Bitcoin trong nền kinh tế AI: Kẻ thắng lớn thầm lặng?
Nhà đầu tư vĩ mô kì cựu Jordi Visser cho rằng AI sẽ khiến ngày càng nhiều sản phẩm số trở nên dễ tạo và rẻ hơn, trong khi nguồn cung Bitcoin không thể tùy ý tăng. Sự khác biệt đó, theo ông, có thể giúp BTC nổi bật. Nhưng khi Bitcoin vẫn thấp hơn gần 40% so với đỉnh lịch sử, đây trước hết vẫn là một phép cược dài hạn.
Ngày 10/9, Visser đưa ra quan điểm này trong podcast The Journey Man của Raoul Pal, nơi hai người bàn về AI, Bitcoin, token hóa và tương lai của thị trường tài chính. Visser hiện phụ trách nghiên cứu AI Macro Nexus tại 22V Research, công ty nghiên cứu và tư vấn tài chính độc lập của Mỹ. Trước đó, ông có khoảng hai thập kỉ làm Chủ tịch kiêm Giám đốc đầu tư tại quỹ đầu cơ Weiss Multi-Strategy Advisers.
Theo Visser, AI đang rút ngắn thời gian cần để viết phần mềm, tạo nội dung hay đưa một dịch vụ mới ra thị trường. Những lợi thế từng giúp doanh nghiệp kiếm tiền trong nhiều năm vì thế có thể bị đối thủ bắt kịp nhanh hơn.
Trong một môi trường như vậy, ông cho rằng nhà đầu tư có thể quan tâm nhiều hơn tới những tài sản khó tăng nguồn cung. Bitcoin được Visser đặt vào nhóm này, gần với cách vàng từng đóng vai trò tài sản khan hiếm trong nền kinh tế truyền thống.
Khi lợi thế doanh nghiệp ngày càng khó giữ
Visser đã theo đuổi câu chuyện về “dư thừa và khan hiếm” từ đầu năm. Trong một tập The Journey Man công bố tháng 2, ông và Raoul Pal bàn về khả năng AI làm giảm mạnh chi phí tạo ra nhiều sản phẩm và dịch vụ. Cuối tháng 8, Visser tiếp tục phát triển ý tưởng này thành một luận điểm đầu tư.
Theo ông, AI có thể làm tuổi thọ của lợi thế cạnh tranh ngắn lại. Một doanh nghiệp có thể kiếm tiền rất tốt hôm nay, nhưng ngày càng khó biết vị thế đó còn tồn tại sau 5 hay 10 năm nếu đối thủ dùng AI để sao chép sản phẩm, giảm chi phí hoặc tung ra một mô hình mới nhanh hơn.
Điều này cũng khiến việc định giá cổ phiếu trở nên khó hơn. Giá của một doanh nghiệp không chỉ dựa vào lợi nhuận hiện tại mà còn phản ánh số tiền nhà đầu tư tin công ty có thể kiếm được trong tương lai. Nếu không biết lợi thế cạnh tranh kéo dài bao lâu, phần giá trị nằm ở những năm xa hơn cũng trở nên thiếu chắc chắn.
Bitcoin không phải đối mặt với bài toán tương tự. Nó không có ban lãnh đạo phải duy trì doanh thu hay bảo vệ thương hiệu. Theo các quy tắc hiện hành của mạng lưới, tổng nguồn cung tối đa vẫn là 21 triệu BTC.
Visser vì thế không lập luận rằng AI sẽ trực tiếp kéo giá Bitcoin đi lên. Điều ông nhìn thấy là sự tương phản giữa một thế giới nơi phần mềm và nhiều sản phẩm số ngày càng dễ tạo với một tài sản không thể tăng số lượng chỉ vì nhu cầu tăng.
Dù vậy, tính khan hiếm chưa biến Bitcoin thành tài sản phòng thủ ổn định. Ngày 12/9, BTC giao dịch quanh 77.000 USD, thấp hơn khoảng 39% so với đỉnh hơn 126.000 USD thiết lập vào tháng 10/2025. Khoảng cách này cho thấy nguồn cung hạn chế tự nó không đủ để bảo đảm giá trị. Bitcoin vẫn cần người mua sẵn sàng trả giá cao hơn.
