Bản sao số đô thị Đà Nẵng: Bước tiến mới hướng đến đô thị thông minh

Bước đi quan trọng để xây dựng thành phố Đà Nẵng thông minh

UBND TP. Đà Nẵng vừa ban hành Quyết định số 2711/QĐ-UBND ngày 22/6/2026 về việc phê duyệt đề án thí điểm Bản sao số đô thị (Digital Twin) thành phố Đà Nẵng.

Theo đề án, Đà Nẵng sẽ thí điểm Bản sao số đô thị trong giai đoạn 2026–2028, trước mắt tập trung vào lĩnh vực quản lý quy hoạch đô thị tại một số địa bàn ưu tiên.

Các nội dung trọng tâm gồm: Xây dựng nền tảng bản sao số; chuẩn hóa, số hóa và tích hợp dữ liệu đa nguồn; xây dựng mô hình trực quan hóa 2D/3D; ứng dụng AI, GIS, IoT, mô hình hóa và phân tích dữ liệu; đồng thời xây dựng cơ chế quản trị, vận hành, khai thác dữ liệu an toàn, hiệu quả.

Đây là bước đi quan trọng trong tiến trình hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành đô thị thông minh, thành phố đổi mới sáng tạo và “AI City” trong giai đoạn tới.

Tại toạ đàm mới đây, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Hồ Quang Bửu thông tin, thành phố đang tập trung triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm như xây dựng Bản sao số đô thị, sàn dữ liệu, thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phát triển kinh tế tầm thấp, xây dựng Khu thương mại tự do thông minh, Trung tâm tài chính quốc tế và nhiều mô hình phát triển mới khác.

Tuy nhiên, thực tiễn đặt ra nhiều thách thức trong quản lý, điều hành và phát triển đô thị; đặc biệt là yêu cầu quản trị trên nền tảng dữ liệu thời gian thực, khai thác hiệu quả tài nguyên dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý nhà nước và xây dựng các nền tảng số dùng chung bảo đảm đồng bộ, an toàn, hiệu quả.

Theo đó, thách thức lớn hiện nay không phải thiếu dữ liệu mà là dữ liệu vẫn còn phân tán ở nhiều hệ thống khác nhau. Mỗi ngành, lĩnh vực đã xây dựng nền tảng riêng nhưng khả năng liên thông, chia sẻ và khai thác tổng hợp còn hạn chế.

Ông Jacky Lee - Giám đốc APJ AI Innovation Hub của Dell Technologies - cho rằng các đô thị hiện đại đang tạo ra lượng dữ liệu rất lớn từ dịch vụ công, hệ thống giám sát, giao thông và các nền tảng số, nhưng dữ liệu vẫn phân tán giữa các cơ quan, làm giảm khả năng khai thác phục vụ công tác điều hành.

Do đó, ông đề xuất giải pháp là xây dựng một nền tảng trí tuệ đô thị thống nhất, tích hợp dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và Trung tâm điều hành thông minh (IOC). Qua đó tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan và thúc đẩy phát triển các ứng dụng đô thị thông minh.

Việc xây dựng nền tảng dữ liệu chung ngay từ đầu có ý nghĩa quyết định đối với khả năng mở rộng đô thị thông minh trong tương lai, đồng thời cần bảo đảm hạ tầng đủ năng lực xử lý dữ liệu lớn và các tác vụ trí tuệ nhân tạo ngày càng phức tạp.

Bên cạnh đó, cần xây dựng kiến trúc mở theo tiêu chuẩn quốc tế, tránh phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất, nhằm bảo đảm khả năng tích hợp và phát triển bền vững cho đô thị thông minh.

Bài học từ những bản sao số đô thị trên thế giới

Ông Nguyễn Danh Thành - Giám đốc Trung tâm Đô thị số Viettel Solutions - cho hay, bản sao số đô thị là một trong những công nghệ cốt lõi có thể hỗ trợ hiệu quả công tác quy hoạch, mô phỏng và điều hành đô thị trong giai đoạn tới.

Khác với cách hiểu thông thường về một mô hình mô phỏng 3D, bản sao số đô thị là một không gian số thống nhất kết nối dữ liệu từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Tại đây, dữ liệu được cập nhật liên tục từ các hệ thống thực tế, cho phép cơ quan quản lý theo dõi, phân tích, mô phỏng và dự báo các tình huống trước khi đưa ra quyết định.

Công nghệ này đã được nhiều quốc gia triển khai thành công. Singapore đã xây dựng hệ thống Virtual Singapore như một hạ tầng chiến lược quốc gia, cho phép mô phỏng toàn bộ thành phố trên môi trường số. Thông qua nền tảng này, các cơ quan quản lý có thể đánh giá tác động của các dự án đầu tư, mô phỏng các kịch bản quy hoạch, phân tích giao thông, môi trường và hỗ trợ hoạch định chính sách.

