Chủ tịch Gia Cát Lợi: Còn nhiều dư địa để đầu tư hàng hoá và phòng ngừa rủi ro giá biến động
Nhiều doanh nghiệp chưa hiểu rõ cách ứng dụng giao dịch hàng hóa phái sinh vào hoạt động kinh doanh. Một số đơn vị vẫn nhìn nhận đây chủ yếu là kênh đầu tư thay vì công cụ quản trị rủi ro
Thị trường hàng hóa phái sinh mở ra thêm công cụ giao dịch và phòng ngừa rủi ro biến động giá cho nhà đầu tư, doanh nghiệp. Tuy nhiên, để thị trường phát triển bền vững, việc mở rộng quy mô cần đi cùng minh bạch thông tin, nâng cao hiểu biết của người tham gia và kiểm soát rủi ro.
Chia sẻ với Một Thế Giới, ông Lương Tuấn Vũ, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần Giao dịch Hàng hóa Gia Cát Lợi, nhấn mạnh như trên. Ông cũng cho rằng bên cạnh công nghệ và chất lượng dịch vụ, việc giúp khách hàng hiểu đúng sản phẩm, sử dụng đòn bẩy hợp lý và chủ động quản trị rủi ro là những vấn đề cần được quan tâm khi thị trường mở rộng.
Đặc biệt, trong cuộc trao đổi với Một Thế Giới, ông Vũ phân tích những rào cản khiến doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu chưa tham gia nhiều vào hoạt động phòng ngừa rủi ro giá; đồng thời chia sẻ về vai trò của công nghệ và những thay đổi mà thị trường hàng hóa có thể đối mặt trong thời gian tới.
Từ tăng trưởng thị phần đến chất lượng thị trường
- Phóng viên: Theo số liệu được công bố, giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên trên thị trường hàng hóa năm 2025 đạt khoảng 7.500 tỉ đồng, tăng gần 46% so với năm trước. Gia Cát Lợi cũng nằm trong nhóm dẫn đầu thị trường môi giới. Nhìn lại quá trình phát triển, ông đánh giá đâu là những kết quả quan trọng nhất của doanh nghiệp?
- Ông Lương Tuấn Vũ: Với chúng tôi, kết quả đáng chú ý không chỉ là vị trí trên thị trường mà còn là việc xây dựng được nền tảng vận hành và duy trì sự tin tưởng của khách hàng. Trong tháng 8/2026, chúng tôi tiếp tục dẫn đầu về khối lượng và giá trị giao dịch theo số liệu mà công ty theo dõi. Đây là một dấu mốc trong quá trình hoạt động.
Tuy nhiên, quy mô giao dịch lớn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chuyên môn, quy trình và chất lượng phục vụ. Khi số lượng khách hàng tăng lên, doanh nghiệp phải bảo đảm việc cung cấp thông tin, tư vấn, hỗ trợ giao dịch và xử lý yêu cầu được thực hiện nhất quán.
Chúng tôi cũng chú trọng phát triển đội ngũ phân tích, đào tạo và ứng dụng công nghệ nhằm giúp khách hàng tiếp cận thị trường thuận tiện hơn. Theo tôi, tăng trưởng chỉ có ý nghĩa lâu dài khi đi cùng năng lực phục vụ và khả năng giúp khách hàng hiểu rõ sản phẩm mà mình tham gia.
- Trong một thị trường có nhiều doanh nghiệp môi giới, đâu là những yếu tố giúp công ty duy trì năng lực cạnh tranh? Khi quy mô giao dịch ngày càng lớn, công ty làm thế nào để không chạy theo số lượng khách hàng mà bỏ qua chất lượng?
- Ông Lương Tuấn Vũ: Chúng tôi xác định chất lượng là nền tảng để phát triển quy mô. Các hoạt động vận hành, công nghệ, phân tích thị trường và đào tạo đều hướng đến nhu cầu thực tế của khách hàng.
