Áp thấp nối đuôi: Kịch bản dị thường của thời tiết ở Biển Đông
Sáng ngày 7/8, vùng áp thấp vốn tích tụ năng lượng trên khu vực Vịnh Bắc Bộ đã chính thức mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới (ATNĐ).
Áp thấp nhiệt đới mới vừa hình thành
Theo thông tin cập nhật mới nhất từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, vào lúc 9h sáng ngày 7/8, tâm áp thấp nhiệt đới được xác định nằm trên vùng biển phía Đông Nam huyện đảo Bạch Long Vĩ, thuộc khu vực Vịnh Bắc Bộ.
Sức gió mạnh nhất ở vùng gần tâm áp thấp nhiệt đới đạt cấp 6 (khoảng 39 - 49 km/h), giật cấp 8. Hiện tại, hệ thống này đang di chuyển chậm theo hướng Đông với vận tốc khiêm tốn, chỉ khoảng 5 km/h.
Các mô hình dự báo cho thấy trong 24 giờ tiếp theo (tính đến 9h sáng ngày 8/8), áp thấp nhiệt đới sẽ chuyển dịch theo hướng Đông Đông Nam, tiếp tục di chuyển rà qua khu vực phía Bắc đảo Hải Nam (Trung Quốc). Mặc dù cường độ gió trung bình duy trì ở cấp 6, nhưng biên độ giật có khả năng tăng thêm hai cấp, đạt mức giật cấp 10.
Đến sáng ngày 9/8, khi di chuyển tiến ra vùng biển phía Đông đảo Hải Nam, do tác động của các luồng khí quyển tầng cao cùng với việc bị chia cắt nguồn năng lượng từ bề mặt biển ấm, áp thấp nhiệt đới dự báo sẽ suy yếu dần thành một vùng áp thấp thông thường và tan biến trên biển.
Đáng chú ý, tính đến thời điểm hiện tại, các cơ quan khí tượng quốc tế lớn như Cục Khí tượng Nhật Bản (JMA) hay Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp Hải quân Mỹ (JTWC) vẫn chưa đưa ra phát báo chính thức hay nhận định chi tiết về đợt áp thấp nhiệt đới nội địa này, cho thấy tính chất quy mô nhỏ nhưng nguy cơ tác động cục bộ lại vô cùng lớn.
Dù dự báo không ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền dưới dạng bão mạnh, áp thấp nhiệt đới này lại gây ra những trở ngại vô cùng lớn đối với các hoạt động giao thông và kinh tế biển.
Do ảnh hưởng trực tiếp của hoàn lưu áp thấp nhiệt đới kết hợp với đới gió mùa hình thành trên khu vực, toàn bộ Vịnh Bắc Bộ hiện đang chịu lực tác động của gió mạnh cấp 6, giật cấp 8 đến cấp 10, sóng biển cao phổ biến từ 2 đến 3m khiến biển động mạnh.
Toàn bộ tàu thuyền, ngư dân đang hoạt động đánh bắt hải sản, cũng như các tàu vận tải di chuyển qua khu vực Vịnh Bắc Bộ đều đứng trước nguy cơ rất cao chịu tác động của các hiện tượng thời tiết cực đoan kèm theo như: Xảy ra đột ngột trong các vùng mây đối lưu phát triển mạnh quanh tâm áp thấp; Khả năng đánh lật hoặc làm hư hỏng các phương tiện thủy nội địa, tàu cá vỏ gỗ có công suất nhỏ.
Chỉ vài ngày trước đó, một áp thấp nhiệt đới khác đã hình thành và nhanh chóng mạnh lên thành bão Kujira ở khu vực Đông Nam Bắc Biển Đông. Tuy nhiên, thay vì di chuyển theo hướng Tây để tiến vào đất liền Việt Nam như quy luật thông thường của các cơn bão tháng 8, bão Kujira đã có một cú "bẻ lái" đột ngột hướng về phía Philippines và nhanh chóng suy yếu.
Các chuyên gia khí tượng nhận định, thủ phạm gây ra hiện tượng đổi hướng bất ngờ của bão Kujira chính là hoàn lưu khổng lồ của siêu bão Dolphin đang hoạt động mạnh mẽ ở vùng biển ngoài khơi Tây Bắc Thái Bình Dương.
Hoàn lưu áp đảo của siêu bão này đã đóng vai trò như một lực hút và điều khiển trường gió tầm cao, làm thay đổi dòng dẫn đường và kéo bão Kujira chệch hướng ra xa khỏi không gian Biển Đông.
Chính sự tương tác đôi giữa các hệ thống thời tiết quy mô lớn trên đại dương đã khiến cho diễn biến bão, áp thấp nhiệt đới ở khu vực Đông Á trở nên biến ảo và khó dự báo hơn thông thường.
Tính từ đầu năm đến nay, khu vực Biển Đông đã ghi nhận tổng cộng 3 cơn bão (Maysak, Noul, Kujira) cùng 2 đợt áp thấp nhiệt đới. Sự gia tăng tần suất hoạt động của các nhiễu động nhiệt đới trong đầu tháng 8 cho thấy bão và áp thấp nhiệt đới đang bước vào chu kì hoạt động mạnh nhất trong năm.
Theo đánh giá xu hướng thời tiết từ nay đến cuối mùa từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, tổng số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên khu vực Biển Đông cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam dự báo ở mức xấp xỉ hoặc thấp hơn một chút so với trung bình nhiều năm (TBNN).
Mặc dù số lượng không gia tăng đột biến, nhưng tính chất dị thường và mức độ cực đoan của từng cơn bão lại có xu hướng tăng cao.
Dự báo thời tiết từ nay đến cuối năm vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp. Sự tương tác giữa các đợt không khí lạnh đầu mùa với các dải hội tụ nhiệt đới trên biển có thể tạo ra những trận mưa lớn cực ngắn, gây ra hiện tượng ngập lụt đô thị, lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng tại các vùng núi phía Bắc và dải đất miền Trung.
Người dân và chính quyền các địa phương tuyệt đối không được chủ quan trước các thông tin áp thấp suy yếu. Việc theo dõi sát sao các bản tin dự báo khí tượng, chủ động chằng chống nhà cửa, gia cố lồng bè nuôi trồng thủy sản và sẵn sàng các phương án sơ tán tại các khu vực xung yếu vẫn là chìa khóa then chốt để giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai gây ra.