Từ 2,7 nghìn tỉ USD tới giấc mơ 100 nghìn tỉ USD
Kịch bản dài hạn của Visser tham vọng hơn rất nhiều so với quy mô thị trường hiện nay. Ông cho rằng toàn bộ thị trường tài sản số cuối cùng có thể đạt ít nhất 100 nghìn tỉ USD, trong đó Bitcoin giữ tối thiểu một phần ba. Trong cuộc phỏng vấn với Anthony Pompliano cuối tháng 8, Visser nhắc tới vùng 600.000–1 triệu USD khi nói về triển vọng dài hạn của BTC.
Nếu lấy hai giả định này để tính toán, vốn hóa Bitcoin sẽ vào khoảng 33 nghìn tỉ USD. Chia cho nguồn cung tối đa 21 triệu BTC, mức định giá lí thuyết tương đương khoảng 1,57 triệu USD mỗi đồng. Con số 1,57 triệu USD không phải mục tiêu giá Visser trực tiếp đưa ra. Nó chỉ là kết quả của phép tính dựa trên giả định về quy mô thị trường và tỉ trọng Bitcoin.
Khoảng cách tới hiện tại vẫn rất lớn. Tổng vốn hóa thị trường tiền mã hóa đang quanh 2,7 nghìn tỉ USD, trong đó Bitcoin chiếm gần 57%. Để đạt quy mô Visser hình dung, toàn thị trường phải lớn hơn khoảng 36 lần. Riêng vốn hóa Bitcoin cũng cần tăng hơn 20 lần.
Tỉ trọng 33% mà Visser giả định còn thấp hơn đáng kể mức Bitcoin đang nắm giữ. Điều đó có nghĩa trong kịch bản của ông, những phần khác của thị trường tài sản số phải tăng nhanh hơn BTC.
Visser cũng không cho rằng Bitcoin sẽ luôn dẫn đầu. Ông dự báo Ethereum có thể vượt BTC về hiệu suất trong 12 tháng tới nếu stablecoin và xu hướng đưa tài sản truyền thống lên blockchain tiếp tục tăng tốc. Như vậy, ngay cả trong một thế giới nơi AI thúc đẩy kinh tế số phát triển mạnh, Bitcoin chưa chắc là nơi nhận được phần lớn dòng vốn mới.
1
40.216,71 T VND
821,74 T VND
Nền kinh tế AI hiện dùng stablecoin nhiều hơn Bitcoin
Dữ liệu hiện tại cho thấy Bitcoin chưa phải lựa chọn hàng đầu nếu xét riêng thanh toán của các phần mềm tự động. Coinbase đang phát triển x402, một giao thức cho phép phần mềm hoặc tác nhân AI tự trả tiền khi sử dụng dữ liệu và dịch vụ trên internet. Thay vì con người đăng kí tài khoản rồi nhập thông tin thanh toán, chương trình có thể tự nhận yêu cầu trả phí và chuyển tiền để tiếp tục công việc.
Theo số liệu Coinbase công bố, hơn 99% giao dịch thương mại của các tác nhân AI trên blockchain trong quý II sử dụng USDC. Đây là một stablecoin được thiết kế để giữ giá quanh 1 USD. Hơn 97% giao dịch đi qua x402 cũng sử dụng loại tài sản này.
Lí do khá dễ hiểu. Một phần mềm mua dữ liệu trị giá vài cent cần biết số tiền phải trả vẫn gần như không đổi vài phút sau. Bitcoin biến động quá mạnh để phù hợp với nhiều khoản thanh toán nhỏ như vậy.
Điều đó không có nghĩa Bitcoin thất thế hoàn toàn trước stablecoin. Hai loại tài sản có thể phục vụ hai nhu cầu khác nhau. Stablecoin thuận tiện cho thanh toán, còn BTC có thể được nắm giữ như một tài sản nếu nhà đầu tư tiếp tục coi nguồn cung giới hạn là có giá trị.
Mối liên hệ trực tiếp hơn giữa AI và Bitcoin hiện xuất hiện ở ngành khai thác. Các công ty đào Bitcoin đã có sẵn đất, nguồn điện công suất lớn, đường truyền mạng và hệ thống làm mát. Đây cũng là những tài sản mà các trung tâm dữ liệu AI cần.
Theo công ty quản lí tài sản kí thuật số CoinShares, các công ty đào Bitcoin niêm yết đã công bố hơn 70 tỉ USD hợp đồng liên quan đến AI và điện toán hiệu năng cao. Chi phí tiền mặt bình quân để tạo ra một BTC của nhóm doanh nghiệp này tăng lên gần 80.000 USD trong quý IV/2025.
CoinShares còn ước tính AI có thể đóng góp tới 70% doanh thu tại một số công ty vào cuối năm 2026.