Điều quan trọng là khách hàng phải được cung cấp thông tin rõ ràng về cơ chế giao dịch, chi phí, điều kiện ký quỹ và những rủi ro có thể phát sinh. Hoạt động tư vấn cũng cần phù hợp với nhu cầu và khả năng tài chính của từng người, thay vì chỉ tập trung vào cơ hội sinh lời.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải có quy trình vận hành thống nhất, đội ngũ đủ chuyên môn và cơ chế tiếp nhận phản hồi để kịp thời điều chỉnh dịch vụ. Khi mạng lưới hoạt động mở rộng, các đơn vị có thể linh hoạt theo nhu cầu địa phương nhưng vẫn phải tuân thủ những tiêu chuẩn chung.
Trong thời gian tới, chúng tôi ưu tiên nâng cao chất lượng phục vụ tại hệ thống hiện hữu, đồng thời mở rộng có chọn lọc. Việc phát triển thêm điểm hoạt động cần gắn với khả năng đáp ứng về nhân sự, công nghệ và vận hành.
Thị trường hàng hóa phái sinh mở ra thêm công cụ giao dịch và phòng ngừa rủi ro biến động giá cho nhà đầu tư, doanh nghiệp.
- Một đặc điểm của thị trường hàng hóa phái sinh là nhà đầu tư có thể giao dịch theo cả chiều tăng và giảm của giá. Tuy nhiên, biến động nhanh và cơ chế đòn bẩy cũng khiến mức thua lỗ có thể lớn hơn dự tính. Theo ông, những sai lầm nào thường gặp ở người mới tham gia?
- Ông Lương Tuấn Vũ: Sai lầm thường gặp là quá chú trọng lợi nhuận kỳ vọng nhưng chưa hiểu đầy đủ cơ chế giao dịch và mức thua lỗ có thể phải chịu. Một số người sử dụng đòn bẩy cao, giao dịch theo cảm xúc hoặc chạy theo biến động giá mà không có kế hoạch cụ thể.
Khi thị trường đi ngược dự đoán, có người tiếp tục tăng vị thế với hy vọng gỡ lại khoản lỗ. Cách làm này có thể khiến rủi ro tăng lên đáng kể.
Vì vậy, khách hàng cần hiểu đặc tả hợp đồng, giá trị vị thế, cơ chế ký quỹ và nghĩa vụ bổ sung ký quỹ. Tiền ký quỹ chỉ là một phần giá trị hợp đồng, trong khi lãi hoặc lỗ được tính theo quy mô vị thế giao dịch. Đây là điểm người mới cần đặc biệt lưu ý.
Trước khi giao dịch, nhà đầu tư nên xác định giới hạn thua lỗ, lựa chọn khối lượng phù hợp với nguồn vốn và dành một khoản dự phòng cho yêu cầu bổ sung ký quỹ. Việc thực hành trên tài khoản mô phỏng và bắt đầu với quy mô nhỏ cũng giúp người mới có thời gian tìm hiểu thị trường.
Theo tôi, đào tạo không nên chỉ dừng ở việc hướng dẫn cách đặt lệnh mà phải giúp khách hàng hiểu cả những tình huống bất lợi có thể xảy ra.
Công cụ phòng ngừa rủi ro giá còn nhiều dư địa
- Giao dịch hàng hóa qua các sở giao dịch quốc tế được xem là một công cụ giúp doanh nghiệp quản trị rủi ro giá nguyên liệu. Ông có thể giải thích rõ hơn cách thức này hoạt động và lợi ích đối với doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu?
- Ông Lương Tuấn Vũ: Thông qua hệ thống giao dịch có tổ chức và các hợp đồng được tiêu chuẩn hóa, doanh nghiệp có thêm công cụ để phòng ngừa rủi ro khi giá hàng hóa biến động.
Đối với nhà đầu tư, đây là một kênh giao dịch có đặc điểm riêng. Còn với doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu, mục tiêu quan trọng có thể là ổn định chi phí đầu vào hoặc bảo vệ biên lợi nhuận.
Chẳng hạn, một doanh nghiệp kinh doanh cà phê đang nắm giữ lượng hàng lớn nhưng lo ngại giá giảm. Nếu chỉ giữ hàng chờ bán, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với rủi ro giá, đồng thời có thể phát sinh chi phí kho bãi, bảo quản và hao hụt.
