Bức tranh xử lý rác thải ở Quảng Ngãi và bài toán sau tháng 2/2027

Thu gom chưa triệt để, xử lý chủ yếu là chôn lấp

Khu vực phía đông tỉnh Quảng Ngãi (gồm có 56 phường xã) ước tính khối lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) phát sinh khoảng 800 tấn/ngày (số liệu năm 2024); tổng khối lượng được thu gom, xử lý khoảng 517,34 tấn/ngày (đạt tỷ lệ 64,67%).

Tại khu vực phía tây tỉnh (gồm có 40 phường xã) ước tính khối lượng CTRSH phát sinh khoảng 330 tấn/ngày; tổng khối lượng được thu gom, xử lý khoảng 170 tấn/ngày (đạt tỷ lệ 51,5%). Đáng nói, còn 17 xã hoàn toàn chưa được tổ chức thu gom CTRSH.

Về hạ tầng xử lý rác thải, tên địa bàn toàn tỉnh Quảng Ngãi hiện nay có 3 nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt; 1 khu xử lý chất thải rắn y tế nguy hại tập trung; 6 khu chôn lấp rác hợp vệ sinh; 1 khu xử lý rác thải chủ yếu bằng phương pháp đốt và chôn lấp hợp vệ sinh; 3 lò đốt (1 lò đốt thủ công, 2 lò đốt công nghệ).

Ngoài ra, có 18 hố/bãi chôn lấp tạm chưa hợp vệ sinh; trong đó các hố chôn lấp rác thải sinh hoạt tại xã Sơn Mai, xã Sơn Linh và phường Đức Phổ đã lấp đầy; các hố chôn lấp tại xã Trà Bồng, xã Long Phụng, xã Mỏ Cày, xã Mộ Đức, xã Lân Phong dự kiến đầy trong năm 2026.

“

Chôn lấp không còn là giải pháp khả thi. Việc đầu tư các nhà máy xử lý rác thải với công nghệ hiện đại là giải pháp căn cơ và duy nhất để giải quyết triệt để vấn đề rác thải của tỉnh.

Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi

Theo đánh giá của Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi, khu vực phía tây tỉnh hiện nay cơ bản đảm bảo tiếp nhận khối lượng rác thải phát sinh trong vòng 5 - 10 năm.

Khu vực phía đông tỉnh mới chỉ giải quyết phần ngọn theo tình huống phát sinh; phương thức xử lý rác thải sinh hoạt chủ yếu vẫn là chôn lấp tạm thời, chưa đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, không hợp vệ sinh, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Nhiều khu xử lý, bãi chôn lấp rác thải hiện nay đã gần đầy hoặc quá tải, khả năng tiếp nhận rác trong thời gian tới rất hạn chế; một số khu vực phát sinh tình trạng lưu chứa tạm thời kéo dài, không có giải pháp xử lý triệt để, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm thứ cấp (mùi hôi, nước rỉ rác, phát sinh dịch bệnh…).

Hàng loạt dự án nhà máy xử lý rác vướng mắc và nỗi lo sau tháng 2/2027

Trong khi hạ tầng xử lý rác cũ đang bộc lộ nhiều hạn chế thì tiến độ kêu gọi, lựa chọn nhà đầu tư xây dựng các dự án nhà máy xử lý rác thải mới ở Quảng Ngãi còn quá chậm.

Cụ thể, dự án Khu liên hợp xử lý chất thải Nghĩa Kỳ do Công ty CP Môi trường đô thị Quảng Ngãi đề xuất (từ ngày 18/12/2025) đã được Sở Tài chính lấy ý kiến thẩm định và đến nay chưa đủ điều kiện chấp thuận chủ trương đầu tư.

Dự án Nhà máy xử lý chất thải sinh hoạt Phổ Nhơn do Công ty Cổ phần Môi trường đô thị Quảng Ngãi đề xuất (từ ngày 14/1/2025) đến nay chưa được chấp thuận chủ trương đầu tư.

Dự án Hố chôn lấp rác hợp vệ sinh 5,6 ha và trồng cây xanh cách ly thuộc quy hoạch Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Nghĩa Kỳ (thực hiện theo quyết định số 1963/QĐ-UBND ngày 31/12/2025 của Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi về việc ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp) chỉ có khả năng chôn lấp rác trong khoảng 14 tháng, dự án này đang gặp vướng mắc liên quan đến việc xử lý nước rỉ rác.

