Bán hàng đa cấp trên đà suy giảm: Vì siết chặt quản lý hay do người tiêu dùng mất niềm tin?
Hoạt động bán hàng đa cấp những năm gần đây liên tục suy giảm về số doanh nghiệp tham gia, người bán cũng như doanh số. Những doanh nghiệp yếu kém đã bị sàn lọc.
Doanh thu bán hàng đa cấp giảm dần đều
Cả nước tính đến hết tháng 4/2026 có 15 doanh nghiệp có giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp đang hoạt động, giảm 4 doanh nghiệp so với năm 2024. Tổng số lượng người tham gia bán hàng đa cấp đạt 652.184 người, giảm khoảng 6% so với năm 2024.
Đáng chú ý, tổng doanh thu ngành bán hàng đa cấp năm 2025 đạt khoảng 15.096 tỉ đồng, giảm khoảng 6% so với năm 2024. Mức giảm này là sự tiếp nối xu hướng giảm doanh thu của toàn ngành bắt đầu từ năm 2022 đến nay.
Doanh nghiệp có doanh thu lớn nhất trong ngành này năm 2025 là Herbalife Việt Nam, đạt trên 8.314 tỉ đồng, chiếm tương đương hơn 55% doanh thu toàn ngành. Tiếp theo là các doanh nghiệp Amway Việt Nam, Care For Việt Nam, Nu Skin và Unicity Marketing.
Theo ghi nhận, doanh thu của các doanh nghiệp bán hàng đa cấp chủ yếu vẫn đến từ nhóm sản phẩm thực phẩm chức năng, chiếm khoảng 87,7% tổng doanh thu. Phần còn lại, doanh thu từ mỹ phẩm chiếm khoảng 4,7%; các mặt hàng đồ gia dụng, quần áo thời trang, thiết bị và sản phẩm khác chiếm khoảng 7,6%.
Mức hoa hồng và tiền thưởng bình quân mỗi người tham gia có hoạt động bán hàng đa cấp nhận được trong năm 2025 khoảng 11,42 triệu đồng/người, tương đương 9% thu nhập bình quân đầu người của cả nước trong năm 2025.
Đẩy mạnh quản lý hoạt động bán hàng đa cấp
Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, năm 2025, công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán hàng đa cấp tiếp tục được củng cố, tăng cường.
Trước hết là hành lang pháp lý quản lý bán hàng đa cấp tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tăng cường phân quyền, phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính với việc ban hành Nghị định 146/2025/NĐ-CP ngày 15/6/2025 quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại; và Nghị định số 137/2026/NĐ-CP ngày 7/4/2026 về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp.
Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã triển khai 6 đoàn kiểm tra, qua đó xử phạt vi phạm hành chính đối với 6 doanh nghiệp bán hàng đa cấp, với tổng số tiền phạt trên 1,3 tỉ đồng.
Tuy nhiên, qua việc thực hiện kiểm tra theo dõi thi hành pháp luật với 9 Sở Công Thương cho thấy, công tác hậu kiểm tại địa phương chưa đạt hiệu quả cao; ít địa phương có phát hiện, xử lý vi phạm trong hoạt động bán hàng đa cấp.
Trong năm 2025, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã rà soát, thu thập thông tin và chuyển 9 trường hợp có dấu hiệu tội phạm liên quan đến hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp đến các cơ quan công an; phối hợp với cơ quan công an nhiều địa phương trong việc cung cấp thông tin và xác minh mô hình có đấu hiệu kinh doanh đa cấp đối với 41 trường hợp.
Nhiều vụ việc đã được cơ quan chức năng khởi tố liên quan đến các tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp (theo Điều 217a Bộ Luật Hình sự); tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản (có sử dụng phương thức kinh doanh đa cấp) (Điều 290 Bộ luật Hình sự); tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật Hình sự).
Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia nhận định, hoạt động bán hàng đa cấp của các doanh nghiệp được cấp phép cơ bản diễn ra ổn định, trật tự, giảm thiểu đáng kể các phản ánh, kiến nghị so với các giai đoạn trước, không phát hiện các vụ việc nghiêm trọng, phức tạp. Mặc dù các số liệu cho thấy số lượng doanh nghiệp, doanh thu và số lượng người tham gia bán hàng đa cấp giảm nhẹ nhưng ngành này đang đi vào ổn định với số lượng doanh nghiệp ít nhưng có xu hướng phân phối bán lẻ thực chất, đưa hàng hóa đến khách hàng có nhu cầu tiêu dùng thực tế.
Những vi phạm bán hàng đa cấp khiến niềm tin tiêu dùng bị suy giảm?
Trên thực tế, những vụ việc vi phạm lớn, nhỏ trong lĩnh vực bán hàng đa cấp ít nhiều đã tác động đến niềm tin tiêu dùng trên thị trường.
Trong năm 2025, qua công tác kiểm tra việc chấp hành pháp luật về kinh doanh theo phương thức đa cấp, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty TNHH Unicity Marketing Việt Nam (địa chỉ trụ sở chính tại số 141 đường Cộng Hòa, Phường Bảy Hiền, TP.HCM) với số tiền 155 triệu đồng vào ngày 30/12/2025.
Các hành vi vi phạm của doanh nghiệp này gồm: Không thực hiện đúng quy tắc hoạt động đã đăng ký; thực hiện không đúng nghĩa vụ báo cáo trong hoạt động bán hàng đa cấp theo quy định của pháp luật.
Trước đó vào ngày 4/9/2025 Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cũng đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty TNHH Seacret (địa chỉ trụ sở chính tại SH05, Khu đô thị căn hộ cao cấp dự án One Verandah, Số 2 đường Bát Nàn, Phường Cát Lái, TP.HCM) với số tiền 455 triệu đồng về hàng loạt hành vi vi phạm.
Cụ thể, Công ty TNHH Seacret đã không thực hiện thủ tục đề nghị sửa đổi, bổ sung giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp theo quy định của pháp luật; không cập nhật thường xuyên trang thông tin điện tử bằng tiếng Việt để cung cấp thông tin về doanh nghiệp và hoạt động bán hàng đa cấp của doanh nghiệp theo quy định; tổ chức hoạt động bán hàng đa cấp tại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương khi chưa có xác nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp bằng văn bản của Sở Công Thương tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương đó; không thực hiện đúng quy tắc hoạt động đã đăng ký; không thực hiện thông báo tới Bộ Công Thương khi có thay đổi trong danh sách đào tạo viên; thực hiện không đúng nghĩa vụ báo cáo trong hoạt động bán hàng đa cấp theo quy định của pháp luật.