Bộ trưởng Vũ Hải Quân nói về động lực tăng trưởng mới của Việt Nam trên IN Diplomacy

Bên thềm sự kiện Đối thoại Chiến lược Việt Nam - Singapore do Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đồng chủ trì, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã trao đổi với tạp chí IN Diplomacy về lí do khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành những động lực tăng trưởng mới, cũng như vai trò mang tính quyết định của hợp tác quốc tế, gồm cả Singapore, trong việc biến các ý tưởng thành giá trị.

IN Diplomacy là tạp chí có trụ sở tại Singapore, chuyên về ngoại giao, quan hệ đối tác toàn cầu.

Bên dưới là nội dung bài phỏng vấn Bộ trưởng Vũ Hải Quân trên IN Diplomacy:

- IN Diplomacy: Điều gì đang thúc đẩy Việt Nam chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, và những cải cách nào đang tạo ra sự khác biệt lớn nhất trên thực tế?

- Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Mỗi quốc gia đều phải tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới và Việt Nam hiện đã bước vào giai đoạn đó. Khi quy mô nền kinh tế ngày càng lớn, năng lực cạnh tranh không còn được quyết định bởi chi phí lao động và vốn, mà phụ thuộc nhiều hơn vào năng suất và năng lực đổi mới sáng tạo.

Thay đổi quan trọng nhất nằm ở cách chúng ta nhìn nhận vai trò của Nhà nước - từ quản lí các hoạt động khoa học và công nghệ sang tạo dựng một môi trường để những ý tưởng mới có thể phát triển, loại bỏ những rào cản lỗi thời, trao thêm quyền chủ động cho các trường đại học và doanh nghiệp, đồng thời đánh giá hiệu quả cải cách dựa trên những ý tưởng được đưa vào ứng dụng trong thực tế, thay vì chỉ dựa trên số lượng quy trình được sửa đổi.

- IN Diplomacy: AI và ngành bán dẫn đang trở thành những công nghệ chiến lược trên toàn cầu. Việt Nam đang chuyển những ưu tiên này thành các hành động cụ thể như thế nào?

- Bộ trưởng Vũ Hải Quân: AI (trí tuệ nhân tạo) và bán dẫn đòi hỏi nguồn nhân lực có kỹ năng, hạ tầng nghiên cứu và một môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo. Việt Nam đang xây dựng một hệ sinh thái rộng lớn hơn, đầu tư vào nhân tài, hạ tầng tính toán, dữ liệu và các nền tảng dùng chung, đồng thời kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và startup, từ nghiên cứu đến thương mại hóa.

Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn (VNMPW/CC), được ra mắt vào tháng 6/2026, là nơi hỗ trợ tạo mẫu chip cấp quốc gia đầu tiên của Việt Nam, sẽ giúp rút ngắn hành trình từ phòng thí nghiệm nghiên cứu đến các sản phẩm sẵn sàng đưa ra thị trường.

- IN Diplomacy: Chuyển đổi số thường được thảo luận cùng với các công nghệ mới nổi. Tuy nhiên, Việt Nam cũng nhấn mạnh chuyển đổi số bao trùm. Điều đó có ý nghĩa gì trên thực tế?

- Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Chuyển đổi số trước hết và trên hết là vì con người - phải giúp người dân học tập, doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn và các cơ quan công quyền phục vụ người dân tốt hơn.

Đó là lí do chúng tôi đặc biệt chú trọng phát triển kỹ năng số cho mọi người, bên cạnh đầu tư vào hạ tầng số, dữ liệu và AI.

Phong trào Bình dân học vụ số gợi lại chiến dịch xóa mù chữ trong lịch sử Việt Nam, trang bị cho mỗi người dân những kỹ năng số cơ bản để học tập, làm việc và sử dụng an toàn các công nghệ như AI.

Bao trùm không có nghĩa mọi người dùng cùng một công nghệ hay đều trở thành chuyên gia. Sẽ có người nghiên cứu AI, xây dựng doanh nghiệp công nghệ. Sẽ có hàng triệu người dùng nền tảng số để học tập, chăm sóc sức khỏe, sản xuất, kinh doanh và tiếp cận dịch vụ công. Chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi mỗi người dân cảm thấy tự tin khi sử dụng công nghệ trong cuộc sống hằng ngày.

