nói thêm rằng AI còn hỗ trợ sao chép giọng nói, tạo ra hình ảnh nhanh chóng và chân thực cho hồ sơ.
Việc các trung tâm lừa đảo đẩy mạnh ứng dụng AI diễn ra trong bối cảnh Campuchia siết chặt kiểm soát sau sức ép từ Mỹ, Trung Quốc và Thái Lan. Campuchia gần đây còn vướng vào cuộc xung đột ở biên giới với Thái Lan.
Trần Chí, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch tập đoàn Prince Holding Group (Campuchia), bị cáo buộc cầm đầu một đường dây lừa đảo trực tuyến quy mô lớn và bị chính quyền Mỹ truy nã về các tội danh hình sự liên quan. Ngày 8.1, Bộ Công an Trung Quốc đã cử lực lượng sang Campuchia và thành công trong việc đưa Trần Chí về nước với sự phối hợp của cơ quan thực thi pháp luật ở quốc gia Đông Nam Á.
Ngày 29.1, Trung Quốc thi hành án tử hình 11 thành viên của băng nhóm hoạt động ở miền bắc Myanmar, trong đó có những nhân vật chủ chốt của các đường dây lừa đảo.
Theo hãng thông tấn Tân Hoa Xã, 11 người này từng bị tòa án thành phố Ôn Châu (miền đông Trung Quốc) tuyên án tử hình hồi tháng 9.2025, với các tội danh như "cố ý giết người, cố ý gây thương tích, giam giữ trái phép, lừa đảo và điều hành các cơ sở đánh bạc". Trong số đó có các thành viên của nhóm tội phạm gia tộc họ Minh.
Những kẻ này đã góp phần gây ra cái chết của 14 công dân Trung Quốc và gây thương tích cho nhiều người khác.
Các trung tâm lừa đảo nhiều khả năng sẽ tiến hóa
Thay vì bị xóa sổ, quan chức Interpol cho rằng các trung tâm lừa đảo nhiều khả năng sẽ tiến hóa. Nói đơn giản, AI cho phép các đối tượng điều hành mở rộng quy mô với chi phí thấp và sẵn sàng chấp nhận rủi ro bị bắt.
Nhiều thay đổi của các đường dây lừa đảo hiện nay tập trung vào việc tạo ra những quảng cáo hứa hẹn việc làm để dụ dỗ nạn nhân, theo bà Stephanie Baroud - nhà phân tích tình báo tội phạm thuộc đơn vị chống buôn người và buôn lậu người di cư của Interpol tại Lyon (thành phố Pháp).
“Giả sử trước đây khi xem các quảng cáo này, chúng tôi có thể thấy những dấu hiệu đáng ngờ và lỗi cho thấy đây có thể không phải là quảng cáo thực tế. Giờ đây, chỉ trong vài giây, bạn có thể tạo ra quảng cáo trông rất chân thực chỉ bằng cách sử dụng các câu lệnh phù hợp. Điều chúng tôi biết là việc sử dụng AI hiện nay, dù bởi các nhóm tội phạm có tổ chức, những người có nguy cơ bị buôn bán hay cả nạn nhân bị lừa, đang làm thay đổi bản chất của hiện tượng này. AI sẽ đưa tình hình sang một giai đoạn hoàn toàn mới và khó lường”, Stephanie Baroud nhấn mạnh.
Hiện có rất ít dữ liệu cứng về thiệt hại mà các trung tâm lừa đảo ở Đông Nam Á gây ra cho xã hội, một phần vì không phải ai cũng trình báo khi bị lừa. Tuy nhiên, các chuyên gia đều đồng ý rằng con số này rất lớn và đang tăng lên. Viện Hòa bình Mỹ ước tính một cách thận trọng rằng tính đến cuối năm 2023, số tiền bị đánh cắp hằng năm trên toàn cầu bởi các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia vận hành cờ bạc trực tuyến trái phép và hoạt động lừa đảo lên tới 64 tỉ USD.
Ở chiều ngược lại, AI cũng có thể trở thành công cụ hỗ trợ cho lực lượng truy bắt tội phạm lừa đảo, nhưng chỉ khi họ theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ này.
Julia Dickson, nghiên cứu viên liên kết trong chương trình tình báo, an ninh quốc gia và công nghệ tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, cho rằng ngành lừa đảo đang ngày càng hoạt động bài bản và chuyên nghiệp hơn. Điều này đặc biệt đáng lo ngại trong bối cảnh AI bùng nổ và ngày càng dễ tiếp cận.
“Chúng tôi thấy họ sử dụng chatbot AI để soạn thảo những tin nhắn trông rất chân thực, kể cả bằng các ngôn ngữ mà họ không thực sự thành thạo hoặc không phải tiếng mẹ đẻ”, Julia Dickson cho hay.
“Cùng với công nghệ deepfake, chúng tôi thấy các cuộc gọi giả mạo giọng nói, trong đó kẻ lừa đảo giả làm con hoặc cháu của ai đó để xin tiền, và cả các cuộc gọi video giả mạo. Nam giới có thể đeo ‘mặt nạ’ kỹ thuật số và trở thành một phụ nữ xinh đẹp, từ đó lừa đảo người trên khắp thế giới”, bà nói thêm.
Việc có thể sử dụng công nghệ ở bất cứ đâu cũng có thể làm thay đổi bản đồ hoạt động của các đường dây lừa đảo, đặc biệt là về địa điểm đặt các trung tâm. Stephanie Baroud cho biết ngày càng nhiều hoạt động xuất hiện ở châu Mỹ, châu Phi và Trung Đông. Một số có yếu tố châu Á, cho thấy mối liên hệ với các băng nhóm ở Đông Nam Á.
“Chúng tôi cũng thấy một số trung tâm do người địa phương, các nhóm tội phạm có tổ chức địa phương và khu vực điều hành, điều này cho thấy phương thức hoạt động đang được toàn cầu hóa”, bà nói.
Số người bị buôn bán sang Đông Nam Á chưa giảm
Hiện tại, việc sử dụng AI chưa dẫn đến việc giảm số người bị buôn bán sang Đông Nam Á.
“Tôi chưa thấy sự sụt giảm nào về điều đó, nhưng tôi có thể hình dung trong tương lai điều này sẽ xảy ra, bởi tại sao phải vất vả đưa người từ nước này sang nước khác, buôn bán họ và hối lộ quan chức? Điều đó tốn rất nhiều công sức. Trong khi đó, bạn có thể chỉ cần ít người hơn và dùng AI để tăng hiệu quả”, Neal Jetton lý giải.
Dù có AI, các tổ chức lừa đảo vẫn cần người tuyển dụng và điều định phối, ông nói thêm.
“Họ sẽ cần những người xử lý dòng tiền. Có lẽ họ cũng cần những người điều phối với người trung gian chuyển tiền ở khâu cuối cùng, cũng như các kỹ sư để thiết lập và vận hành hệ thống ban đầu. Song với nhân viên cấp thấp, làm những công việc lặp lại như nhắn tin, gọi điện theo kịch bản, thì số lượng có thể sẽ giảm dần theo thời gian vì AI có thể thay thế phần lớn công việc đó”, Neal Jetton nhận.