Trong trường hợp có nhu cầu bán hàng thực tế, doanh nghiệp có thể cân nhắc bán hàng trên thị trường vật chất và sử dụng hợp đồng tương lai theo chiều ngược lại để phòng ngừa rủi ro biến động giá. Khi giá tăng, khoản lỗ trên giao dịch bán hàng thực tế có thể được bù đắp bằng khoản lãi trên vị thế mua hợp đồng tương lai.
Ngược lại, khi giá giảm, doanh nghiệp có thể chịu lỗ trên vị thế hợp đồng tương lai nhưng được bù đắp bằng lợi ích từ việc bán hàng thực tế ở mức giá đã được bảo vệ trước đó.
Việc đào tạo không nên chỉ dừng ở việc hướng dẫn cách đặt lệnh mà phải giúp khách hàng hiểu cả những tình huống bất lợi có thể xảy ra.
Ông Lương Tuấn Vũ
Ví dụ, giả sử doanh nghiệp có 1.000 tấn cà phê và thực hiện chiến lược phòng ngừa rủi ro tại mức giá 130.000 đồng/kg. Nếu giá tăng lên 150.000 đồng/kg, khoản chênh lệch 20.000 đồng/kg trên lượng hàng tương đương 20 tỉ đồng.
Trong tình huống giả định này, nếu vị thế hợp đồng tương lai có quy mô, mức giá và điều kiện phù hợp, khoản lãi trên hợp đồng có thể bù đắp khoản giảm lợi ích từ giao dịch bán hàng thực tế.
Tuy nhiên, đây là ví dụ minh họa về nguyên tắc phòng ngừa rủi ro, không có nghĩa hai khoản lãi, lỗ luôn bù trừ hoàn toàn. Kết quả còn phụ thuộc vào mức độ tương quan giữa giá hàng hóa thực tế và giá hợp đồng tương lai, thời điểm giao dịch, chi phí, ký quỹ và các điều kiện của hợp đồng.
Theo tôi, doanh nghiệp muốn sử dụng công cụ này cần hiểu rõ hoạt động kinh doanh của mình, xác định lượng hàng cần bảo vệ và xây dựng phương án quản trị rủi ro phù hợp.
Mục tiêu chính không phải là kiếm thêm lợi nhuận từ biến động giá mà là hạn chế những biến động bất lợi ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
- Dù có công cụ phòng ngừa rủi ro, tỷ trọng tài khoản nhà đầu tư cá nhân trên thị trường vẫn được cho là lớn, trong khi doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu chưa tham gia nhiều. Vì sao công cụ này chưa được ứng dụng rộng rãi hơn trong hoạt động kinh doanh thực tế?
- Ông Lương Tuấn Vũ: Theo tôi, tiềm năng phát triển nhóm khách hàng doanh nghiệp còn lớn, đặc biệt là những đơn vị có nhu cầu ổn định chi phí nguyên liệu hoặc bảo vệ biên lợi nhuận. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp chưa hiểu rõ cách ứng dụng giao dịch hàng hóa phái sinh vào hoạt động kinh doanh. Một số đơn vị vẫn nhìn nhận đây chủ yếu là kênh đầu tư thay vì công cụ quản trị rủi ro.
Doanh nghiệp cũng đã quen với những phương thức quản lý giá truyền thống như điều chỉnh lượng hàng tồn kho hoặc thỏa thuận giá với đối tác. Vì vậy, để chuyển sang sử dụng công cụ mới, họ cần hiểu lợi ích cụ thể và cách thức triển khai.
Ngoài ra, việc tham gia đòi hỏi nhân sự có chuyên môn, quy trình kiểm soát và nguồn tiền đáp ứng yêu cầu ký quỹ. Giá hàng hóa trên thị trường trong nước cũng có thể khác với giá trên sở giao dịch quốc tế do khác biệt về chất lượng, địa điểm giao hàng, khối lượng và thời hạn hợp đồng. Những yếu tố này có thể khiến hiệu quả phòng ngừa rủi ro không hoàn toàn như dự tính.
