AI không còn là công cụ mà trở thành 'đồng nghiệp số'

Trong nhiều năm qua, trí tuệ nhân tạo (AI) chủ yếu được xem là công cụ hỗ trợ tìm kiếm thông tin, soạn thảo văn bản hay tự động hóa những công việc lặp đi lặp lại. Tuy nhiên, làn sóng AI mới đang tạo ra một bước ngoặt lớn khi AI không còn chỉ đóng vai trò trợ lý mà dần trở thành "đồng nghiệp số", có khả năng phối hợp cùng con người trong quá trình làm việc hằng ngày.

AI Agent mở ra kỷ nguyên "đồng nghiệp số"

Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi sự phát triển mạnh mẽ của AI Agent – thế hệ AI có khả năng hiểu ngữ cảnh, ghi nhớ nhiệm vụ, tự lập kế hoạch và chủ động thực hiện nhiều công việc thay vì chỉ phản hồi theo từng câu hỏi. Đây được xem là bước tiến quan trọng, đưa AI từ vai trò công cụ sang một thành viên trong bộ máy vận hành của doanh nghiệp.

Hãy hình dung một nhân viên mới gia nhập công ty. Bên cạnh máy tính, điện thoại, email và tài khoản làm việc, họ còn được cấp quyền sử dụng một AI Agent riêng. AI này có thể hỗ trợ chuẩn bị tài liệu, tổng hợp dữ liệu, theo dõi tiến độ công việc, nhắc lịch họp, phân tích thông tin và đề xuất phương án xử lý. Trong sơ đồ tổ chức doanh nghiệp tương lai, mỗi phòng ban không chỉ có nhân sự mà còn có các AI Agent hoạt động song song với con người.

Điều này đồng nghĩa vai trò của nhà quản lý cũng thay đổi. Họ không chỉ điều hành đội ngũ nhân viên mà còn phải biết cách triển khai, quản lý và tối ưu hiệu quả của các AI Agent trong toàn tổ chức. Việc tích hợp AI không đơn thuần là bổ sung một phần mềm mới mà là thay đổi cách doanh nghiệp vận hành, phân công công việc và ra quyết định.

Xu hướng này đã bắt đầu xuất hiện trong nhiều ngành nghề tại Việt Nam. Anh Tuấn, viên chức tại một trường đại học ở TP.HCM, cho biết trước đây anh thường mất nhiều giờ để xử lý hồ sơ, tổng hợp tài liệu và hoàn thiện báo cáo. Sau khi sử dụng các công cụ AI như ChatGPT và Gemini, khối lượng công việc được rút ngắn đáng kể.

Thay vì đọc hàng chục tài liệu để tổng hợp nội dung, anh chỉ cần đưa ra yêu cầu cụ thể để AI xây dựng khung báo cáo, gợi ý cấu trúc và tóm tắt tài liệu. Nhờ đó, thời gian xử lý công việc giảm xuống rõ rệt, trong khi anh có thêm thời gian để kiểm chứng thông tin và hoàn thiện chất lượng văn bản.

Theo anh Tuấn, AI không làm thay con người mà giúp giảm bớt những công việc tốn thời gian. Điều quan trọng nhất vẫn là người sử dụng phải có kiến thức chuyên môn để đánh giá kết quả, phát hiện sai sót và chịu trách nhiệm với sản phẩm cuối cùng.

Nhân viên marketing nhìn nhận AI là "đòn bẩy" thay vì đối thủ

Không chỉ khu vực công, các doanh nghiệp cũng đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ khi AI ngày càng tham gia sâu hơn vào các hoạt động như marketing, bán hàng, chăm sóc khách hàng, phân tích dữ liệu và quản trị doanh nghiệp. AI vì thế không còn đứng ngoài quy trình làm việc mà dần trở thành một "đồng nghiệp" thực sự, cùng con người tạo ra giá trị trong môi trường số.

Chị Hồng Vân- nhân viên marketing tại TP.HCM - thừa nhận sự phát triển nhanh chóng của AI khiến chị lo lắng về nguy cơ bị đào thải. “Hiện nay, nhiều công cụ AI có thể làm được công việc tương đương một nhân viên có ít nhất một năm kinh nghiệm”, chị Vân nói.

Từ viết nội dung, xây dựng kịch bản đến tạo hình ảnh, AI có thể hoàn thành trong khoảng 15 phút - nhanh gấp nhiều lần so với con người. Điều này khiến không ít doanh nghiệp cân nhắc cắt giảm nhân sự để tối ưu chi phí.

Nhưng thay vì né tránh, chị Vân lựa chọn thích nghi: học cách sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ. Theo chị, người lao động không nên xem AI là đối thủ, mà là “đòn bẩy” để nâng cao năng suất và giá trị bản thân.

Thực tế cho thấy, AI không thay thế hoàn toàn con người, mà thay đổi cách con người làm việc. Những vị trí mang tính lặp lại, quy trình hóa cao sẽ dễ bị tự động hóa. Ngược lại, các công việc đòi hỏi tư duy sáng tạo, ra quyết định và hiểu biết bối cảnh vẫn cần con người.

"Vấn đề không nằm ở việc AI có thay thế con người hay không, mà là ai biết dùng AI sẽ có lợi thế hơn” - chị Vân bày tỏ.

Câu hỏi lớn của thị trường lao động không còn là "AI có cướp việc của con người hay không", mà là doanh nghiệp sẽ tổ chức đội ngũ gồm cả con người và AI như thế nào để tạo ra năng suất cao nhất. Khi AI trở thành "đồng nghiệp số", kỹ năng quan trọng nhất của người lao động không còn là làm mọi việc một mình, mà là biết giao việc, phối hợp, kiểm chứng và khai thác sức mạnh của AI. Trong cuộc chuyển đổi này, người bị thay thế không phải là người làm cùng việc với AI, mà là người từ chối làm việc với AI.