Big Tech Việt Nam chọn lối đi nào trước ngã ba đường AI?
Năm 2026 là giai đoạn các tập đoàn công nghệ không chỉ trên thế giới, mà cả Big Tech Việt Nam buộc phải rà soát lại chiến lược AI của mình một cách nghiêm túc hơn.
Khi những chuyển động lớn từ Thung lũng Silicon lan tỏa ra toàn cầu với sự trỗi dậy mạnh mẽ của Google Gemini 3 và những dấu hiệu cạnh tranh ngày càng gay gắt quanh vị thế dẫn đầu của ChatGPT, “dư chấn” cũng bắt đầu tác động rõ rệt đến các trung tâm công nghệ lớn tại Việt Nam.
Vấn đề đặt ra với các đơn vị lúc này không còn đơn thuần là “dùng mô hình nào tốt hơn”, mà là câu hỏi mang tính dài hạn: nên tiếp tục dựa vào các API quốc tế để tận dụng tốc độ phát triển vượt trội của Big Tech toàn cầu, hay đầu tư xây dựng các mô hình AI nội địa để đảm bảo chủ quyền dữ liệu và năng lực tự chủ? Một bên là lợi thế về hạ tầng, hệ sinh thái và hiệu suất; bên còn lại là các yêu cầu ngày càng rõ ràng về an ninh dữ liệu, pháp lý và khả năng bản địa hóa. Bức tranh công nghệ Việt Nam năm 2026 vì thế đang cho thấy một sự phân hóa chiến lược: vừa thực dụng trong triển khai kinh doanh, vừa thận trọng xây dựng “lõi” công nghệ để tránh phụ thuộc lâu dài.
Vì sao Gemini 3 ngày càng được chú ý trong cộng đồng doanh nghiệp Việt?
Trong giai đoạn 2023–2024, OpenAI với ChatGPT được xem là “tiêu chuẩn vàng” cho phần lớn các ứng dụng AI tại Việt Nam, từ chatbot chăm sóc khách hàng đến các công cụ hỗ trợ sáng tạo nội dung. Tuy nhiên, bước sang năm 2025–2026, cộng đồng kỹ thuật và doanh nghiệp B2B bắt đầu cân nhắc nghiêm túc hơn những lựa chọn thay thế, trong đó Gemini 3 của Google nổi lên như một phương án ngày càng được quan tâm.
Nguyên nhân không chỉ nằm ở chất lượng mô hình hay khả năng đa phương thức, mà xuất phát từ một yếu tố rất “thực dụng”: độ trễ và hạ tầng triển khai. Với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, việc kết nối tới các máy chủ đặt xa tại Mỹ thường chịu ảnh hưởng bởi độ trễ mạng và sự cố cáp quang biển, một vấn đề mang tính cấu trúc. Trong khi đó, Google đã xây dựng hạ tầng Google Cloud tại Singapore cùng hệ thống điểm hiện diện (PoP) dày đặc ở Đông Nam Á trong suốt nhiều năm.
Khi Gemini 3 được triển khai trực tiếp trên hạ tầng này, lợi thế về tốc độ phản hồi trở nên rõ ràng hơn, đặc biệt với các ứng dụng thời gian thực như tổng đài ảo, phân tích hành vi khách hàng hay trợ lý nội bộ cho doanh nghiệp. Với các hệ thống quy mô lớn, chênh lệch vài trăm mili-giây có thể tạo ra khác biệt đáng kể về trải nghiệm người dùng cuối.
Bên cạnh đó, hệ sinh thái Google Workspace vốn đã phổ biến trong môi trường doanh nghiệp tại Việt Nam giúp việc tích hợp Gemini vào quy trình làm việc trở nên thuận lợi hơn. Theo các quan sát trong ngành, nhiều công ty công nghệ Việt, trong đó có các đơn vị thuộc hệ sinh thái FPT, đang thử nghiệm và đóng gói các giải pháp AI dựa trên nhiều nền tảng khác nhau, bao gồm Gemini, nhằm tối ưu chi phí vận hành và linh hoạt trong triển khai. Điều này phản ánh một thực tế: Big Tech Việt không trung thành với một nhà cung cấp duy nhất, mà ưu tiên hiệu quả và khả năng mở rộng.
