Bàn phím giả cơ khác gì bàn phím văn phòng?

Và sẽ không ít người nghĩ: "Thế thì việc quái gì phải bỏ ra hai ba trăm nghìn để mua cái đồ giả ấy, cứ ra tiệm máy tính mua cái bàn phím văn phòng loanh quanh một trăm nghìn, vừa rẻ vừa bền, gõ cả đời không hỏng!". Suy nghĩ ấy quả thực rất logic và không hề sai một chút nào về mặt kỹ thuật, bởi xét cho cùng, "linh hồn" của cả hai loại bàn phím này đều là công nghệ màng cao su (membrane). Tuy nhiên, nếu chúng ta vội vàng đánh đồng chúng là một thì lại là một sự "oan uổng" lớn.

Câu chuyện ở đây cũng giống như việc so sánh giữa một chiếc xe máy Wave Alpha và một chiếc Exciter vậy. Cả hai đều là xe máy, đều chạy bằng xăng, đều có hai bánh, nhưng cảm giác khi bạn vặn ga, tiếng động cơ và trải nghiệm lái thì khác nhau một trời một vực. Bàn phím thường và bàn phím giả cơ cũng thế, dù chung một "người mẹ" là công nghệ cao su, nhưng chúng được sinh ra với hai sứ mệnh hoàn toàn khác biệt. Một kẻ sinh ra để ẩn mình trong sự tĩnh lặng của chốn công sở, còn kẻ kia sinh ra để phô trương và phục vụ những trận chiến game nảy lửa. Vậy số tiền chênh lệch mà bạn bỏ ra cho cái mác "giả cơ" thực chất là đang mua cái gì, và liệu chiếc bàn phím văn phòng cũ kỹ của bạn có thực sự "tệ" như bạn nghĩ hay không? Hãy cùng mổ xẻ vấn đề này để tìm ra câu trả lời xác đáng nhất.

Cùng mẹ "Cao su" sinh ra, nhưng khác nhau ở bộ "Gen" thiết kế

Để hiểu rõ sự khác biệt, trước hết chúng ta phải nhìn lại điểm giống nhau cốt lõi khiến nhiều người nhầm lẫn. Cả bàn phím thường (loại văn phòng mỏng nhẹ) và bàn phím giả cơ đều hoạt động dựa trên cơ chế tiếp xúc màng. Bên dưới các phím nhựa là một tấm thảm cao su liền mạch với những núm lồi lên. Khi ngón tay bạn nhấn xuống, núm cao su bị ép dẹp lại, chạm vào bảng mạch bên dưới để gửi tín hiệu đi, và khi bạn nhấc tay ra, độ đàn hồi của cao su sẽ đẩy phím nảy lên. Chính vì cấu tạo này mà cả hai đều mang lại một cảm giác rất đặc trưng khi gõ chạm đáy: một sự "xốp xốp", mềm mềm và hơi dính, thiếu đi sự dứt khoát đanh gọn của lò xo kim loại trên bàn phím cơ xịn.

Tuy nhiên, sự khác biệt bắt đầu lộ diện ở cách các nhà sản xuất thiết kế phần vỏ và cấu trúc phím bấm. Bàn phím thường, như những chiếc Mitsumi huyền thoại trong phòng tin học ngày xưa hay những chiếc Logitech K120 quốc dân hiện nay, được thiết kế theo triết lý "Low-profile", tức là hành trình phím ngắn và mỏng. Các phím bấm nằm rất sát với bảng mạch, và bạn chỉ cần dùng một lực rất nhẹ, ấn xuống một quãng đường ngắn là máy đã nhận diện được chữ. Mục tiêu tối thượng của thiết kế này là sự gọn gàng, tiết kiệm diện tích và giảm thiểu tối đa sự mỏi tay khi phải gõ văn bản liên tục trong nhiều giờ.

