Bảo hiểm tiền gửi phải là 'tuyến đầu cảnh báo rủi ro'
ĐBQH cho rằng ở các nước, tổ chức bảo hiểm tiền gửi (BHTG) luôn là “tuyến đầu cảnh báo rủi ro”; không chỉ “kiểm tra - báo cáo”...
Chiều 14.11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi).
Theo đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long), hiện BHTG Việt Nam chỉ được quyền báo cáo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), chưa được phép đưa ra khuyến nghị trực tiếp cho tổ chức tín dụng, mặc dù phát hiện nguy cơ mất an toàn.
Thực tế, thời gian qua, BHTG Việt Nam đã phát hiện nhiều sai phạm tại các Quỹ tín dụng nhân dân, kiến nghị ngân hàng xử lý kịp thời. Nhưng vì không có quyền cảnh báo trực tiếp, nên nhiều trường hợp xử lý còn chậm so với diễn biến rủi ro.
“Trong khi đó, ở các nước như Hoa Kỳ (FDIC), Hàn Quốc (KDIC), tổ chức BHTG luôn là “tuyến đầu cảnh báo rủi ro”. Nếu chỉ dừng ở mức “kiểm tra - báo cáo”; chúng ta đang bỏ qua một nguồn lực 25 năm kinh nghiệm, một định chế tài chính công có mạng lưới rộng, tiếp xúc trực tiếp với các tổ chức tham gia bảo hiểm”, đại biểu phân tích.
Do đó, ông Bình kiến nghị bổ sung quy định, cho phép BHTG Việt Nam đưa ra cảnh báo, khuyến nghị trực tiếp đối với tổ chức tín dụng khi phát hiện rủi ro trong kiểm tra; đồng thời báo cáo NHNN để có biện pháp giám sát phù hợp.
“Quyền này không phải thanh tra, không phải chế tài, nhưng là công cụ cảnh báo sớm, giúp giảm thiểu rủi ro hệ thống”, ông Bình nói.
Đại biểu Thái Quỳnh Mai Dung (Phú Thọ) đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ giá trị pháp lý của hoạt động kiểm tra của tổ chức BHTG.
Tại dự thảo luật mới, chỉ quy định cho phép tổ chức BHTG thực hiện kiểm tra tổ chức tham gia BHTG, theo kế hoạch, nội dung, do NHNN giao; nhưng chưa đề cập đến việc xử lý kết quả kiểm tra như thế nào.
“Khi kiểm tra nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm hoặc có nguy cơ mất an toàn thì tổ chức BHTG có quyền khuyến nghị, đưa ra cảnh báo đối với tổ chức tín dụng hay không? Đây là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính hiệu lực, hiệu quả, thực chất của hoạt động kiểm tra của tổ chức BHTG. Điều này nên được làm rõ”, bà Dung đề nghị.
Bà Dung cũng cho rằng, dự thảo luật giao tổ chức BHTG “thực hiện kiểm tra tổ chức tham gia BHTG theo kế hoạch, nội dung do NHNN giao” là hợp lý. Cụ thể:
Thứ nhất, đặc trưng chung của tất cả các loại hình bảo hiểm là tổ chức bảo hiểm cần theo dõi được “sức khỏe” của tổ chức mà mình bảo hiểm. Từ đó, mới có thể tính toán mức phí bảo hiểm, cũng như phát hiện, ngăn ngừa rủi ro dẫn đến nguy cơ phải sử dụng quỹ bảo hiểm để chi trả. Vì vậy, việc cho phép tổ chức BHTG được kiểm tra tổ chức tham gia BHTG là hợp lý.
Thứ hai, NHNN đã “tinh gọn” từ 63 chi nhánh xuống còn 15 chi nhánh khu vực. Trong khi đó, đặc thù hoạt động của hệ thống tổ chức tín dụng tại Việt Nam phân tán tại nhiều địa bàn, quy mô hoạt động ngày càng lớn, phức tạp. Trong 25 năm qua, BHTG Việt Nam đã xây dựng được mạng lưới hoạt động với với đội ngũ cán bộ có năng lực, được đào tạo bài bản.
Vì vậy, việc giao tổ chức BHTG kiểm tra tổ chức tham gia BHTG sẽ giúp tận dụng được nguồn nhân lực hỗ trợ công tác thanh tra của NHNN; mang lại góc nhìn đa chiều trong đánh giá hoạt động của các tổ chức tín dụng.
Thứ ba, kinh nghiệm quốc tế cho thấy kiểm tra tại chỗ là hoạt động nghiệp vụ quan trọng của tổ chức BHTG. Theo khuyến nghị của Hiệp hội BHTG quốc tế (IADI), tổ chức BHTG là cơ quan chịu rủi ro (tổn thất quỹ BHTG) khi một ngân hàng đổ vỡ. Do đó, việc tổ chức BHTG được giao trách nhiệm kiểm tra có thể giảm thiểu nguy cơ phải tiến hành chi trả, giảm tác động tiêu cực đến quỹ BHTG.
Thống đốc NHNN Việt Nam Nguyễn Thị Hồng cho biết: Về hoạt động kiểm tra của BHTG, NHNN với vai trò là cơ quan quản lý sẽ xác định rõ phạm vi, giới hạn nội dung kiểm tra của các tổ chức BHTG, để đảm bảo không trùng lặp với những nội dung phạm vi kiểm tra của NHNN cũng như các cơ quan có thẩm quyền.
Bà Hồng cho hay, NHNN với vai trò là cơ quan quản lý sẽ nắm toàn bộ, toàn diện về tình hình của một tổ chức tín dụng. “BHTG mà đi kiểm tra một số nội dung, thì cũng không thể nào nắm được toàn diện tổ chức tín dụng. NHNN sẽ có cân nhắc trên cơ sở khuyến nghị của BHTG để đưa ra những quyết định và các biện pháp xử lý”.
Như vậy, theo bà Hồng, thông qua hoạt động kiểm tra của tổ chức BHTG. Có thể nâng cao vai trò trách nhiệm của tổ chức BHTG đối với an toàn hoạt động của hệ thống các tổ chức ứng dụng. Cũng như tạo thêm một kênh kiểm tra, phục vụ hoạt động quản lý nhà nước về hoạt động ngân hàng.
Đại biểu Hoàng Thị Đôi (Sơn la) đề xuất nâng mức chi trả bảo hiểm tiền gửi lên 200-250 triệu đồng, thay vì 125 triệu như hiện nay.
Tương tự, bà Thái Quỳnh Mai Dung, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đánh giá hạn mức bảo hiểm 125 triệu đồng là khá thấp so với thực tế. "Mức này không phù hợp với quy mô tiền gửi và thu nhập của người dân", bà Dung nêu.