Theo tôi, muốn mở rộng nhóm khách hàng doanh nghiệp, cần bắt đầu từ những bài toán cụ thể: doanh nghiệp đang chịu rủi ro giá ở khâu nào, mức độ ảnh hưởng đến chi phí ra sao và công cụ phái sinh có thể hỗ trợ đến đâu. Khi hiểu rõ lợi ích cũng như giới hạn của công cụ, doanh nghiệp mới có cơ sở cân nhắc áp dụng.
Việc phát triển thị trường cần đi cùng nâng cao hiểu biết của người tham gia, hoàn thiện chất lượng dịch vụ và làm rõ cách thức sử dụng công cụ phái sinh trong từng mục đích cụ thể.
Ông Lương Tuấn Vũ
- Thị trường hàng hóa phái sinh đã xuất hiện tại Việt Nam hơn 10 năm, nhưng mức độ phổ biến trong công chúng vẫn chưa cao. Theo ông, đâu là nguyên nhân? Việc kết nối với các sở giao dịch quốc tế có tạo thêm những khó khăn nhất định cho quá trình phát triển thị trường hay không?
- Ông Lương Tuấn Vũ: Giai đoạn đầu, thị trường chủ yếu tập trung vào một số mặt hàng như cà phê, thép, cao su, chè, bạc, đá quý, xăng dầu...và đối tượng tham gia chủ yếu là doanh nghiệp. Sau những thay đổi về quy định pháp lý vào khoảng năm 2018-2019, nhà đầu tư cá nhân có thêm điều kiện tham gia thị trường.
Tuy nhiên, một thị trường mới cần thời gian để người dân hiểu rõ sản phẩm, cách giao dịch và những rủi ro đi kèm. Theo tôi, thị trường hàng hóa phái sinh hiện vẫn đang trong giai đoạn phát triển ban đầu nếu xét về mức độ phổ biến trong công chúng.
Bên cạnh đó, lĩnh vực này hoạt động trong khuôn khổ quản lý trong nước và có sự kết nối với các đối tác quốc tế. Điều đó tạo ra những yêu cầu riêng về quy trình, sản phẩm và cơ chế vận hành.
Chúng tôi không được phép hợp tác trực tiếp với các sở giao dịch hàng hóa quốc tế mà phải thông qua Bộ Công Thương và Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam. Chúng tôi cũng duy trì quan hệ với các đại diện của Sở Giao dịch Kim loại London (LME).
Theo tôi, việc phát triển thị trường cần đi cùng nâng cao hiểu biết của người tham gia, hoàn thiện chất lượng dịch vụ và làm rõ cách thức sử dụng công cụ phái sinh trong từng mục đích cụ thể.
Công nghệ phải giúp khách hàng hiểu và kiểm soát giao dịch tốt hơn
- Công ty đã đầu tư vào nền tảng giao dịch, trong đó có ứng dụng GCL Trading với giao diện tiếng Việt, công cụ biểu đồ và thông tin thị trường. Trong thời gian tới, công nghệ sẽ đóng vai trò như thế nào trong hoạt động của doanh nghiệp?
- Ông Lương Tuấn Vũ: Chúng tôi xem công nghệ là một trong những trụ cột phát triển, trước hết ở khả năng giúp khách hàng tiếp cận thông tin và thực hiện giao dịch thuận tiện hơn.
Với GCL Trading, định hướng là tích hợp các chức năng cần thiết trên cùng một nền tảng, từ theo dõi thông tin thị trường, phân tích biểu đồ, đặt lệnh đến quản lý tài khoản. Giao diện tiếng Việt và thao tác đơn giản cũng giúp khách hàng dễ tiếp cận hơn.
Tuy nhiên, công nghệ không chỉ là câu chuyện giao diện hay tốc độ xử lý lệnh. Điều quan trọng là hệ thống phải ổn định, thông tin dễ hiểu và hỗ trợ khách hàng theo dõi vị thế, tình trạng tài khoản, yêu cầu ký quỹ. Những công cụ này có thể giúp khách hàng chủ động hơn, nhưng không thay thế trách nhiệm tìm hiểu sản phẩm và quyết định giao dịch của họ.