Theo sở chuyên môn, nếu không hoàn thành việc đấu nối thu gom trước mùa mưa thì nguy cơ tràn đổ nước rỉ rác gây ô nhiễm môi trường là không thể tránh khỏi.

Trong khi đó, dự án Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt tại xã Nghĩa Giang do Công ty CP Đầu tư và phát triển xây dựng Miền Bắc làm chủ đầu tư đã bị chậm tiến độ thực hiện dự án đầu tư hơn 50 tháng. Công ty vẫn chưa triển khai hoàn thành các hạng mục công trình theo hồ sơ thiết kế và giấy phép xây dựng.

“Tuy nhiên đến nay, tỉnh vẫn chưa có định hướng, chưa có kết quả giải quyết cụ thể, chưa dự kiến được thời gian khi nào Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt tại xã Nghĩa Giang mới có thể đi vào hoạt động trở lại, chưa trả lời được câu hỏi “Sau tháng 2/2027 thì rác thải sẽ được xử lý ở đâu?”, báo cáo mới đây của Sở NN-MT Quảng Ngãi cho hay.

Dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn tại huyện Sơn Hà (nay là xã Sơn Hà) chưa đảm bảo quy định về đất đai, đầu tư, môi trường, chưa đầu tư hoàn thành dự án, chưa xác định được chủ đầu tư dự án ở thời điểm hiện tại và đơn vị tiếp tục có trách nhiệm phải đầu tư hoàn thành dự án nên chưa đủ điều kiện để đưa nhà máy đi vào vận hành chính thức.

Ngoài ra, 2 dự án Nhà máy xử lý rác sinh hoạt kết hợp phát điện Tịnh Phong do Công ty CP Môi trường Đô thị Quảng Ngãi và Công ty CP Tổng công ty Đầu tư Hợp Nghĩa đề xuất và dự án Khu liên hợp xử lý chất thải tổng hợp do Công ty CP Môi trường xanh Quảng Ngãi đề xuất tại vị trí quy hoạch Khu liên hợp xử lý chất thải rắn tại xã Đông Sơn và xã Thọ Phong (khoảng 81,87ha) đang làm thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.

Ở vùng tây, dự án Nhà máy xử lý và tái chế rác thải của Công ty TNHH Song Nguyên Kon Tum đã tạm ngừng hoạt động từ tháng 1/2021 và chưa đảm bảo về đầu tư để vận hành trở lại.

Với thực trạng trên, theo đánh giá của Sở NN-MT Quảng Ngãi, sớm nhất đến khoảng quý III năm 2028 thì một số dự án xử lý rác thải sinh hoạt đang xin chủ trương đầu tư mới có khả năng đi vào hoạt động.

Trong khi đó hố chôn lấp rác hợp vệ sinh tại Nghĩa Giang chỉ có khả năng tiếp nhận rác đến khoảng tháng 2/2027. Điều này đồng nghĩa với việc từ tháng 3/2027 trở đi, các phường xã thuộc khu vực thành phố Quảng Ngãi (cũ) và các huyện: Tư Nghĩa, Nghĩa Hành, Sơn Tịnh (cũ) có nguy cơ không còn phương án xử lý rác thải ổn định, tạo ra khoảng trống xử lý rác kéo dài.

“Trong trường hợp các dự án xử lý rác thải tiếp tục chậm được tháo gỡ vướng mắc và triển khai đầu tư, nguy cơ mất an ninh rác thải trên địa bàn là hiện hữu và có thể xảy ra trong thời gian rất gần. Khi các bãi chôn lấp quá tải, các địa phương buộc phải lưu chứa hoặc chôn lấp tạm thời kéo dài, kéo theo nguy cơ cao xảy ra sự cố môi trường như ô nhiễm nước rỉ rác, ô nhiễm mùi, phát sinh dịch bệnh, phát tán rác thải và hình thành các điểm nóng về môi trường. Trong bối cảnh quỹ đất dành cho chôn lấp gần như không còn và yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng cao, chôn lấp không còn là giải pháp khả thi. Việc đầu tư các nhà máy xử lý rác thải với công nghệ hiện đại là giải pháp căn cơ và duy nhất để giải quyết triệt để vấn đề rác thải của tỉnh”, cơ quan này nhận định.