Tại Pháp, công nghệ bản sao số được ứng dụng trong quá trình chuẩn bị cho Olympic Paris 2024. Thành phố đã sử dụng các mô hình mô phỏng để đánh giá năng lực hạ tầng giao thông, dự báo lưu lượng người tham dự, phân tích tác động của các sự kiện lớn và xây dựng các phương án vận hành phù hợp trước khi sự kiện diễn ra.

Tại Trung Quốc, Thâm Quyến là đô thị được vinh danh Thành phố thông minh thế giới tại triển lãm Đô thị thông minh thế giới năm 2024 ở Barcelona (Tây Ban Nha).

Theo đại diện Huawei, quá trình xây dựng thành phố thông minh tại Thâm Quyến được triển khai theo ba giai đoạn: số hóa hạ tầng và dịch vụ công; phát triển các nền tảng số, ứng dụng AI và trung tâm điều hành thông minh; tiến tới giai đoạn thông minh hóa với các mô hình AI quy mô lớn, trợ lý AI và các hệ thống tự động hỗ trợ quản lý đô thị.

Một trong những công nghệ nổi bật được triển khai là bản sao số đô thị, cho phép mô phỏng toàn bộ hạ tầng thành phố trên không gian số, kết nối dữ liệu từ camera AI, cảm biến IoT và các hệ thống quản lý. Nhờ đó, thành phố có thể phát hiện sớm các hành vi bất thường, cảnh báo thiên tai, điều phối xử lý sự cố và tự động hóa nhiều hoạt động quản lý.

Theo Huawei, ba yếu tố quyết định thành công của mô hình này gồm sự chỉ đạo thống nhất của chính quyền; lấy dữ liệu và AI làm nền tảng; đồng thời đầu tư đồng bộ hạ tầng số như camera, mạng truyền dẫn và hệ thống cảm biến.

Đà Nẵng đủ điều kiện để triển khai

Với mục tiêu đưa kinh tế số chiếm khoảng 40% GRDP và lọt top 50 thành phố thông minh hàng đầu thế giới vào năm 2030, công nghệ bản sao số đô thị đang được nhiều chuyên gia đánh giá là nền tảng quan trọng để Đà Nẵng hiện thực hóa mục tiêu này.

Các chuyên gia cho rằng, Đà Nẵng hoàn toàn có đủ điều kiện để triển khai công nghệ bản sao số đô thị. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là đầu tư công nghệ trước rồi mới tìm bài toán ứng dụng, mà cần xuất phát từ các nhu cầu thực tiễn của thành phố.

Ông Nguyễn Danh Thành cho biết, bản sao số không thay thế các nền tảng hiện có mà kế thừa toàn bộ hạ tầng, cơ sở dữ liệu và các hệ thống đã được đầu tư trước đó. Toàn bộ dữ liệu được đưa lên một không gian số thống nhất nhằm phục vụ phân tích, mô phỏng và dự báo.

Theo ông, thành phố cần lựa chọn một số bài toán trọng tâm để triển khai thí điểm trước khi mở rộng ra các lĩnh vực khác. Đồng thời, dữ liệu phải được chuẩn hóa theo kiến trúc dữ liệu thống nhất, có cơ chế đánh giá hiệu quả bằng các chỉ số cụ thể và triển khai theo lộ trình phù hợp.

Trong khi đó, Huawei đề xuất Đà Nẵng ưu tiên triển khai ba nhóm ứng dụng trọng tâm gồm an toàn đô thị, quản trị đô thị và quản lý ngập lụt.

Trong lĩnh vực an toàn đô thị, Huawei đề xuất ứng dụng hệ thống camera giám sát, thiết bị bay không người lái (UAV), AI, trợ lý AI, Trung tâm Điều hành thông minh và công nghệ bản sao số để giám sát các sự kiện lớn, phát hiện sớm các tình huống bất thường và hỗ trợ điều phối, xử lý sự cố theo thời gian thực.

Đối với quản trị đô thị, AI có thể hỗ trợ tự động phát hiện các vấn đề như rác thải tồn đọng, đỗ xe sai quy định, vi phạm trật tự đô thị hoặc các sự cố hạ tầng mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào công tác kiểm tra thủ công. Các hệ thống AI có thể tự học trên hạ tầng dữ liệu của thành phố, đồng thời sử dụng trợ lý AI để rút ngắn thời gian xử lý các sự cố phát sinh.

Với bài toán ngập lụt, Huawei đề xuất kết hợp camera AI, cảm biến chuyên dụng và công nghệ bản sao số để giám sát mực nước, phân tích dữ liệu thời tiết, thủy văn và dự báo nguy cơ ngập lụt. Khi phát hiện rủi ro, hệ thống có thể phát cảnh báo sớm cho cơ quan quản lý cũng như người dân.