Bình dân học vụ số ở Cần Thơ lan tỏa mạnh, nhờ đâu?

Thành tựu bước đầu tạo nền tảng xã hội số

Theo các báo cáo cập nhật đến giai đoạn 2025–2026, Cần Thơ hiện nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số (CĐS). Thành phố đứng trong top 5/63 tỉnh, thành phố về Chỉ số đánh giá chuyển đổi số (DTI), với điểm số đạt từ 0,5 trở lên trên thang điểm 1,0. Đây là minh chứng cho sự chuyển dịch mạnh mẽ không chỉ trong hoạt động quản lý của chính quyền mà còn trong đời sống xã hội.

Một trong những kết quả nổi bật là tỷ lệ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến ngày càng tăng. Theo kế hoạch chuyển đổi số, ít nhất 80% hồ sơ thủ tục hành chính tại Cần Thơ đã được thực hiện trực tuyến toàn trình. Điều này không chỉ giúp giảm tải cho bộ máy hành chính mà còn tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các nền tảng số trong đời sống cũng được triển khai rộng rãi. Hồ sơ sức khỏe điện tử, học bạ số, thanh toán không dùng tiền mặt tại chợ truyền thống… đã từng bước đi vào thực tế tại các xã, phường. Tỷ lệ người dân sở hữu điện thoại thông minh và sử dụng internet thuộc nhóm cao trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phổ cập kỹ năng số.

“Cầm tay chỉ việc” giúp người dân tiếp cận công nghệ

Đóng góp quan trọng vào kết quả trên là hoạt động của các Tổ công nghệ số cộng đồng và phong trào “Bình dân học vụ số”. Hàng chục nghìn lượt người dân đã được tập huấn, hướng dẫn sử dụng các ứng dụng thiết yếu như định danh điện tử, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số.

Phương châm “cầm tay chỉ việc” được triển khai rộng rãi, trở thành cách làm hiệu quả trong bối cảnh nhiều người dân còn hạn chế về kỹ năng số. Nhờ đó, người dân từng bước làm quen với điện thoại thông minh, các ứng dụng và môi trường số.

Tại xã Liêu Tú, TP.Cần Thơ, phong trào này được triển khai sâu rộng với nhiều cách làm sáng tạo. Đơn cử trong tháng 10.2025, các Tổ công nghệ số cộng đồng đã tổ chức chiến dịch “Đi từng ngõ, gõ từng nhà”, trực tiếp hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng các ứng dụng như: Cần Thơ Smart, VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và các biện pháp bảo vệ an toàn thông tin.

Ông Lý Đức, một nông dân 60 tuổi, ở ấp Đại Nôn (Liêu Tú, Cần Thơ), là một ví dụ điển hình. Ông học hết lớp 8, trước đây gần như không biết sử dụng điện thoại thông minh. Tuy nhiên, sau khi được phổ cập 'Bình dân học vụ số', nay ông đã biết sử dụng điện thoại thông minh, sử dụng thẻ ngân hàng và sử dụng thành thạo Zalo. Ông cho rằng, mình không biết CĐS chẳng lẽ hỏi con cháu hoài mệt lắm.

Kết quả bước đầu quý 4.2025 tại địa phương cho thấy: 361 lượt tham gia Zalo OA “Nghĩa Tình Liêu Tú”, 361 lượt cài đặt Cần Thơ Smart, 355 lượt được hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến và 995 tài khoản thanh toán điện tử được mở. Đây là những con số tích cực, phản ánh sự lan tỏa của phong trào trong cộng đồng.

Chuyển đổi số từ yêu cầu cuộc sống

Bí thư Xã Liêu Tú Nguyễn Thành Duy cho rằng, phong trào bình dân học vụ số hiện nay được đẩy mạnh tại các địa phương, dù còn khó khăn nhưng sức lan tỏa dần dần được phát huy. Chính vì CĐS gắn liền với cuộc sống nên người dân buộc phải quan tâm. Các giấy tờ như căn cước, số điện thoại, Zalo, Facebook, tài khoản ngân hàng… đều liên quan trực tiếp, giúp họ dần làm quen, dù là người già hay nông dân.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhóm đối tượng cần hỗ trợ nhiều nhất lại là nhóm tiếp cận chậm nhất. Nông dân, người cao tuổi và lao động phổ thông vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận và sử dụng công nghệ số.

Rào cản lớn nhất hiện nay là hạn chế về kỹ năng số. Phần lớn người dân ở khu vực nông thôn chưa quen sử dụng smartphone, ứng dụng số hay dịch vụ công trực tuyến. Dù đã được hướng dẫn nhiều lần, khả năng ghi nhớ và thao tác vẫn còn hạn chế, khiến việc tiếp cận thiếu ổn định.

Hạ tầng số tại một số khu vực vùng ven, vùng xa chưa đồng bộ cũng là thách thức lớn. Đường truyền internet chưa ổn định, thiếu thiết bị công nghệ như điện thoại thông minh hoặc máy tính khiến việc học tập và thực hành bị gián đoạn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của các chương trình phổ cập kỹ năng số.

Cần giải pháp đồng bộ để phát triển bền vững

Để phong trào “Bình dân học vụ số” phát triển bền vững, cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần chuyển từ cách tiếp cận đại trà sang cá thể hóa nội dung đào tạo, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Người cao tuổi cần các chương trình đơn giản, dễ hiểu, có tính lặp lại cao. Trong khi đó, nông dân cần được hướng dẫn các kỹ năng gắn với sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và nâng cao thu nhập.

Phương pháp “cầm tay chỉ việc” cần tiếp tục được duy trì và phát huy. Lực lượng đoàn viên, thanh niên đóng vai trò nòng cốt trong việc hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ, cần được tăng cường cả về số lượng và chất lượng.

Bên cạnh đó, cần gắn CĐS với lợi ích kinh tế cụ thể. Khi người dân thấy rõ hiệu quả như tiết kiệm thời gian, giảm chi phí, tăng thu nhập, họ sẽ chủ động tham gia hơn. Đồng thời, các nền tảng số cần được thiết kế thân thiện, dễ sử dụng để phù hợp với mọi đối tượng.

TS. Ngô Anh Tín, Giám đốc Sở KH&CN TP.Cần Thơ cho rằng: “Phong trào “Bình dân học vụ số” đã tạo nền tảng quan trọng cho tiến trình CĐS. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu phát triển bền vững, cần giải quyết triệt để các rào cản về con người, hạ tầng và cơ chế triển khai”.

Khi những “mắt xích yếu” được củng cố, CĐS mới có thể lan tỏa sâu rộng, góp phần xây dựng một xã hội số toàn diện, nơi mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận và thụ hưởng thành quả của công nghệ.