Các dự án tiền số của người Việt vang danh quốc tế: Lý do thành công, thất bại
Một số dự án tiền số do người Việt sáng lập từng gây tiếng vang trên thế giới và vẫn hoạt động đến nay. Song cũng có những cái tên sớm suy tàn.
Tháng 9.2025, chính phủ Việt Nam đã thông qua Nghị quyết 05/2025/NQ-CP cho phép thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong 5 năm. Đây là bước ngoặt mở đường cho các sàn giao dịch và thúc đẩy các dự án “made in Vietnam” phát triển bền vững.
Trước thời điểm này, đã có các dự án tiền số của người Việt từng gây tiếng vang trên thế giới.
Các dự án từng vang danh quốc tế và vẫn hoạt động
Kyber Network (2017 đến nay)
Là một trong những dự án DeFi (tài chính phi tập trung) tiên phong của Việt Nam, do Lưu Thế Lợi, Trần Huy Vũ và Yaron Velner sáng lập.
Kyber Network khởi chạy mạng lưới chính thức trên nền tảng blockchain mã nguồn mở Ethereum vào tháng 2.2018 với mô hình liquidity hub (trung tâm thanh khoản), tổng hợp thanh khoản từ nhiều nguồn để tối ưu tỷ giá cho các ứng dụng khác.
Ở giai đoạn đỉnh cao, giá token KNC của Kyber Network đạt gần 5,6 USD vào tháng 4.2022, nhưng hiện chỉ còn 0,32 USD, giảm 93%, do cạnh tranh mạnh từ các AMM thế hệ mới.
Dù vậy, Kyber Network vẫn tiếp tục duy trì hoạt động (liên tục nâng cấp KyberSwap, triển khai Kyber 2.0) và là “bậc lão thành” trong hệ sinh thái DeFi Việt.
Sự thành công ban đầu của Kyber Network có được nhờ đội ngũ sáng lập giàu kinh nghiệm và tầm nhìn khắc phục bài toán thanh khoản cho DeFi, song điểm hạn chế là giao thức có phần chậm đổi mới trước làn sóng AMM mới, dẫn tới mất thị phần.
Liquidity hub là mô hình trong DeFi, nơi một nền tảng tập hợp thanh khoản từ nhiều nguồn khác nhau để cung cấp cho người dùng trải nghiệm giao dịch liền mạch, với giá tốt nhất và trượt giá thấp.
AMM (Automated Market Maker) là một trong những nền tảng cơ bản trong DeFi, giúp giao dịch token mà không cần trung gian truyền thống như sàn tập trung.
TomoChain (ra mắt năm 2018, đổi tên thành Viction năm 2023)
Ra mắt mạng lưới chính thức tháng 12.2018, do Vương Quang Long sáng lập, cùng đội ngũ với tầm nhìn giải quyết bài toán mở rộng của Ethereum. TomoChain vươn lên hàng top 100 vốn hóa toàn cầu bằng cơ chế BFT-DPoS riêng, thu hút quỹ đầu tư hàng triệu USD. Song sau 5 năm, các blockchain Layer-1 cạnh tranh như Solana, Avalanche cùng giải pháp Layer-2 bùng nổ đã khiến TomoChain chịu áp lực lớn.
BFT-DPoS là mô hình đồng thuận trong blockchain, kết hợp hai khái niệm: BFT (Byzantine Fault Tolerance) và DPoS (Delegated Proof of Stake). Đây là cơ chế được nhiều blockchain Layer‑1, như TomoChain, sử dụng để vừa đảm bảo tốc độ giao dịch cao vừa an toàn trước các hành vi xấu.
Cuối năm 2023, dự án đổi tên thành Viction, cho phép hoán đổi token TOMO sang VIC tỷ lệ 1:1 và được quỹ Ninety Eight hậu thuẫn. Hiện token VIC của Viction được giao dịch quanh 0,23 USD, giảm mạnh so với đỉnh 3,4 USD năm 2021. Dù vậy, việc đổi thương hiệu giúp TomoChain/Viction làm mới chiến lược, tập trung lại vào các ứng dụng blockchain tiên tiến, nhờ đó dự án vẫn duy trì mạng lưới chính thức và tìm cách mở rộng hệ sinh thái.
Thành công của dự án ban đầu có nhờ hạ tầng kỹ thuật tốt và huy động mạnh từ các quỹ quốc tế. Còn việc token VIC giảm giá mạnh do sự cạnh tranh quyết liệt của các nền tảng khác và thị trường rộng lớn hơn.
