Bán tháo ở đỉnh lịch sử: Vì sao vàng 'hụt hơi' và Bitcoin có thể tăng tốc lên 200.000 USD?
Sau khi bứt phá mạnh mẽ và vượt ngưỡng 4.300 USD/ounce, thị trường vàng thế giới bất ngờ hạ nhiệt vào những ngày cuối tháng 10.
Thị trường vàng thế giới chạm một dấu mốc lịch sử vào tháng 10 khi giá vượt 4.300 USD/ounce nhờ nhu cầu trú ẩn tăng vọt. Nhưng "niềm hưng phấn" của thị trường không kéo dài bao lâu. Ngay sau khi lập đỉnh, lực chốt lời tràn vào. Chỉ riêng ngày 17.10, giá vàng rơi hơn 2%. Hiện tại, vàng đang được giao dịch ở mức dưới 4.000 USD/ounce, tức đã giảm khoảng 8% so với mức kỷ lục 4.378 USD.
Cú đảo chiều diễn ra trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ - Trung tạm hạ nhiệt, đồng USD mạnh lên, và khẩu vị rủi ro xuất hiện trở lại ở các tài sản có lợi suất cao hơn. Đúng lúc đó, Bitcoin nổi lên như điểm đến thay thế - một tài sản kỹ thuật số khan hiếm, phi tập trung, ngày càng được xem như “vàng số” của thời đại.
Chu kỳ vinh quang và thoái trào của vàng
Lịch sử của vàng luôn gắn liền với những làn sóng mạnh mẽ, phản ánh sự thay đổi trong lạm phát, lãi suất và căng thẳng địa chính trị. Đầu thập niên 1980, giá vàng vọt lên gần 850 USD/ounce giữa bối cảnh lạm phát leo thang và khủng hoảng kinh tế kéo dài. Tuy nhiên, “cú sốc Volcker” - khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) mạnh tay nâng lãi suất liên bang lên hơn 20% để dập tắt lạm phát, đã chặn đứng đà tăng của kim loại quý. Kết quả là giá vàng lao dốc hơn 60%, rơi vào chu kỳ giá xuống kéo dài gần hai thập niên, chạm đáy khoảng 278 USD/ounce vào năm 1999.
Sau đỉnh cao năm 2011, khi kinh tế toàn cầu ổn định trở lại, thị trường chứng khoán khởi sắc và đồng USD mạnh lên, vàng dần mất vị thế. Giai đoạn 2014 - 2018, giá chỉ dao động trong vùng 1.200 - 1.400 USD, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng năm 2012.
Đến thập niên 2020, đại dịch COVID-19 đã một lần nữa thổi bùng vai trò trú ẩn an toàn và giá trị của vàng. Các gói kích thích kinh tế khổng lồ khiến nỗi lo lạm phát bùng phát, đẩy giá tiêu dùng Mỹ có lúc vượt 9% vào năm 2022.
Các ngân hàng trung ương trên thế giới tăng mạnh mua ròng, trung bình hơn 1.000 tấn vàng mỗi năm trong giai đoạn 2022 - 2024. Dù lãi suất tăng, vàng vẫn leo từ 1.785 USD/ounce năm 2020 lên hơn 3.200 USD vào đầu 2025. Nhưng cú điều chỉnh mạnh trong tháng 10 nhắc thị trường rằng: vàng chưa bao giờ là con đường đi một chiều. Và khi niềm tin lung lay, câu hỏi quen thuộc lại vang lên: “Đâu là nơi giữ giá trị thực sự?”
Câu chuyện “vàng số” bước ra khỏi lý thuyết
Trong thế giới tài chính ngày càng số hóa, Bitcoin xuất hiện như câu trả lời hiện đại cho câu hỏi ấy - một tài sản có nguồn cung giới hạn tuyệt đối, được kiểm soát bằng thuật toán thay vì chính sách tiền tệ. Nhờ đặc tính này, khái niệm “vàng kỹ thuật số” dần trở nên thực tế hơn bao giờ hết.
Thế hệ nhà đầu tư trẻ, sinh ra cùng Internet và ví điện tử, cảm thấy việc sở hữu Bitcoin dễ dàng và minh bạch hơn nhiều so với việc nắm giữ vàng vật chất. Từ vốn hóa chỉ khoảng 134 tỉ USD năm 2019, Bitcoin đã tăng vọt lên hơn 2.400 tỉ USD trong nửa đầu 2025. Động lực chính đến từ hạ tầng đầu tư ngày càng chuyên nghiệp, đặc biệt là sự ra đời của các quỹ ETF Bitcoin, giúp các tổ chức tài chính có thể đầu tư dễ dàng, minh bạch và tuân thủ quy định như khi mua vàng hoặc cổ phiếu.
Đầu tháng 10, các ETF Bitcoin tại Mỹ ghi nhận dòng vốn vào kỷ lục 3,55 tỉ USD, trong đó iShares Bitcoin Trust (IBIT) của BlackRock dẫn đầu. Lượng vốn khổng lồ này góp phần đẩy giá Bitcoin vượt 126.000 USD, trong khi các ETF vàng lại chứng kiến dòng rút hơn 2,8 tỉ USD, cho thấy sự dịch chuyển dòng vốn rõ rệt từ tài sản truyền thống sang tài sản kỹ thuật số.
