Bất ngờ với tỷ lệ bằng độc quyền sáng chế của các nhà nghiên cứu trẻ

Chiều 12.10, phát biểu tại Đại hội Đảng bộ Chính phủ nhiệm kỳ 2025-2030, GS-VS Châu Văn Minh, Chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam cho hay Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách phát triển khoa học-công nghệ.

“Phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ là một trong những giải pháp trọng tâm để phát triển kinh tế tri thức, lấy khoa học và công nghệ làm nền tảng”, ông Minh nói.

Ông Châu Văn Minh cho biết chất lượng cán bộ nghiên cứu là một trong những yếu tố quyết định việc hoàn thành các nhiệm vụ chính trị thường xuyên và đột xuất của viện.

Nhận thức rõ tầm quan trọng này, Đảng ủy Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam đã xác định công tác xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Nhất là với đội ngũ cán bộ trẻ - nguồn lực kế cận, lực lượng xung kích, có tiềm năng tiếp cận nhanh với tri thức và công nghệ mũi nhọn như công nghệ nano, điện tử, bán dẫn, năng lượng nguyên tử, sinh học, vật liệu…

Theo ông Minh, trong hai nhiệm kỳ vừa qua, Đảng ủy Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam đã ban hành và tổ chức triển khai 4 nghị quyết quan trọng tập trung vào công tác xây dựng và phát triển cán bộ trẻ.

Theo đó, Viện Hàn lâm đã cụ thể hóa thành kế hoạch và chương trình hành động nhằm thu hút, khuyến khích và tạo điều kiện cho cán bộ trẻ tham gia các đề án, nhiệm vụ nghiên cứu, triển khai ý tưởng đổi mới sáng tạo.

Một số chương trình cụ thể gồm: Chương trình thu hút cán bộ trẻ có trình độ cao; chương trình cán bộ nghiên cứu trẻ tiềm năng; chương trình phát triển nhóm nghiên cứu xuất sắc, đề án thực tập sau tiến sĩ; chương trình nhiệm vụ độc lập cấp Viện Hàn lâm cho cán bộ trẻ…

Bên cạnh đó, Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam cũng cử cán bộ trẻ tham gia các chương trình đào tạo, nghiên cứu ở nước ngoài; khuyến khích, thúc đẩy cán bộ trẻ tham gia các chương trình hợp tác song phương…

Sau 10 năm thực hiện công tác phát triển đội ngũ nghiên cứu trẻ, Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Lực lượng cán bộ nghiên cứu trẻ có sự tăng trưởng ổn định; trong đó số cán bộ trẻ có trình độ tiến sĩ trở lên chiếm 25% tổng số cán bộ nghiên cứu có trình độ tiến sĩ của viện.

Đội ngũ trẻ cũng đóng góp quan trọng trong việc hình thành các nhóm nghiên cứu xuất sắc, khi tỷ lệ cán bộ trẻ là tác giả chính các công trình công bố quốc tế uy tín giai đoạn 2020-2025 đạt trung bình 15%, đến năm 2025 đã tăng lên khoảng 17 - 18%. Đặc biệt, có tới 54,8% số bằng độc quyền sáng chế trong nước và quốc tế của Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam thuộc về các tác giả, đồng tác giả là cán bộ nghiên cứu trẻ.

Thông qua cơ chế sàng lọc, nhiều cán bộ trẻ xuất sắc đã được tuyển dụng vào biên chế, trở thành trưởng nhóm nghiên cứu mạnh; nhiều người được bổ nhiệm chức danh nghiên cứu viên chính, cao cấp, được phong giáo sư, phó giáo sư ở độ tuổi dưới 40, đạt nhiều giải thưởng khoa học và công nghệ uy tín trong nước, quốc tế.

Bên cạnh thành công, ông Minh cho rằng vẫn còn khó khăn trong tuyển dụng và giữ chân nhân lực trẻ do yêu cầu tinh giản biên chế, cơ cấu lại đội ngũ. Điều kiện làm việc, chế độ đãi ngộ tuy được cải thiện nhưng chưa đáp ứng chuẩn mực quốc tế, ảnh hưởng đến việc thu hút và ổn định lực lượng kế cận.

Trong giai đoạn tới, Đảng ủy Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam xác định tiếp tục coi trọng phát triển nguồn nhân lực khoa học công nghệ trẻ là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục.

“Nghị quyết đầu tiên của nhiệm kỳ 2025-2030 vừa được Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam thông qua và sắp ban hành là nghị quyết tiếp tục đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực cán bộ khoa học trẻ trong giai đoạn mới”, ông Minh nói.