Axie Infinity (2018 đến nay)
Là dự án của studio Sky Mavis do Giám đốc điều hành Nguyễn Thành Trung khởi xướng, Axie Infinity từng là hiện tượng toàn cầu trong kỷ nguyên GameFi.
GameFi là viết tắt của Game + Finance, tức là sự kết hợp giữa game và tài chính phi tập trung. Đây là mô hình mới trong ngành game, nơi người chơi vừa giải trí vừa có thể kiếm tiền bằng cách chơi, tạo tài sản kỹ thuật số và giao dịch trên blockchain.
Mô hình “chơi để kiếm tiền” giúp người chơi nuôi thú ảo (NFT Axie) để chiến đấu, thu về token AXS và SLP. Giai đoạn thăng hoa, Axie Infinity đạt trung bình 2 triệu người chơi hoạt động hằng ngày và tổng giá trị giao dịch NFT vượt 2,2 tỉ USD.
Token AXS đạt đỉnh 160 USD vào tháng 11.2021 và vốn hóa thị trường từng lên hàng chục tỉ USD. Mô hình này truyền cảm hứng cho nhiều game blockchain và thu hút quỹ đầu tư lớn (Series A, B lên tới hàng trăm triệu USD). Song sau vụ hack Ronin Network vào tháng 3.2022 gây thiệt hại 620 triệu USD, Axie Infinity phải tái cấu trúc sang mô hình Play-to-Earn, giảm phần thưởng token để ổn định hoạt động.
Ronin Network là cầu nối và lớp mạng riêng mà Sky Mavis dùng để lưu trữ, chuyển token AXS/SLP và NFT Axie giữa Ethereum với hệ sinh thái game. Khi Ronin Network bị hack, tiền và NFT của người chơi bị đánh cắp, game phải đóng nhiều chức năng, giá token sụt mạnh và niềm tin cộng đồng bị tổn hại nặng.
Hiện tại, Sky Mavis vẫn duy trì game và phát triển hạ tầng Ronin (Layer-2 riêng), nhưng lượng người chơi đã giảm mạnh.
Thành công của Axie Infinity đến từ ý tưởng đột phá và cộng đồng mạnh mẽ. Thất bại chủ yếu do lỗ hổng bảo mật và tăng thưởng token quá mức nhưng không bền vững. Các nỗ lực gần đây, gồm cả nhận đầu tư từ Animoca Brands, đang giúp Axie Infinity duy trì hoạt động. Dự án này mang đến bài học quý giá về cách thiết kế kinh tế ảo bền vững trong GameFi.
Thetan Arena (2021 đến nay)
Sản phẩm của hãng WolfFun do Nguyễn Đình Khánh điều hành và là tựa game MOBA NFT đầu tiên của Việt Nam. Thetan Arena đạt thành công vượt trội về lượng người chơi toàn cầu. Chỉ sau một tuần ra mắt, Thetan Arena đã có 2 triệu người chơi hoạt động hằng ngày và hiện có khoảng 35 triệu người chơi.
Thetan Arena kết hợp mô hình Free-to-Play và Play-to-Earn, cho phép người chơi miễn phí hoặc mua NFT nhân vật (Hero) để thi đấu kiếm token. Thành công của Thetan Arena xuất phát từ gameplay hấp dẫn, đồ hoạ thân thiện và lối chơi tương tự Liên Minh Huyền Thoại nhưng có yếu tố kinh tế game.
Để duy trì đà phát triển, WolfFun tiếp tục tung ra dự án mới Thetan World và chain riêng (Thetan Chain) để cải thiện kinh tế trong game. Đến cuối 2025, Thetan Arena vẫn hoạt động sôi nổi, có mặt trên nhiều sàn giao dịch quốc tế qua token THG.
Yếu tố then chốt dẫn đến thành công là đội ngũ phát triển giàu kinh nghiệm, nắm bắt nhu cầu thị trường game Việt-Á, cùng tham vọng xây dựng hệ sinh thái GameFi lớn. Thách thức trong tương lai của Thetan Arena là phải kiểm soát lạm phát token, tạo thêm gameplay phong phú và mở rộng cộng đồng người chơi.
Coin98 (2021 đến nay)
Dự án tiền mã hóa với toàn bộ đội ngũ sáng lập là người Việt (Lê Thanh và Nguyễn Thế Vinh). Bắt đầu từ một ví đa chuỗi và sàn DEX tại Việt Nam, Coin98 mở rộng thành “siêu ứng dụng” Web3 (hệ sinh thái Ninety Eight) gồm Coin98 Wallet, Exchange, Portfolio, Labs và cả quỹ đầu tư riêng.
