AI trong âm nhạc đang thay đổi nghệ sĩ như thế nào?

AI trong âm nhạc đang dần trở thành một phần trong quy trình sản xuất hiện đại. Từ việc hỗ trợ phát triển ý tưởng, hòa âm phối khí đến xử lý giọng hát, nhiều công cụ AI giúp người làm nghề rút ngắn thời gian sản xuất và mở rộng khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, sự xuất hiện của AI cũng đặt ra câu hỏi về vai trò của công nghệ trong nghệ thuật: AI sẽ hỗ trợ hay có thể thay thế con người?

AI giúp người làm nhạc tối ưu thời gian và mở rộng ý tưởng

Là composer và producer hoạt động nghệ thuật tự do tại Hà Nội, anh Nguyễn Công Sơn (Ngao) cho biết bắt đầu tìm hiểu và ứng dụng AI vào công việc hòa âm, phối khí và sản xuất âm nhạc từ khoảng hai năm trước. Theo anh, dù thời điểm đó AI còn khá mới mẻ và nhiều tính năng đang trong quá trình phát triển, công nghệ này đã cho thấy nhiều tiềm năng trong việc hỗ trợ quá trình sáng tạo.

Sau thời gian trải nghiệm và theo dõi sự phát triển của các công cụ AI, anh quyết định đưa AI vào quy trình làm việc như một công cụ hỗ trợ nhằm thử nghiệm ý tưởng, tìm kiếm hướng xử lý âm thanh và mở rộng khả năng sáng tạo.

Hiện nay, AI được anh sử dụng ở nhiều công đoạn của quá trình sản xuất, đặc biệt là giai đoạn phát triển ý tưởng, thử nghiệm màu sắc âm thanh và tìm kiếm hướng hòa âm, phối khí.

Anh Sơn chia sẻ: "Điểm mình thấy AI phát huy hiệu quả rõ nhất là khả năng giúp nhanh chóng khám phá nhiều ý tưởng mới, thử nghiệm các không gian âm nhạc khác nhau và tối ưu thời gian trong quá trình sản xuất”.

Theo nam producer, AI giúp tiết kiệm đáng kể thời gian ở giai đoạn thử nghiệm ý tưởng. Thay vì mất nhiều thời gian để thử từng hướng phối khí khác nhau, AI có thể tạo ra nhiều bản thử nghiệm để người làm nghề lựa chọn và tiếp tục phát triển.

Một ví dụ được anh Sơn chia sẻ là ca khúc "Biển đêm" của ca sĩ Tiến Trần. Trong quá trình sản xuất, AI được sử dụng để hỗ trợ thử nghiệm nhiều cách xử lý khác nhau cho phần dàn dây (string), tiếng sáo và một số lớp nhạc cụ bổ trợ. Nhờ đó, quá trình tìm kiếm màu sắc phối khí được rút ngắn trước khi đưa ra bản phối cuối cùng.

Dù vậy, theo anh, AI vẫn chỉ là công cụ hỗ trợ. "AI có thể hỗ trợ rất tốt trong việc thử nghiệm ý tưởng, tìm kiếm màu sắc âm thanh hoặc tối ưu quy trình sản xuất, nhưng việc hiểu câu chuyện của một ca khúc, lựa chọn cảm xúc phù hợp và đưa ra quyết định cuối cùng vẫn cần đến con người”.

Anh cũng cho rằng bản sắc của một tác phẩm không chỉ nằm ở âm thanh hay cách phối khí mà còn đến từ câu chuyện, cảm xúc và góc nhìn riêng của người nghệ sĩ. Vì vậy, AI nên được xem là công cụ mở rộng khả năng sáng tạo chứ không phải yếu tố thay thế người làm nghề.

Công nghệ không thể thay thế "tính con người" trong nghệ thuật

Không chỉ tác động đến quá trình sản xuất, AI trong âm nhạc còn được ứng dụng ngày càng nhiều trong biểu diễn và đào tạo. Theo ca sĩ Hoàng Hải, công tác tại Nhà hát Nghệ thuật Đương đại Việt Nam, việc AI được ứng dụng trong sáng tác, sản xuất và biểu diễn là xu hướng tất yếu khi công nghệ phát triển.

Theo anh, AI mang lại nhiều lợi ích cho người làm âm nhạc, đặc biệt là những người mới vào nghề. Công nghệ có thể hỗ trợ tạo bản phối, tìm ý tưởng sáng tác, chỉnh cao độ, phân tích giọng hát và mô phỏng nhiều phong cách biểu diễn khác nhau, góp phần tiết kiệm thời gian và chi phí.

Đối với việc học thanh nhạc, AI cũng mở ra thêm nhiều phương pháp hỗ trợ luyện tập. "Hiện nay, nhiều học viên đã sử dụng AI để tách nhạc, tạo beat hoặc tham khảo cách xử lý bài hát. Đây là xu hướng tích cực nếu được sử dụng đúng mục đích. AI có thể trở thành một trợ lý học tập hiệu quả, nhưng không thể thay thế vai trò của người thầy trong việc hướng dẫn kỹ thuật, cảm xúc và định hướng nghệ thuật”.

Tuy nhiên, theo ca sĩ Hoàng Hải, việc phụ thuộc quá mức vào công nghệ sẽ không giúp người học nâng cao kỹ thuật thanh nhạc. Bởi mỗi người có chất giọng, khả năng thẩm âm và tiết tấu khác nhau nên vẫn cần được rèn luyện trực tiếp với những người có chuyên môn.

Ở góc độ người biểu diễn, anh cho rằng AI có thể hỗ trợ chỉnh sửa giọng hát hoặc luyện thanh, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với ca sĩ. "Đối với nghề ca sĩ cần phải nâng cao yêu cầu làm nghề hơn nữa, từ giọng hát, bản phối, khả năng biểu diễn và đặc biệt là 'tính con người', cảm xúc, cá tính âm nhạc khi trình diễn ca khúc mà công nghệ không thể làm được”.

Là người từng tham gia làm giám khảo các cuộc thi âm nhạc, ca sĩ Hoàng Hải cho rằng việc thí sinh sử dụng AI để hỗ trợ chuẩn bị sản phẩm dự thi là có thể chấp nhận nếu AI chỉ đóng vai trò công cụ hỗ trợ. Theo anh, yếu tố quyết định vẫn là năng lực thực sự của người biểu diễn, từ giọng hát, kỹ năng biểu diễn đến khả năng truyền tải cảm xúc và tư duy nghệ thuật.

Có thể thấy, AI đang tạo ra nhiều thay đổi trong cách người làm nhạc sáng tác, sản xuất và học tập. Tuy nhiên, từ góc nhìn của cả producer lẫn ca sĩ, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng như một công cụ hỗ trợ. Những giá trị cốt lõi như cảm xúc, trải nghiệm sống, tư duy nghệ thuật và dấu ấn cá nhân vẫn là yếu tố tạo nên bản sắc của một tác phẩm cũng như một người nghệ sĩ.