Quảng Ngãi cần khẩn cấp có nhà máy xử lý rác thải công nghệ hiện đại

Giám đốc Sở NN-MT Quảng Ngãi Hồ Trọng Phương cho rằng: Để đảm bảo đạt mục tiêu đến năm 2030 mà Chính phủ đã giao tại Nghị quyết số 394/NQ-CP ngày 03/12/2025 về phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường; giảm thiểu phát sinh, phân loại, thu gom, xử lý rác thải vì một Việt Nam sáng - xanh - sạch - đẹp, trong bối cảnh quỹ đất đáp ứng được yêu cầu về bảo vệ môi trường không còn như hiện nay, chôn lấp không còn là lựa chọn khả thi mà bắt buộc tỉnh cần khẩn cấp có nhà máy xử lý rác thải với công nghệ xử lý hiện đại.

Do đó, sở này kiến nghị tỉnh Quảng Ngãi tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến các dự án đầu tư hạ tầng xử lý rác thải đang đề xuất; xác định rõ lộ trình và khả năng đưa các dự án xử lý rác này vào vận hành.

Theo đó, kiến nghị tháo gỡ vướng mắc sớm đưa vào vận hành Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt tại xã Nghĩa Giang và Nhà máy xử lý chất thải rắn tại xã Sơn Hà (đã đầu tư máy móc thiết bị) để giảm tải một phần áp lực và nguy cơ xảy ra sự cố môi trường cho các hố chôn lấp.

Xem xét việc sử dụng nguồn ngân sách nhà nước để đầu tư xây dựng nhà máy xử lý rác cho khu vực phía Đông tỉnh Quảng Ngãi.

Chỉ đạo các xã, phường, đặc khu rà soát, tận dụng tối đa công suất các khu xử lý hiện hữu; chủ động tìm kiếm các vị trí xử lý tạm thời…

“

- 95% rác thải sinh hoạt đô thị, 90% rác thải sinh hoạt nông thôn được thu gom, xử lý theo quy định; dưới 50% rác thải sinh hoạt được xử lý bằng phương pháp chôn lấp trực tiếp so với lượng rác thải sinh hoạt được thu gom; trên 50% các bãi chôn lấp rác thải không hợp vệ sinh được cải tạo, phục hồi môi trường; xóa bỏ các “điểm đen” về ô nhiễm môi trường; 100% các bãi rác tự phát gây ô nhiễm môi trường được đóng cửa, cải tạo, phục hồi môi trường.

- 100% các địa phương huy động hiệu quả các nguồn lực để đầu tư, xây dựng và phát triển phương tiện, trang thiết bị, hạ tầng kỹ thuật phân loại, thu gom, tái chế, xử lý rác thải đồng bộ, ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ thân thiện môi trường, kỹ thuật hiện có tốt nhất; tăng cường đào tạo nguồn nhân lực về quản lý rác thải.

Trích một số mục tiêu liên quan cần đạt đến năm 2030

Để thực hiện tốt công tác xử lý rác thải cũng như thu hút đầu tư nhà máy xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh nhằm đảm bảo an ninh môi trường trong thời gian đến, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển yêu cầu các sở ngành khẩn trương tập trung thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng.

Theo đó, Sở Tài chính tham mưu tổ chức thực hiện công tác thu hút đầu tư trên địa bàn tỉnh có hiệu quả; trường hợp không có nhà đầu tư, tham mưu UBND tỉnh bố trí nguồn lực ngân sách nhà nước để đầu tư nhà máy xử lý rác thải, chậm nhất trong tháng 7 phải đề xuất phương án đầu tư.

Sở NN-MT đánh giá toàn diện công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh, thường xuyên theo dõi việc tổ chức thực hiện của các đơn vị để tham mưu UBND tỉnh kịp thời chỉ đạo xử lý môi trường, đảm bảo không xảy ra tình trạng ùn ứ rác thải; bố trí quỹ đất, quy hoạch sử dụng đất để đảm bảo việc xây dựng cũng như thu hút, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình Dân dụng và Công nghiệp tỉnh tổ chức thực hiện dự án khẩn cấp Hố chôn lấp rác hợp vệ sinh 5,6 ha đảm bảo tiến độ, chất lượng, hiệu quả; có phương án xử lý rác thải và nước rỉ rác đảm bảo vệ sinh môi trường trong thời gian thu hút đầu tư nhà máy xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh.

Thanh tra tỉnh tham mưu UBND tỉnh thanh tra toàn bộ quá trình thực hiện dự án Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Nghĩa Kỳ. Trên cơ sở đó, đề xuất kiến nghị UBND tỉnh giải quyết dứt điểm đối với việc thực hiện dự án.

Ngoài ra, các cơ quan, đơn vị, địa phương theo chức năng và nhiệm vụ được giao tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc, chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh nếu không hoàn thành nhiệm vụ...