Chủ tịch FPT Trương Gia Bình: Đừng dùng tư duy cũ để quản lý công nghệ mới

Tại một hội thảo khoa học quốc gia về tác động của AI diễn ra vào sáng 15.9, hai chuyên gia hàng đầu đã cùng đưa ra một thông điệp mạnh mẽ: Để bứt phá trong cuộc cách mạng công nghệ, Việt Nam phải thay đổi tư duy, thể chế và đặc biệt là hệ thống giáo dục. PGS.TS Trương Gia Bình, Chủ tịch FPT và PGS.TS Đặng Hoài Bắc, Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, đều khẳng định rằng con người là yếu tố then chốt để Việt Nam không bị bỏ lại phía sau.

Cải cách thể chế, đừng dùng tư duy cũ để quản lý công nghệ mới

Theo PGS.TS Trương Gia Bình, Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên nhờ công nghệ, nhưng điều kiện tiên quyết là phải hành động ngay lập tức. Ông ví von: "Ngày xưa không có điện, ngày nay không có công nghệ, không có AI thì cũng giống như quốc gia không có ánh sáng”.

Ông Bình nhấn mạnh rằng để tận dụng sức mạnh không giới hạn của AI, Việt Nam cần một thể chế tiên tiến thay vì dùng tư duy cũ để quản lý công nghệ mới. Ông cảnh báo, nếu không có sự thay đổi quyết liệt trong chính sách, chúng ta sẽ bỏ lỡ nhịp phát triển của thế giới. "Công nghệ không chờ đợi ai. Chúng ta phải bước vào cuộc chơi ngay bây giờ bằng sự nghiêm túc và sáng tạo", ông nói.

Giáo dục: Vấn đề sống còn

Cũng theo ông Trương Gia Bình, giáo dục chính là nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế-xã hội. Nhưng nếu tiếp tục giữ tư duy cũ, áp đặt quy định mà không đổi mới hệ thống, sẽ rất khó để tiến lên.

Chủ tịch FPT đánh giá cao sự đổi mới trong giáo dục tại tỉnh Điện Biên - nơi đang áp dụng tiến bộ AI và xây dựng mô hình giáo dục tiên phong. Tuy nhiên, ông đưa ra cảnh báo, nếu không thay đổi toàn diện hệ thống đào tạo, có thể tới 30% lao động sẽ không đáp ứng được yêu cầu công việc trong 5 năm tới, đe dọa sự phát triển bền vững của đất nước.

Ông đề xuất cần có các nghị quyết và chính sách rõ ràng để nâng cao năng lực hệ thống giáo dục, tránh tình trạng "đuối sức" khi áp dụng công nghệ mới. Đồng thời, ông nhấn mạnh sự cần thiết của cơ chế phân công trách nhiệm rõ ràng để không bỏ lỡ nhịp phát triển của thế giới.

Theo ông, thay đổi không còn là lựa chọn mà là nghĩa vụ và trách nhiệm của toàn dân.

Đồng quan điểm, PGS.TS Đặng Hoài Bắc khẳng định bài học quan trọng nhất từ các quốc gia đi trước chính là yếu tố con người. Ông cho rằng để tận dụng hiệu quả cơ hội từ AI, Việt Nam phải đầu tư vào con người một cách toàn diện, không chỉ về chuyên môn mà còn là năng lực tư duy phản biện.

Ông dẫn chứng, tại Mỹ, tư duy phản biện đã được đưa vào giáo dục phổ thông từ rất sớm, giúp hình thành lực lượng lao động độc lập và sáng tạo. Đây là điều Việt Nam cần nghiêm túc đưa vào chiến lược đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Dữ liệu là tư liệu sản xuất, con người là chủ vận mệnh

PGS.TS Đặng Hoài Bắc nhấn mạnh: "Con người là trụ cột trung tâm trong bốn yếu tố phát triển công nghệ". Dù có hạ tầng, dữ liệu hay chính sách, nếu thiếu con người phù hợp thì ba trụ cột còn lại sẽ không thể phát huy hiệu quả.

Ông lưu ý rằng dữ liệu đang trở thành "tư liệu sản xuất mới". Do đó, kỹ năng về dữ liệu cần được phổ cập cho toàn xã hội. Tuy nhiên, cùng với kỹ năng, giáo dục về đạo đức và văn hóa nhân văn là không thể thiếu, bởi nếu bỏ qua yếu tố này, công nghệ có thể trở thành con dao hai lưỡi. "Chúng ta cần thế hệ công dân vừa giỏi công nghệ, vừa có đạo đức và trách nhiệm xã hội", ông Bắc nhấn mạnh.

Thông điệp chung từ cả hai chuyên gia là một lời kêu gọi hành động khẩn cấp: Việt Nam có đủ tiềm năng để bứt phá, nhưng phải bắt đầu từ việc thay đổi tư duy, cải cách thể chế và giáo dục để đào tạo ra những con người có bản lĩnh, khát vọng và tinh thần đổi mới.