- IN Diplomacy: Hợp tác khoa học và công nghệ giữa Việt Nam và Singapore, cũng như trong ASEAN và APEC, sẽ phát triển theo hướng nào?

- Bộ trưởng Vũ Hải Quân: 30 năm trước, hợp tác giữa Việt Nam và Singapore tập trung vào công nghiệp hóa thông qua các Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP). Ngày nay, trọng tâm đang chuyển sang cùng nhau xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo.

Một ví dụ là đề xuất thành lập Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất Tiên tiến Việt Nam (VAMRC) với sự tham gia của A*STAR (Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu trực thuộc chính phủ Singapore) và Becamex.

Mô hình này có thể được mở rộng trên toàn ASEAN và APEC (Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương), hỗ trợ xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật chung, đào tạo lực lượng lao động và công nhận lẫn nhau về kết quả kiểm thử.

Thế mạnh của Việt Nam trong thiết kế, đóng gói và kiểm thử bổ trợ cho thế mạnh của Singapore về nghiên cứu và phát triển và tài chính cho công nghệ, để cùng nhau tạo ra giá trị lớn hơn trên toàn chuỗi giá trị bán dẫn.

Diễn đàn Kết nối Công nghệ Việt Nam - Singapore 2026 thúc đẩy hợp tác đổi mới sáng tạo và kinh tế số

Những định hướng mà Bộ trưởng Vũ Hải Quân chia sẻ với IN Diplomacy cũng được thể hiện rõ qua Diễn đàn Kết nối Công nghệ Việt Nam - Singapore 2026, nơi hai nước cụ thể hóa cam kết tăng cường hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, từ kết nối hệ sinh thái nghiên cứu - doanh nghiệp đến thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển nhân lực và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.

Do Bộ Ngoại giao và Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp với Bộ Ngoại giao Singapore tổ chức, diễn đàn này quy tụ hơn 400 đại biểu đến từ hai nước, gồm cả các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và nhà đầu tư, nhằm tăng cường hợp tác song phương trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.

Diễn đàn được tổ chức tại Singapore trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, phản ánh đà phát triển ngày càng mạnh mẽ trong quan hệ đối tác giữa hai quốc gia và cam kết chung với tăng trưởng dựa trên đổi mới sáng tạo.

Các cuộc thảo luận tại diễn đàn tập trung vào việc củng cố hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua hợp tác chặt chẽ hơn giữa khu vực công, giới học thuật và doanh nghiệp.

Các đại biểu nhấn mạnh tầm quan trọng của mô hình “ba bên”, kết nối chính phủ, những tổ chức nghiên cứu và giáo dục với doanh nghiệp, qua đó đẩy nhanh chuyển giao công nghệ, thương mại hóa và phát triển các giải pháp thực tiễn, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và chuyển đổi công nghiệp.

Diễn đàn cũng thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn trong những lĩnh vực mới nổi, bao gồm AI, công nghệ sâu, sản xuất tiên tiến và kinh tế số.

Các phiên kết nối doanh nghiệp và đầu tư tạo cơ hội cho công ty, doanh nhân và nhà đầu tư hai nước thiết lập những quan hệ đối tác mới và mở rộng các sáng kiến đổi mới sáng tạo xuyên biên giới.

Trong bối cảnh Việt Nam và Singapore tiếp tục làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, diễn đàn thể hiện cam kết của hai nước trong việc thúc đẩy tiến bộ công nghệ, khuyến khích hợp tác nghiên cứu và hỗ trợ chuyển đổi số.

Quy tụ các bên chủ chốt trong toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Diễn đàn Kết nối Công nghệ Việt Nam - Singapore 2026 củng cố tầm nhìn chung về xây dựng một tương lai cạnh tranh hơn, bền vững hơn và kết nối số hơn cho hai quốc gia cũng như toàn khu vực.