Đáng chú ý, trong giai đoạn thị trường sôi động, khi nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận rủi ro để tìm kiếm lợi nhuận cao, mối tương quan giữa vàng và Bitcoin đã giảm mạnh xuống mức âm. Nói cách khác, mỗi khi kỳ vọng lợi nhuận tăng lên, giới đầu tư có xu hướng bán vàng để chuyển sang Bitcoin, tài sản có khả năng sinh lời vượt trội. Cùng lúc, lượng BTC lưu hành trên sàn giao dịch giảm xuống mức thấp nhất trong 6 năm (khoảng 2,83 triệu BTC), cho thấy áp lực bán ngắn hạn yếu đi và niềm tin vào xu hướng nắm giữ dài hạn đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Từ cạnh tranh đến cộng sinh: “Vàng và Bitcoin”
Sự khác biệt lớn nhất giữa vàng và Bitcoin nằm ở cấu trúc nguồn cung. Với vàng, sản lượng khai thác chỉ tăng khoảng 1% mỗi năm, phụ thuộc vào công nghệ khai mỏ và trữ lượng mới. Trong khi đó, Bitcoin hoạt động theo một quy tắc khan hiếm cố định: cứ bốn năm, phần thưởng khối lại giảm một nửa - sự kiện được gọi là halving.
Điều này khiến tốc độ phát hành Bitcoin giảm dần theo thời gian, khiến “lạm phát nội sinh” gần như tiến về 0%. Mỗi chu kỳ halving vì thế trở thành chất xúc tác tự nhiên cho các đợt tăng giá, khi nguồn cung ngày càng bị siết chặt trong lúc nhu cầu vẫn ổn định hoặc tăng cao. Sự kết hợp giữa cơ chế giảm phát này và dòng vốn bền bỉ từ các ETF Bitcoin đã giúp củng cố vị thế của đồng tiền số như một tài sản khan hiếm kỹ thuật số thực thụ.
Nếu trước đây, câu hỏi phổ biến là “Vàng hay Bitcoin?”, thì nay, nó dần chuyển thành “Vàng và Bitcoin”.
Những nhà đầu tư trẻ, quen thuộc với giao dịch phi tập trung, xem Bitcoin là một phần tự nhiên của danh mục đầu tư số. Trong khi đó, thế hệ trước vẫn trung thành với vàng vật chất, biểu tượng của sự ổn định và an toàn.
Hai quan điểm này không hề đối lập mà thực ra bổ sung cho nhau trong một chiến lược đầu tư hai tầng: vàng đóng vai trò là nền tảng ổn định giúp giảm thiểu biến động tổng thể, trong khi Bitcoin mang lại tiềm năng tăng trưởng vượt trội cùng tỷ lệ lợi nhuận trên rủi ro cao hơn trong những chu kỳ thuận lợi của thị trường.
Mỗi khi vàng lập đỉnh rồi chững lại, tâm lý “bảo toàn lợi nhuận” khiến dòng tiền tìm đến những kênh sinh lời mới. Nếu đồng USD mạnh và trái phiếu chưa hấp dẫn, Bitcoin nhanh chóng nổi lên như ứng viên thay thế sáng giá nhờ câu chuyện khan hiếm, và lực cầu mạnh từ các quỹ ETF.
Mỗi USD rời khỏi thị trường vàng đều có thể trở thành động lực mua mới cho Bitcoin, đặc biệt khi quy mô thị trường BTC còn nhỏ hơn rất nhiều. Hiệu ứng này càng được khuếch đại khi truyền thông và mạng xã hội liên tục nhắc đến các mốc giá mang tính biểu tượng như 150.000 hay 200.000 USD, kích hoạt tâm lý FOMO (sợ bị bỏ lỡ) và kéo thêm dòng vốn đầu cơ đổ vào thị trường.
Khác với những năm đầu, thị trường Bitcoin ngày nay đã trưởng thành hơn bao giờ hết. Thanh khoản sâu hơn, cơ sở hạ tầng giao dịch - lưu ký - phái sinh được chuẩn hóa, và dòng tiền tổ chức tham gia ngày càng sâu rộng.
Vì sao mốc 200.000 USD không còn là điều xa vời
Về mặt cơ bản, Bitcoin đang vận hành đúng hướng theo quy luật khan hiếm của nó. Mỗi lần halving giống như một “đòn bẩy cung”, khiến nguồn cung mới ngày càng thắt chặt. Khi đó, chỉ cần nhu cầu tăng trở lại nhờ dòng tiền ETF hoặc sự tham gia của tổ chức lớn, thị trường lập tức trở nên mất cân bằng theo hướng có lợi cho giá.
