ASEAN - Trung Quốc mở rộng không gian hợp tác từ thương mại đến AI
Sáng 17/9/2026, Hội chợ ASEAN - Trung Quốc (CAEXPO) và Hội nghị Thượng đỉnh Thương mại và Đầu tư ASEAN - Trung Quốc (CABIS) lần thứ 23 khai mạc tại Nam Ninh, Quảng Tây, Trung Quốc.
Với chủ đề “Chia sẻ cơ hội CAFTA 3.0, cùng kiến tạo cuộc sống tốt đẹp”, sự kiện năm nay tập trung đưa những cam kết mới của Khu vực Thương mại Tự do ASEAN - Trung Quốc vào thực tiễn, đồng thời dành vị trí nổi bật cho trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, công nghệ xanh và các nhu cầu ứng dụng cụ thể từ ASEAN.
4 trọng tâm thúc đẩy kết nối thị trường, hạ tầng và chuỗi cung ứng ASEAN - Trung Quốc
Phát biểu tại Lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá cao sự chuẩn bị chu đáo, kĩ lưỡng của nước chủ nhà Trung Quốc và chính quyền Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây đối với Hội chợ và Hội nghị lần này; thể hiện sự coi trọng của Trung Quốc và chính quyền Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây đối với hợp tác ASEAN - Trung Quốc. Phó Thủ tướng Thường trực tin tưởng sự kiện quan trọng này sẽ tiếp tục mở ra những cơ hội hợp tác mới cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân hai bên.
Tại Hội chợ lần này, Việt Nam có 120 doanh nghiệp tham dự, với hơn 200 gian hàng và nhiều sản phẩm đa dạng, phong phú. Đây là minh chứng sống động thể hiện quyết tâm và mong muốn của Việt Nam đóng góp ngày càng nhiều hơn vào thúc đẩy xây dựng môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác cùng phát triển giữa ASEAN và Trung Quốc. Với tinh thần đó, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh 4 đề xuất hợp tác.
Một là, đưa Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc 3.0 thực sự đi vào cuộc sống; đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư; mở rộng hơn nữa thị trường cho hàng hóa của nhau.
Hai là, thúc đẩy thương mại, đầu tư ASEAN- Trung Quốc theo hướng cân bằng, bền vững; tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp hai bên trong nông nghiệp xanh, năng lượng sạch và các lĩnh vực mới.
Ba là, đẩy mạnh kết nối số và đổi mới sáng tạo; cùng khai thác tiềm năng và sử dụng hiệu quả trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử xuyên biên giới, hạ tầng số và logistics thông minh; cùng nhau thúc đẩy hệ sinh thái số khu vực đổi mới, an toàn và bao trùm.
Bốn là, tăng cường kết nối hạ tầng ASEAN - Trung Quốc cả về đường bộ, đường sắt, đường biển và hàng không, đặc biệt là kết nối giao thông xuyên biên giới, logistics và các hành lang kinh tế, qua đó hình thành chuỗi cung ứng khu vực ổn định, hiệu quả cao.
Khẳng định cùng tạo ra giá trị, cùng nâng cao năng lực, cùng chia sẻ thành quả phát triển là động lực mạnh mẽ để hợp tác ASEAN -Trung Quốc tiến xa hơn, bền vững hơn, Phó Thủ tướng Thường trực chia sẻ với các đại biểu dự Lễ khai mạc thông điệp: "Vững tin để hợp tác, kết nối để phát triển, đổi mới để cùng thịnh vượng".
CAEXPO trở thành “cầu nối” đưa CAFTA 3.0 vào thị trường
CAEXPO lần thứ 23 diễn ra vào thời điểm quan hệ kinh tế ASEAN - Trung Quốc bước vào một giai đoạn mới. Năm 2026 đánh dấu 5 năm hai bên thiết lập quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, đồng thời là năm quan trọng để thúc đẩy triển khai Nghị định thư nâng cấp Khu vực Thương mại Tự do ASEAN - Trung Quốc phiên bản 3.0.
Nếu những phiên bản trước tập trung mạnh vào tự do hóa thương mại và giảm thuế quan, CAFTA 3.0 mở rộng hợp tác sang những lĩnh vực mới như kinh tế số, phát triển xanh, tiêu chuẩn, chuỗi cung ứng và các hình thức kết nối mới. Điều đó khiến CAEXPO không chỉ còn là nơi doanh nghiệp mang hàng hóa đến trưng bày, mà ngày càng trở thành không gian để tìm kiếm đối tác, công nghệ và các giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế của từng thị trường.