Ngược lại, bàn phím giả cơ lại đi theo triết lý "High-profile" để cố gắng bắt chước ngoại hình của bàn phím cơ. Các nhà sản xuất đã khéo léo lắp thêm một ống nhựa hoặc một thanh trượt (thường gọi là plunger) vào giữa nắp phím và núm cao su. Chính cái ống nhựa trung gian này đã làm tăng độ cao của phím, kéo dài quãng đường mà ngón tay bạn phải nhấn xuống. Không chỉ thế, họ còn cố tình thiết kế các lẫy nhựa va chạm vào nhau để tạo ra cảm giác khấc (tactile) hoặc tiếng kêu lạch cạch giả tạo. Kết quả là với bàn phím giả cơ, bạn phải dùng lực ngón tay mạnh hơn, nhấn sâu hơn mới gõ được chữ. Điều này nghe có vẻ là một sự "cải lùi" về mặt công thái học, nhưng với game thủ, cái cảm giác nặng tay và hành trình phím dài ấy lại mang lại sự hưng phấn và cảm giác kiểm soát tốt hơn trong các pha hành động, tránh việc vô tình chạm nhẹ mà nhân vật đã di chuyển.

Cuộc chiến của Giác quan: Khi "Êm ái" đối đầu với "Ồn ào" và "Màu mè"

Nếu đặt hai chiếc bàn phím này cạnh nhau trong một văn phòng yên tĩnh lúc 2 giờ chiều, bạn sẽ thấy ngay sự đối lập gay gắt. Bàn phím thường được sinh ra để tôn trọng sự tĩnh lặng. Hãy nhớ lại không khí trong thư viện hay các văn phòng kế toán, nơi chỉ có tiếng lật giấy và tiếng gõ lụp bụp rất khẽ. Bàn phím thường với màng cao su mỏng và phím thấp giúp triệt tiêu tiếng ồn cực tốt. Nó là người hùng thầm lặng, giúp bạn hoàn thành báo cáo dài dằng dặc hay chat chit với bạn bè mà không làm phiền đến giấc ngủ trưa của đồng nghiệp bên cạnh. Nếu bạn là người yêu thích sự nhẹ nhàng, tinh tế, hoặc công việc đòi hỏi sự tập trung cao độ không bị xao nhãng bởi tạp âm, thì bàn phím thường chính là chân ái mà không loại phím cơ hay giả cơ nào thay thế được.

Ở bên kia chiến tuyến, bàn phím giả cơ lại là kẻ thích gây sự chú ý. Nó ồn ào một cách có chủ đích. Tiếng "tạch tạch" phát ra từ các lẫy nhựa tuy không đanh và sang như tiếng switch xanh của phím cơ thật, nhưng cũng đủ để tạo ra một bầu không khí sôi động, náo nhiệt. Đây là thứ âm thanh mà các game thủ ở quán net bình dân rất nghiện, vì nó tạo cảm giác như mình đang thao tác rất nhanh và chuyên nghiệp (dù thực tế có thể đang feed mạng liên tục). Nhưng hãy cẩn thận, mang chiếc bàn phím này vào môi trường văn phòng nghiêm túc hay dùng trong phòng ngủ tập thể vào ban đêm là cách nhanh nhất để bạn bị mọi người xung quanh ghét bỏ.

Về mặt thẩm mỹ, bàn phím giả cơ lại ghi điểm tuyệt đối với giới trẻ nhờ hệ thống đèn LED rực rỡ. Trong khi bàn phím thường chỉ trung thành với một màu đen hoặc trắng nhàm chán, cùng lắm là có dán chữ màu trắng dễ bị mờ theo năm tháng, thì bàn phím giả cơ lại là một bữa tiệc ánh sáng. Với công nghệ đúc nhựa hai lớp (double-shot), ánh sáng đèn LED có thể xuyên qua ký tự, giúp bạn nhìn rõ phím trong đêm tối và khiến góc máy tính trông "ngầu" hơn hẳn. Đối với nhiều bạn học sinh, sinh viên, việc bỏ thêm một hai trăm nghìn để đổi lấy hệ thống đèn LED RGB nhấp nháy này là hoàn toàn xứng đáng, vì nó biến chiếc máy tính tẻ nhạt thành một cỗ máy giải trí đúng nghĩa.

"Vũ khí bí mật" của Giả cơ: Khả năng Anti-ghosting mà phím thường phải chào thua

Nếu chỉ dừng lại ở ngoại hình và âm thanh, có lẽ bàn phím giả cơ sẽ không thể tồn tại bền bỉ đến vậy. Lý do thực sự khiến các game thủ Việt Nam, từ thời Audition cho đến Liên Minh Huyền Thoại hay FIFA Online 4, buộc phải chọn giả cơ thay vì phím thường nằm ở một lỗi kỹ thuật có tên là "Ghosting" (bóng ma).