Token C98 ra mắt tháng 7.2021 và từng đạt đỉnh 5,3 USD vào tháng 8.2021, nhưng sau đó lao dốc, hiện chỉ còn 0,05 USD.
Ngay sau khi Nghị quyết 05/2025/NQ-CP được ban hành, Coin98 tuyên bố tạm ngừng phục vụ người dùng Việt Nam và đóng kênh cộng đồng tiếng Việt, chuyển hướng toàn cầu hóa. Dù giá token sụt, Coin98 vẫn được xem là thành công vì xây dựng được nhiều sản phẩm, thu hút vốn đầu tư và hợp tác quốc tế (với quỹ Hashed, các blockchain khác).
Giá token C98 giảm chủ yếu vì tổng khối lượng giao dịch trên thị trường thấp hơn, đồng thời một phần token lớn được giữ lại hoặc mua lại bởi đội ngũ phát triển và các nhà đầu tư, làm cung hạn chế trên thị trường. Tuy nhiên, Coin98 đã vận dụng tốt lợi thế am hiểu thị trường Việt, thu hút người dùng giai đoạn tiền mã hoá bùng nổ, nhanh chóng điều chỉnh chiến lược để tập trung phát triển tại những quốc gia chấp nhận tiền mã hóa.
Aura Network (2023 đến nay)
Là blockchain Layer-1 chuyên về NFT do Trần Hoàng Giang sáng lập. Aura Network tập trung xây dựng hạ tầng để thúc đẩy áp dụng NFT đại chúng, sử dụng Cosmos SDK để có khả năng mở rộng và thân thiện với nhà phát triển.
Cosmos SDK là một bộ công cụ phát triển blockchain do Cosmos Network phát triển, giúp các nhà phát triển dễ dàng tạo blockchain riêng mà không phải xây từ đầu.
Dự án đã thành công gọi vốn 4 triệu USD (vòng Pre-Series A) vào năm 2023 do Quỹ Hashed (Hàn Quốc) và Coin98 Ventures dẫn đầu, cùng sự tham gia của nhiều quỹ Web3 khác. Ngày 20.3.2023, Aura Network chính thức ra mắt mạng lưới chính thức mang tên Xstaxy.
So với nhiều blockchain Layer-1 mới, Aura Network chưa bùng nổ về giá token (AURA chỉ khoảng 0,005 USD), nhưng đang tích cực thu hút nhà phát triển xây dApp NFT (ví dụ công cụ tạo NFT hàng loạt Artaverse) và hợp tác với tổ chức lớn (các dự án âm nhạc phát NFT…).
Đến cuối 2025, Aura Network vẫn duy trì hoạt động, cố gắng thực thi lộ trình Internet of NFTs. Nguyên nhân giúp Aura vững bước là cộng đồng đầu tư mạnh và kinh nghiệm xây dựng mạng lưới blockchain, song thách thức lớn là thị trường NFT gặp khó về thanh khoản và khó tiếp cận người dùng phổ thông.
Internet of NFTs là khái niệm mới trong Web3, ám chỉ việc NFT không chỉ tồn tại rời rạc trên một blockchain hay ứng dụng duy nhất, mà được kết nối, tương tác và sử dụng trên toàn bộ internet phi tập trung. Nói cách khác, NFT trở thành “tài sản số phổ quát”, có thể di chuyển, được giao dịch hoặc dùng trong nhiều nền tảng khác nhau, giống cách dữ liệu hay website hoạt động trên internet truyền thống.
Các dự án thất bại hoặc đình trệ
KardiaChain/KaiChain (ra mắt năm 2018)
Dự án blockchain Layer-1 ra đời năm 2018 do Trí Phạm và Huy Nguyễn (cả hai từng làm công ty lớn ở nước ngoài) sáng lập. KardiaChain hướng tới giải pháp interoperability, blockchain doanh nghiệp và chính phủ, từng được kỳ vọng cao tại Đông Nam Á.
Interoperability là khả năng tương tác, trao đổi dữ liệu và sử dụng lẫn nhau giữa các hệ thống, nền tảng hoặc blockchain khác nhau mà không cần trung gian. Nói cách khác, các hệ thống có thể “hiểu” nhau và làm việc cùng nhau một cách liền mạch.
Sau khi giá tăng lên 0,16 USD vào tháng 4.2021, token KAI của KardiaChain hiện rớt xuống còn 0,0001 USD. Khối lượng giao dịch rất thấp, phần lớn dự án gặp trục trặc trong việc thuyết phục các đối tác thương mại và chính phủ triển khai.
