Các chuyên gia đề xuất tập trung hoàn thiện hệ thống buýt sông TP.HCM

Tại hội thảo “Phát triển giao thông thủy kết nối vận tải hành khách và du lịch TP.HCM giai đoạn 2025 - 2030” do Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM (HIDS) tổ chức ngày 9.9, các chuyên gia đã cùng nhau bàn thảo về một chiến lược đột phá nhằm đánh thức tiềm năng to lớn này.

Những "điểm nghẽn" cần được tháo gỡ

Theo ông Trần Thanh Bình - Viện HIDS, mặc dù có tiềm năng khổng lồ, hạ tầng giao thông và du lịch đường thủy TP.HCM vẫn còn nhiều hạn chế, thiếu đồng bộ và chưa được khai thác hiệu quả. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách phải xây dựng một chiến lược phát triển bền vững.

Ông Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Tư vấn ứng dụng kinh tế (HIDS), chỉ rõ rằng các hoạt động du lịch đường thủy hiện tại vẫn còn rời rạc và thiếu tính liên kết vùng. Các tuyến buýt sông nội đô hay du thuyền ngắm cảnh tuy đã thu hút du khách nhưng chỉ phục vụ tham quan trong thành phố, chưa có tuyến liên tỉnh. Trong khi đó, các tour trải nghiệm nông nghiệp ven sông ở Bình Dương chỉ mang tính thử nghiệm, quy mô nhỏ, còn tuyến tàu cao tốc TP.HCM - Vũng Tàu dù đông khách nhưng chưa hình thành được sản phẩm du lịch chuyên biệt dọc sông.

Các hạn chế lớn được hội thảo chỉ ra gồm: Cơ chế phối hợp do các cơ chế quản lý chưa đồng bộ, thủ tục hành chính còn rườm rà; Hạ tầng thiếu bến bãi, cảng trung chuyển; Sản phẩm du lịch còn đơn điệu, chưa khai thác hết tiềm năng sinh thái và lịch sử ven sông.

Kết nối “ba đỉnh tam giác” kinh tế

Để giải quyết những vấn đề trên, đề án do Viện HIDS đề xuất tập trung vào việc xây dựng một mạng lưới giao thông thủy liên hoàn, kết nối chặt chẽ ba địa phương trọng điểm: Bình Dương (trung tâm công nghiệp), TP.HCM (trung tâm đô thị) và Bà Rịa - Vũng Tàu (trung tâm du lịch biển).

Đề án này bao gồm hai loại tuyến chính: Tuyến nội đô tăng cường kết nối các khu đô thị mới như Thủ Thiêm, Phú Mỹ Hưng, các khu dân cư đông đúc và các cửa ngõ quan trọng của TP.HCM. Còn tuyến liên đô mở rộng kết nối lên thượng lưu, hạ lưu và phà biển, tạo ra các hành lang kinh tế - du lịch chiến lược.

Để hỗ trợ mạng lưới này, các bến trung tâm hiện hữu như Bến Bạch Đằng (TP.HCM) và Bến Cầu Đá (Vũng Tàu) sẽ được nâng cấp thành đầu mối vận tải hiện đại. Đồng thời, một loạt các bến mới sẽ được xây dựng tại các vị trí chiến lược như Thủ Dầu Một, Hiệp Phước hay Long Sơn. Bên cạnh đó, các trạm dừng chân và điểm dịch vụ du lịch ven sông (nhà hàng, khu bán đặc sản, điểm check-in) cũng sẽ được quy hoạch và đầu tư đồng bộ để nâng cao trải nghiệm cho du khách.

Lộ trình và nguồn lực

Đề án được chia thành hai giai đoạn rõ ràng:

Giai đoạn 2025 - 2030: Tập trung hoàn thiện hệ thống buýt sông nội vùng TP.HCM và triển khai các tuyến kết nối ban đầu đến Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Mục tiêu là hình thành một mạng lưới giao thông thủy cơ bản, đáp ứng nhu cầu trước mắt.

Giai đoạn 2030 - 2050: Mở rộng mạnh mẽ các tuyến liên vùng dài hơn, đầu tư vào đội tàu hiện đại và phát triển chuỗi dịch vụ du lịch ven sông, ven biển một cách đồng bộ.

Để đảm bảo tính khả thi, đề án đề xuất tổng mức đầu tư 1.573,6 tỉ đồng theo mô hình đối tác công tư (PPP), không sử dụng trợ giá từ ngân sách nhà nước. Việc cho phép nhà đầu tư khai thác dịch vụ thương mại tại các bến bãi được xem là yếu tố sống còn để đảm bảo tính bền vững tài chính.

Các chuyên gia đều khẳng định rằng để đề án thành công, TP.HCM và các địa phương liên quan cần có những đột phá mạnh mẽ trong cải cách thủ tục hành chính và xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả. Chỉ khi đó, tiềm năng sông nước của vùng mới được tận dụng tối đa, biến giao thông thủy thành động lực phát triển kinh tế và du lịch bền vững.