Chủ tịch FIFA thấy gì ở bóng đá Việt Nam trong 24 giờ?

Những điểm đến ấy phản ánh ba vấn đề đang được đặt ra cùng lúc với bóng đá Việt Nam: thành tích đội tuyển, năng lực hạ tầng và chất lượng đào tạo.

Chiều 26/8, ông Infantino cùng Tổng thư ký FIFA Mattias Grafstrom đến Hà Nội. Tối cùng ngày, ông dự trận chung kết ASEAN Cup tại sân Mỹ Đình và trực tiếp tham gia lễ trao cúp sau khi Việt Nam hòa Thái Lan 2-2, thắng chung cuộc 4-2.

Sáng 27/8, ông đến Hưng Yên, thăm dự án sân vận động PVF 60.000 chỗ, Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ PVF và CLB Công an Hà Nội, đội vừa giành quyền tham dự vòng đấu chính AFC Champions League Elite.

Không chỉ nhìn vào đội tuyển

Cuộc gặp giữa ông Infantino và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trước đó tập trung vào nhiều vấn đề của bóng đá Việt Nam: Hạ tầng bóng đá học đường, đào tạo tài năng trẻ, sân vận động, đào tạo HLV và trọng tài, năng lực quản lý và khả năng đăng cai các giải đấu thuộc hệ thống FIFA.

Nếu trận chung kết tại Mỹ Đình cho thấy sức hút của bóng đá và năng lực cạnh tranh của đội tuyển, chuyến thăm PVF cho thấy phần nền tảng phía sau.

Đó là sự kết hợp giữa người chơi, nơi chơi và cách đào tạo. Một đội tuyển có thể tạo thành tích trong ngắn hạn, nhưng để duy trì năng lực cạnh tranh, bóng đá cần hệ thống đào tạo trẻ, cơ sở vật chất và các CLB đủ khả năng phát triển cầu thủ.

Dự án sân 60.000 chỗ tại PVF vì thế đáng chú ý không chỉ ở quy mô. Nó gắn với tham vọng tổ chức các giải đấu lớn hơn, trong khi hệ thống đào tạo trẻ là điều kiện để tạo nguồn cầu thủ cho bóng đá chuyên nghiệp.

Từ nhận hỗ trợ đến đề nghị đăng cai

Đây là điểm đáng chú ý khi so sánh hai chuyến thăm của ông Infantino.

Lần đầu Chủ tịch FIFA đến Việt Nam vào tháng 2/2018. Khi đó, quan hệ giữa FIFA và bóng đá Việt Nam chủ yếu thể hiện qua các chương trình hỗ trợ phát triển. FIFA cho biết khoảng 2,7 triệu USD từ FIFA Forward 1.0 và 2.0 đã được đầu tư vào Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ Việt Nam, trong các hạng mục như sân cỏ, chiếu sáng, trang thiết bị tập luyện, y tế và lưu trú.

Tám năm sau, nhu cầu hỗ trợ vẫn còn, đặc biệt ở đào tạo trẻ, quản lý và phát triển bóng đá. Nhưng Việt Nam đã đặt thêm một vấn đề khác lên bàn: khả năng đăng cai các giải đấu thuộc hệ thống FIFA, trước mắt ở quy mô phù hợp với điều kiện trong nước.

Đây chưa phải dấu hiệu cho thấy Việt Nam đã trở thành đối tác ngang hàng với FIFA. Khoảng cách về trình độ bóng đá, hạ tầng và năng lực tổ chức các sự kiện lớn vẫn còn đáng kể.

Nhưng cách tiếp cận đã thay đổi. Việt Nam không chỉ đặt câu hỏi cần FIFA hỗ trợ gì, mà bắt đầu đặt vấn đề có thể tham gia sâu hơn vào hệ thống bóng đá quốc tế như thế nào.

Muốn đăng cai một giải đấu quốc tế, thành tích đội tuyển là chưa đủ. Nước chủ nhà cần sân vận động, sân tập, cơ sở lưu trú, giao thông, nhân lực tổ chức và một hệ thống vận hành đáp ứng tiêu chuẩn của giải đấu. Việc FIFA trực tiếp khảo sát dự án sân 60.000 chỗ và trung tâm đào tạo trẻ vì thế có ý nghĩa thực tế hơn một chuyến tham quan đơn thuần.