Theo thông tin từ ban tổ chức, CAEXPO năm nay diễn ra từ ngày 17 đến 21/9, có hơn 3.400 doanh nghiệp từ hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ tham gia, với tổng diện tích triển lãm khoảng 170.000 m2. Quy mô này cho thấy sức hút của một trong những diễn đàn thương mại lớn nhất kết nối Trung Quốc với ASEAN.
Một điểm mới đáng chú ý là triển lãm thiết lập khu vực tập trung vào nhu cầu của các nước ASEAN đối với dự án và ứng dụng trong giao thông, logistics thông minh, trí tuệ nhân tạo, quản lý đô thị và phát triển khu công nghiệp. Cách tổ chức này chuyển trọng tâm từ “bán sản phẩm có sẵn” sang tìm kiếm bài toán cụ thể để doanh nghiệp hai bên cùng giải quyết.
Đây cũng là cách CAEXPO hỗ trợ một trong những mục tiêu quan trọng của CAFTA 3.0: biến những cam kết về chính sách và quy tắc thành hoạt động kinh doanh thực tế.
Không gian triển lãm năm nay tiếp tục có các hoạt động giới thiệu sản phẩm mới, kết nối cung cầu và xúc tiến đầu tư. Ban tổ chức cũng đưa vào mô hình doanh nghiệp đầu chuỗi dẫn dắt các doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng tham gia, qua đó mở rộng cơ hội để các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng tiếp cận thị trường ASEAN và ngược lại.
AI từ “gian hàng công nghệ” bước vào bài toán kinh doanh
Một trong những điểm nhấn nổi bật nhất của CAEXPO 2026 là sự hiện diện của trí tuệ nhân tạo. Nếu các kì triển lãm trước chủ yếu giới thiệu sản phẩm và công nghệ, năm nay AI được đặt vào vị trí trung tâm với mục tiêu hướng nhiều hơn tới các ứng dụng trong đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Một “Thị trường AI” được thiết lập tại triển lãm, giới thiệu hơn 500 sản phẩm. Bên cạnh đó là các khu vực mới dành cho “không gian tương lai” và doanh nghiệp khoa học - công nghệ, tập trung vào những giải pháp có khả năng ứng dụng trong các lĩnh vực khác nhau.
Cách tiếp cận này phản ánh sự thay đổi đáng kể trong thị trường AI. Sau giai đoạn bùng nổ của các mô hình trí tuệ nhân tạo tạo sinh, câu hỏi ngày càng được đặt ra không còn chỉ là mô hình có thông minh đến đâu, mà là công nghệ có thể giải quyết vấn đề cụ thể nào cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Tại CAEXPO, AI được đưa vào những bài toán như logistics, quản lý đô thị, sản xuất, thương mại và dịch vụ. Các hoạt động kết nối cung cầu cũng được tổ chức để doanh nghiệp ASEAN có thể đưa ra nhu cầu thực tế, trong khi doanh nghiệp Trung Quốc giới thiệu sản phẩm và giải pháp tương ứng.
Hội nghị kết nối doanh nghiệp ASEAN - Trung Quốc dự kiến còn sử dụng các công cụ như tra cứu thuế thông minh, cảnh báo rủi ro đầu tư ở nước ngoài và phiên dịch AI theo thời gian thực. Dữ liệu về các nhu cầu hợp tác tiềm năng sẽ được lưu trữ trên hệ thống số để tiếp tục hỗ trợ kết nối sau khi sự kiện kết thúc.
Điều này cho thấy AI đang được nhìn nhận không chỉ như một ngành công nghệ độc lập, mà còn như một lớp hạ tầng có thể được tích hợp vào hoạt động thương mại xuyên biên giới.
CAEXPO 2026 vì vậy diễn ra với hai dòng chảy song song. Một mặt, các cơ chế mới của CAFTA 3.0 mở rộng không gian hợp tác từ hàng hóa sang kinh tế số, xanh và chuỗi cung ứng. Mặt khác, AI cung cấp thêm công cụ để doanh nghiệp biến những cơ hội đó thành các giao dịch, dự án và mô hình kinh doanh cụ thể.
Từ một hội chợ thương mại, CAEXPO đang ngày càng mang dáng dấp của một nền tảng kết nối kinh tế rộng hơn, nơi hàng hóa, vốn, công nghệ và nhu cầu thị trường gặp nhau. Trong lúc Trung Quốc và ASEAN tiếp tục tăng cường liên kết chuỗi cung ứng, những thay đổi tại kì triển lãm lần thứ 23 cho thấy trọng tâm hợp tác đang dịch chuyển từ việc mở cửa thị trường sang khai thác sâu hơn các cơ hội phát sinh từ công nghệ và những quy tắc thương mại mới.