AI nội địa và bài toán chủ quyền dữ liệu
Tuy nhiên, việc tận dụng công nghệ của Google hay OpenAI chỉ giải quyết được một phần bài toán. Nếu chỉ dừng lại ở vai trò tích hợp và phân phối lại công nghệ nước ngoài, Việt Nam sẽ đối mặt với nguy cơ phụ thuộc dài hạn về dữ liệu và năng lực lõi. Chính vì vậy, Viettel và Vingroup đang theo đuổi một hướng đi khác: phát triển các mô hình AI nội địa phục vụ những lĩnh vực nhạy cảm và đặc thù của Việt Nam.
Dù các mô hình quốc tế ngày càng nói tiếng Việt tốt hơn, chúng vẫn được huấn luyện chủ yếu trên dữ liệu toàn cầu và khó có thể nắm bắt đầy đủ bối cảnh pháp lý, hành chính và văn hóa địa phương. Đây là lý do Viettel tập trung xây dựng các hệ thống AI được huấn luyện và vận hành hoàn toàn trên hạ tầng trong nước, hướng tới các ứng dụng cho chính phủ điện tử, quốc phòng, y tế và dịch vụ công, những lĩnh vực đòi hỏi mức độ bảo mật và kiểm soát dữ liệu cao.
Song song đó, VinAI, đơn vị nghiên cứu AI thuộc Vingroup, tiếp cận bài toán từ góc độ kỹ thuật sâu hơn, đặc biệt là xử lý ngôn ngữ tự nhiên tiếng Việt. Việc tối ưu hóa token và kiến trúc mô hình cho tiếng Việt không chỉ giúp giảm chi phí vận hành, mà còn mở ra khả năng triển khai các mô hình AI riêng (private LLM) cho doanh nghiệp trong nước. Cách tiếp cận này cho phép doanh nghiệp làm chủ dữ liệu, đồng thời tránh phụ thuộc hoàn toàn vào API quốc tế cho các tác vụ cốt lõi.
Điểm chung trong chiến lược của Viettel và Vingroup không phải là cạnh tranh trực diện với Google hay OpenAI trên mọi mặt, mà là phân vai rõ ràng: sử dụng AI toàn cầu cho các tác vụ phổ quát, trong khi giữ AI nội địa cho những lĩnh vực gắn với chủ quyền dữ liệu và an ninh quốc gia.
Đứng trên vai người khổng lồ nhưng giữ quyền kiểm soát
Nhìn tổng thể, Big Tech Việt Nam không lựa chọn con đường “chọn phe” một cách cực đoan. Thay vào đó là chiến lược lai ghép: tận dụng sức mạnh của các nền tảng toàn cầu để tăng tốc, đồng thời đầu tư vào hạ tầng và năng lực AI trong nước để giữ thế chủ động.
FPT đóng vai trò cầu nối trong bức tranh này khi vừa hợp tác với các tập đoàn công nghệ lớn như NVIDIA, Google, vừa phát triển các giải pháp AI “Made by FPT” cho thị trường quốc tế. Việc đầu tư vào bán dẫn, trung tâm dữ liệu và đào tạo nhân lực AI cho thấy FPT đang hướng tới vị trí cao hơn trong chuỗi giá trị, thay vì chỉ là người triển khai ở lớp ứng dụng.
Trong khi đó, Viettel và Vingroup tập trung xây dựng hạ tầng tính toán và dữ liệu trong nước, yếu tố nền tảng để đảm bảo nền kinh tế số không bị động trước những biến động địa chính trị hay thay đổi chính sách từ các công ty công nghệ toàn cầu. Tuy nhiên, khoảng cách về nguồn lực tài chính và công nghệ lõi so với Google hay OpenAI vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi sự hỗ trợ nhất quán từ chính sách nhà nước, đặc biệt trong các lĩnh vực như mua sắm công, dữ liệu và khung pháp lý cho AI.
Trước ngã ba đường AI năm 2026, Big Tech Việt Nam đang chọn một con đường dung hòa: thực dụng trong triển khai, nhưng thận trọng trong cốt lõi.
Gemini 3 và các nền tảng quốc tế được sử dụng như đòn bẩy để tăng tốc, trong khi các mô hình AI nội địa được xây dựng như “bộ não dự phòng” nhằm giữ vững chủ quyền số. Đây không chỉ là lựa chọn kinh doanh, mà là một quyết định chiến lược dài hạn trong bối cảnh AI đang trở thành hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế.