World Cup vẫn còn rất xa

Tại PVF, ông Infantino nói Việt Nam có quyền đặt mục tiêu dự World Cup, giành chiến thắng tại giải đấu và thậm chí hướng tới việc đăng cai trong tương lai. Nhưng đó là định hướng, không phải cam kết Việt Nam sẽ trở thành nước chủ nhà World Cup.

Tương tự, việc Việt Nam có thể phát triển một FIFA Talent Academy cũng cần được nhìn trong chiến lược chung của FIFA. Tổ chức này đặt mục tiêu xây dựng một học viện phát triển tài năng tại mỗi trong 211 liên đoàn thành viên. Đến đầu năm 2026, 51 học viện đã hoạt động và FIFA đặt mục tiêu có ít nhất 100 học viện trước khi nhiệm kỳ hiện tại của ông Infantino kết thúc vào năm 2027.

Vì vậy, điều đáng quan tâm không phải cái tên “FIFA Academy”, mà là Việt Nam có tận dụng được hệ thống đào tạo, phương pháp và tiêu chuẩn đó để nâng chất lượng cầu thủ hay không.

Một sân 60.000 chỗ cũng không đưa Việt Nam đến gần World Cup hơn nếu chất lượng đội tuyển và hệ thống bóng đá phía sau không được cải thiện tương ứng.

Ngay trong cuộc gặp ngày 26/8, hướng đi được đề cập cũng theo thứ tự từ nhỏ đến lớn: bắt đầu bằng những giải đấu FIFA phù hợp với năng lực hiện tại, sau đó mới tính đến những sự kiện quy mô lớn hơn khi hạ tầng và khả năng tổ chức đáp ứng yêu cầu.

Việt Nam trong bức tranh bóng đá Đông Nam Á

Chuyến thăm của ông Infantino cũng nằm trong chiến lược rộng hơn của FIFA tại Đông Nam Á.

FIFA và ASEAN ký thỏa thuận hợp tác đầu tiên năm 2019 và gia hạn thêm năm năm vào tháng 10/2025. FIFA cũng công bố FIFA ASEAN Cup, cho thấy tổ chức này muốn tham gia sâu hơn vào bóng đá đội tuyển khu vực. Jakarta hiện là một đầu mối hoạt động của FIFA phục vụ 21 liên đoàn tại Đông Nam Á và Đông Á.

Việt Nam vì vậy không phải thị trường duy nhất FIFA quan tâm. Nhưng Việt Nam có một số yếu tố đáng chú ý: dân số hơn 100 triệu người, sức hút bóng đá lớn, đội tuyển có khả năng cạnh tranh ở Đông Nam Á, đầu tư mới vào hạ tầng và nhu cầu nâng cấp hệ thống đào tạo.

Sau gần 24 giờ đến Việt Nam, ông Infantino rời đi với những hình ảnh khác nhau về nền bóng đá này: ột đội tuyển vừa bảo vệ chức vô địch Đông Nam Á, một dự án sân vận động 60.000 chỗ, hệ thống đào tạo trẻ, một CLB chuẩn bị bước vào sân chơi cấp CLB hàng đầu châu Á và những đề nghị cụ thể về các giải đấu quốc tế.

Những điều đó chưa đủ để thay đổi vị trí của bóng đá Việt Nam trên bản đồ thế giới. Nhưng nó cho thấy tham vọng của Việt Nam đang dịch chuyển từ thành tích của đội tuyển sang năng lực của cả hệ thống.

Từ chức vô địch Đông Nam Á đến World Cup vẫn là một khoảng cách rất lớn. Việc thu hẹp khoảng cách đó sẽ không được quyết định bởi một chiếc cúp hay một chuyến thăm của Chủ tịch FIFA, mà bởi chất lượng đào tạo, hạ tầng, quản trị và khả năng biến những kế hoạch hiện nay thành kết quả thực tế.