1
$2,27 T USD
$57,41 B USD
Trên bình diện vĩ mô, thế giới đang ngập trong nợ. Nửa đầu năm 2025, tổng nợ toàn cầu đạt gần 338.000 tỉ USD, tương đương 235% GDP - mức cao kỷ lục. Khi các nền kinh tế tiếp tục vay mượn và in tiền, những tài sản khan hiếm và không phụ thuộc vào chính sách như Bitcoin trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết.
Nhiều tổ chức có ảnh hưởng tiếp tục củng cố niềm tin cho thị trường. MicroStrategy hiện nắm hơn 640.000 BTC, trong khi Marathon Digital và Celsius cũng duy trì lượng nắm giữ đáng kể. Đây không chỉ là con số, chúng truyền tín hiệu cho giới đầu tư tổ chức rằng Bitcoin có thể đóng vai trò tài sản dự trữ doanh nghiệp, song hành cùng tiền mặt và trái phiếu ngắn hạn.
Nếu Fed chuyển sang chính sách nới lỏng, lãi suất thấp hơn sẽ khiến chi phí vốn giảm, qua đó tăng khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư. Trong bối cảnh đó, mốc 200.000 USD của Bitcoin có thể trở thành một cột mốc tâm lý quan trọng, thu hút dòng tiền mới. Khi giá tiến gần vùng này, tâm lý đám đông và kỳ vọng tăng tiếp có thể tự tạo đà, giúp xu hướng tăng trưởng của Bitcoin được củng cố mạnh mẽ hơn.
Rào cản phía trước
Dù triển vọng dài hạn rất hứa hẹn, hành trình của Bitcoin lên mốc 200.000 USD chắc chắn không bằng phẳng. Biến động mạnh vẫn là “đặc sản” của thị trường này. Những đợt mua ròng lớn từ các tổ chức và quỹ ETF có thể nhanh chóng đẩy giá tăng vọt, nhưng chỉ cần một đợt chốt lời của cá nhân, tổ chức hoặc quỹ đầu tư sở hữu số lượng lớn BTC hay một tin tức pháp lý bất lợi, giá có thể lao dốc trong chốc lát. Khung pháp lý tại nhiều quốc gia vẫn đang được hoàn thiện, khiến các vấn đề như thuế, kế toán và lưu ký an toàn trở thành rào cản đối với nhiều nhà đầu tư tổ chức.
Bitcoin cũng đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các kênh đầu tư khác. Thị trường chứng khoán về dài hạn vẫn mang lại lợi suất trung bình khoảng 10% mỗi năm, trong khi trái phiếu kho bạc dạng token hóa đang thu hút nhóm nhà đầu tư tìm kiếm thu nhập cố định nhưng vẫn muốn hưởng lợi từ công nghệ blockchain. Ngoài ra, sự phát triển của tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) có thể thay đổi cách dòng tiền lưu thông trong nền kinh tế toàn cầu. Mỗi kênh đầu tư mới đều có thể làm giảm bớt sự chú ý dành cho Bitcoin, ít nhất là trong ngắn hạn - trước khi thị trường tìm lại sự cân bằng giữa đổi mới và giá trị lâu dài.
Trong khi đó, vàng - với lịch sử hàng nghìn năm được xem là biểu tượng của sự an toàn và lưu trữ giá trị, vẫn là đối thủ đáng gờm trên thị trường tài sản. Chỉ cần một cú sốc địa chính trị hay khủng hoảng thanh khoản xuất hiện, dòng tiền phòng thủ lập tức có thể quay trở lại với kim loại quý, nơi mà nhà đầu tư tìm thấy sự ổn định qua thời gian.
Tuy nhiên, nhìn ở tầm dài hạn, cán cân đang dần dịch chuyển. Vàng phải mất hàng thiên niên kỷ để xây dựng vị thế trụ cột giá trị, trong khi Bitcoin chỉ cần hơn một thập kỷ để giành được niềm tin tương đương - một tốc độ chưa từng có trong lịch sử tài chính. Khi vàng đạt đỉnh lịch sử rồi chững lại, đó không phải là dấu hiệu của thất bại, mà phản ánh một chu kỳ tái phân bổ vốn tự nhiên, nơi nhà đầu tư chuyển một phần danh mục sang những tài sản có tiềm năng tăng trưởng mạnh hơn trong bối cảnh mới.
Cả vàng và Bitcoin đều đại diện cho nguyên lý khan hiếm - nền tảng của giá trị bền vững, nhưng cách thể hiện lại hoàn toàn khác nhau. Vàng nói ngôn ngữ của sự hữu hình và truyền thống, trong khi Bitcoin thể hiện giá trị ấy qua mã nguồn mở, cơ chế halving và tính minh bạch của blockchain. Có lẽ, những đợt bán tháo vàng ở đỉnh như tháng 10 sẽ không chỉ được xem là một biến động nhất thời, mà còn được nhớ như cột mốc đánh dấu sự chuyển giao khi dòng vốn và niềm tin của nhà đầu tư bắt đầu viết nên chương mới cho Bitcoin, trên hành trình trở thành “vàng kỹ thuật số” của thế kỷ 21.