Cuối tháng 7.2025, nhóm phát triển tuyên bố chuyển đổi thương hiệu thành KaiChain với tầm nhìn “lớp kinh tế lập trình bởi AI (trí tuệ nhân tạo)”, đồng thời dừng hoạt động mạng lưới cũ.
Tuy nhiên, việc đổi tên này vấp phải nghi ngại: Nhiều sàn đã hủy niêm yết token KAI cũ, cộng đồng dè dặt về thanh khoản, trong khi lộ trình mới vẫn chưa rõ.
Có thể nói KardiaChain/KaiChain là dự án thất bại do không thể cạnh tranh kỹ thuật với các blockchain quốc tế và thiếu chiến lược bền vững. Bài học từ trường hợp này là dù ban đầu có tầm nhìn lớn và kinh nghiệm lãnh đạo, dự án vẫn phải đối mặt với thực tế nghiệt ngã của thị trường toàn cầu nếu không thu hút được hệ sinh thái ứng dụng hay đối tác đủ lớn.
Lớp kinh tế lập trình bởi AI là khái niệm đang xuất hiện trong Web3, GameFi, DeFi, ám chỉ một hệ thống kinh tế tự động, được điều chỉnh và quản lý bởi AI để tối ưu hóa việc phát hành, phân phối, giao dịch và sử dụng token hoặc tài sản số.
AntEx (2021) – Rabbit (2023)
Ra mắt tháng 9.2021, AntEx được giới thiệu là hệ sinh thái DeFi toàn diện. AntEx gây chú ý khi được Shark Bình công bố đầu tư 2,5 triệu USD thông qua quỹ Next100Blockchain.
Dự án này xây dựng nền tảng thanh toán và một stablecoin neo với đồng Việt Nam (VNDT). Song sau khi niêm yết trên các sàn giao dịch, token ANTEX của AntEx bị bán tháo, sụt 99% giá trị chỉ trong vài tháng. Trang web và kênh mạng xã hội của AntEx sau đó biến mất.
Tháng 3.2023, nhóm sáng lập đổi tên dự án thành Rabbit (token RAB) với tỷ lệ 1.000 ANTEX = 1 RAB, nhằm cố gắng cứu vớt giá. Tuy nhiên, giá RAB tiếp tục lao dốc thêm 95% so với đỉnh, gần như mất sạch giá trị vốn có. Tới gần đây, dự án này hầu như bị bỏ hoang, chỉ còn là bài học đau đớn về thiếu minh bạch và tính bền vững.
Thất bại của AntEx/Rabbit cho thấy dù có quỹ đầu tư lớn và quảng bá hùng hậu, dự án rất dễ tan vỡ nếu không triển khai được sản phẩm thực chất và lường trước rủi ro thị trường (cháy nợ, thanh khoản).
Xu hướng và bài học
Cộng đồng blockchain Việt đã để lại dấu ấn rõ nét trên bản đồ tiền số toàn cầu, nhưng đi kèm với đó là nhiều thăng trầm. 2025 được xem là năm khởi đầu cho một kỷ nguyên mới: Nghị quyết thí điểm tài sản mã hóa cho phép minh bạch hoá thị trường và khuyến khích các dự án nội địa phát triển. Xu hướng sắp tới có thể là các startup blockchain sẽ đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tận dụng nguồn vốn từ quỹ nước ngoài, song cũng cần thích ứng với khuôn khổ luật pháp và hướng tới giá trị bền vững.
Những bài học rút ra gồm cần đặt tính thanh khoản và an toàn kỹ thuật lên hàng đầu thay vì chỉ chạy theo cơn sốt giá; phải phát triển các ứng dụng thực tế (game, thanh toán, NFT) chứ không chỉ xây dựng công nghệ; dự phòng các kịch bản khủng hoảng (ví dụ Ronin Network của Axie Infinity hay lạm phát token trong GameFi).
Mức độ chấp nhận tiền số tại Việt Nam là khá cao. Hiện có tới 17 triệu người Việt Nam đã tham gia giao dịch tiền mã hóa, với tổng giá trị giao dịch hằng năm ước tính trên 100 tỉ USD, nhưng toàn bộ hoạt động diễn ra trên các sàn giao dịch ở nước ngoài.
Khi khung pháp lý rõ ràng hơn, các dự án "made in Vietnam" có thể học hỏi từ thành công và thất bại của hàng loạt cái tên trên, từ đó xây dựng con đường phát triển bền vững và an toàn hơn.