Hãy tưởng tượng bạn đang chơi game đá bóng. Bạn cần giữ phím mũi tên để chạy chéo (2 phím), đồng thời ấn thêm phím Sút và phím Chỉnh hướng. Tổng cộng bạn cần máy tính nhận diện 4 phím cùng một lúc. Với bàn phím văn phòng thông thường, đây là nhiệm vụ bất khả thi. Do cấu tạo mạch điện đơn giản để tiết kiệm chi phí, bàn phím thường chỉ có thể nhận diện tối đa 2 đến 3 phím nhấn cùng lúc. Nếu bạn ấn nhiều hơn, máy tính sẽ phát ra tiếng kêu "tút tút" hoặc đơn giản là nhân vật của bạn sẽ đứng im chịu trận. Đây là giới hạn chí mạng khiến bạn không thể nào leo rank hay thực hiện các combo kỹ năng phức tạp được.

Bàn phím giả cơ ra đời để giải quyết chính nỗi đau này. Dù vẫn dùng mạch cao su, nhưng các nhà sản xuất đã tối ưu hóa sơ đồ mạch điện để trang bị tính năng Anti-ghosting. Các loại bàn phím giả cơ phổ biến trên thị trường như của DareU, E-Dra hay Fuhlen đều cho phép nhận diện từ 19 đến 24 phím cùng lúc. Bạn có thể thoải mái ấn cả bàn tay xuống bàn phím mà mọi lệnh vẫn được thực thi mượt mà. Đây chính là giá trị cốt lõi nhất, là "đồng tiền bát gạo" mà bạn bỏ ra để nâng cấp từ phím thường lên giả cơ. Nó biến một thiết bị nhập liệu văn bản đơn thuần thành một công cụ có thể chơi game ở mức độ bán chuyên nghiệp.

Bên cạnh đó, xét về độ bền vật lý, cũng có một sự thú vị không hề nhẹ. Những chiếc bàn phím văn phòng như Fuhlen L411 hay Logitech K120 nổi tiếng là "nồi đồng cối đá", quăng quật thoải mái, đổ nước vào phơi khô là dùng tiếp, gần như không có gì để hỏng ngoài việc mờ chữ. Bàn phím giả cơ cũng bền, cũng chống nước tốt, nhưng do thiết kế cầu kỳ hơn, nhiều chi tiết nhựa lòi ra thụt vào hơn nên đôi khi nếu va đập mạnh, nó dễ bị vỡ nắp phím (keycap) hoặc hỏng đèn LED hơn là những người anh em văn phòng cục mịch kia.

Lời khuyên cuối cùng: Đừng để bị "lùa" bởi những hào nhoáng bên ngoài

Tổng kết lại hành trình khám phá qua ba kỳ bài viết, chúng ta có thể thấy rằng không có chiếc bàn phím nào là hoàn hảo tuyệt đối hay tệ hại vứt đi, chỉ có sự lựa chọn phù hợp hay không mà thôi.

Nếu bạn là một kế toán viên, một biên tập viên hay đơn giản là người dùng máy tính để làm việc, đọc báo, lướt web, thì đừng vội coi thường chiếc bàn phím văn phòng giá rẻ mà bạn đang có. Sự êm ái, nhẹ nhàng và hành trình phím ngắn của nó đôi khi lại giúp bạn bảo vệ đôi tay tốt hơn và làm việc hiệu quả hơn là sự nặng nề, ồn ào của bàn phím giả cơ. Đừng chạy theo trào lưu để rồi rước về sự bực mình vì tiếng ồn và sự mỏi tay không đáng có.

Nhưng nếu bạn là một học sinh, sinh viên với ngân sách hạn hẹp, đam mê game và muốn có một góc học tập đầy cảm hứng, thì bàn phím giả cơ là một bước đệm tuyệt vời. Nó cho bạn khả năng thực hiện những combo kỹ năng mượt mà nhờ Anti-ghosting, nó cho bạn ánh sáng rực rỡ để thức đêm cày cuốc, và nó mang lại một chút cảm giác phấn khích của "dân chơi gear" với mức giá chỉ bằng vài bát phở. Hãy cứ tự tin dùng nó, trân trọng nó, trước khi bạn đủ điều kiện để bước chân vào thế giới của bàn phím cơ thực thụ.