Khi cho thuê hạ tầng cho khách hàng AI mang lại dòng tiền ổn định hơn, doanh nghiệp đào Bitcoin có lí do chuyển vốn và một phần công suất điện sang mảng mới.
AI vì vậy vừa mở thêm nguồn thu cho các công ty khai thác, vừa cạnh tranh với họ về điện và trung tâm dữ liệu. Điều này không làm lịch phát hành Bitcoin tự động thay đổi. Mạng lưới có cơ chế điều chỉnh độ khó khai thác để giữ tốc độ tạo khối tương đối ổn định. Tác động trước mắt của AI vì thế nằm ở kinh tế của ngành đào coin nhiều hơn là số BTC mới được tạo ra.
Lãi suất vẫn là phép thử gần hơn AI
Trong ngắn hạn, yếu tố tác động mạnh tới Bitcoin có thể vẫn là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, chứ chưa phải AI. Dữ liệu công bố ngày 11/9 cho thấy CPI Mỹ tháng 8 tăng 0,4% so với tháng trước và 3,4% so với cùng kì. Sau báo cáo, thị trường tăng mạnh kì vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Fed sẽ nâng lãi suất tại cuộc họp ngày 15 - 16/9. Xác suất được phản ánh trên thị trường tương lai cuối phiên ở mức gần 90%.
Đây không phải môi trường thuận lợi với Bitcoin. Khi lợi suất trái phiếu tăng, nhà đầu tư có thể nhận mức sinh lời cao hơn từ những tài sản ít biến động. Những thị trường rủi ro như cổ phiếu tăng trưởng hay tiền mã hóa vì thế thường chịu áp lực.
Những người hoài nghi xem chính độ biến động này là bằng chứng Bitcoin vẫn chưa trở thành “vàng kĩ thuật số” theo nghĩa một tài sản phòng thủ đáng tin cậy. Cuối tháng 6, nhà đầu tư kì cựu Jeremy Grantham, đồng sáng lập công ty quản lí tài sản GMO, gọi Bitcoin là một công cụ đầu cơ “vô dụng” và cho rằng nó có thể dần mất vai trò trong nhiều thập kỉ tới.
Rủi ro công nghệ cũng chưa biến mất. Cuối tháng 7, một lỗ hổng trên ví cứng Coldcard khiến ít nhất 1.778,84 BTC, trị giá khoảng 112,7 triệu USD, bị đánh cắp từ hơn 8.600 địa chỉ. Sự cố xuất phát từ quá trình tạo khóa của ví, không phải từ giao thức Bitcoin.
Đáng chú ý, nhà sản xuất Coinkite từng thực hiện một đợt rà soát mã có hỗ trợ AI nhưng không phát hiện lỗi này. Sau vụ tấn công, công ty cho rằng kẻ xấu có thể đã dùng AI để rà lại mã nguồn cũ, dù chưa có bằng chứng công khai xác định cách lỗ hổng ban đầu được tìm thấy.
Trường hợp Coldcard cho thấy AI không chỉ đem đến cơ hội cho thị trường crypto. Công nghệ này có thể giúp bên phòng thủ tìm lỗi nhanh hơn, nhưng cũng hỗ trợ kẻ tấn công rà soát điểm yếu với tốc độ lớn hơn.
Phép thử gần nhất với luận điểm của Visser sẽ đến trước rất lâu so với viễn cảnh thị trường tài sản số trị giá 100 nghìn tỉ USD. Ngày 16/9, Fed sẽ công bố quyết định lãi suất. Nếu ngân hàng trung ương tăng lãi suất như thị trường đang dự đoán, phản ứng của Bitcoin sẽ cho thấy nhà đầu tư hiện vẫn coi BTC chủ yếu là tài sản rủi ro hay đã bắt đầu đặt giá trị lớn hơn vào đặc tính khan hiếm mà Visser nhấn mạnh.
Bitcoin có một lợi thế dễ nhận thấy là nguồn cung không thể tùy ý mở rộng. Nhưng giá của nó vẫn phụ thuộc vào dòng tiền, lãi suất và nhu cầu của người mua. AI có thể khiến đặc tính đó đáng chú ý hơn. Còn để Bitcoin trở thành “kẻ thắng lớn thầm lặng” trong nền kinh tế AI, thị trường vẫn phải chứng minh rằng nhà đầu tư thực sự sẵn sàng trả giá cao hơn cho sự khan hiếm ấy.