Trong quá trình phát triển, chúng tôi cần tiếp tục lắng nghe phản hồi của người dùng để xác định những tính năng thực sự hữu ích, thay vì bổ sung công nghệ chỉ để tạo ra sự khác biệt về hình thức.
- Thị trường hàng hóa thế giới đang chịu tác động từ địa chính trị, chính sách thương mại, lãi suất, tỉ giá, thời tiết và sự thay đổi của chuỗi cung ứng. Ông dự báo thị trường sẽ diễn biến như thế nào từ nay đến cuối năm 2026 và trong những năm tiếp theo?
- Ông Lương Tuấn Vũ: Tôi nghiêng về kịch bản giá hàng hóa tiếp tục phân hóa và có thể xuất hiện những đợt biến động mạnh theo từng sự kiện. Gián đoạn nguồn cung có thể đẩy giá tăng, trong khi nhu cầu tiêu thụ suy yếu có thể tạo áp lực giảm giá. Lãi suất và tỉ giá cũng tác động đến dòng vốn, chi phí nhập khẩu và quyết định giao dịch.
Trong những năm tiếp theo, sự thay đổi của chính sách thương mại và chuỗi cung ứng có thể làm dịch chuyển nguồn mua, thị trường tiêu thụ và chênh lệch giá giữa các khu vực. Chuyển đổi năng lượng có thể thúc đẩy nhu cầu đối với một số kim loại công nghiệp, trong khi thời tiết cực đoan tiếp tục tạo ra những bất ổn đối với nguồn cung nông nghiệp.
Tuy nhiên, diễn biến của mỗi mặt hàng còn phụ thuộc vào cung cầu và các yếu tố riêng. Vì vậy, doanh nghiệp và nhà đầu tư cần đánh giá từng thị trường, không nên dựa vào một nhận định chung để quyết định giao dịch.
Về phía công ty, chúng tôi chú trọng nâng cao chất lượng dữ liệu, tính ổn định của nền tảng và khả năng theo dõi tài khoản, ký quỹ. Hoạt động đào tạo cũng cần tập trung vào quản lý vốn, kiểm soát đòn bẩy và nhận diện rủi ro trong những kịch bản thị trường khác nhau.
Người tham gia cần hiểu rõ sản phẩm trước khi quyết định, thay vì chỉ nghe về khả năng sinh lời hoặc những kỳ vọng thiếu căn cứ.
Ông Lương Tuấn Vũ
- Khi thị trường phát triển, điều khách hàng quan tâm không chỉ là khả năng sinh lời mà còn là tính minh bạch, chất lượng tư vấn và cách xử lý khi phát sinh vấn đề. Cam kết quan trọng nhất của ông với khách hàng trong thời gian tới là gì?
- Ông Lương Tuấn Vũ: Chúng tôi xác định phải đặt lợi ích của khách hàng làm trọng tâm. Điều này cần được thể hiện bằng những việc cụ thể, trước hết là minh bạch thông tin về sản phẩm, chi phí, ký quỹ và rủi ro.
Hoạt động tư vấn phải có cơ sở, phù hợp với nhu cầu và khả năng tài chính của khách hàng. Người tham gia cần hiểu rõ sản phẩm trước khi quyết định, thay vì chỉ nghe về khả năng sinh lời hoặc những kỳ vọng thiếu căn cứ.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chuẩn hóa chất lượng đội ngũ, quy trình hỗ trợ và cơ chế xử lý phản hồi. Mỗi yêu cầu của khách hàng cần có người chịu trách nhiệm và thời hạn giải quyết rõ ràng. Chất lượng phục vụ cũng phải được đánh giá dựa trên kết quả thực tế, không chỉ qua những chỉ tiêu tăng trưởng.
Theo tôi, khi quy mô thị trường và doanh nghiệp ngày càng lớn, trách nhiệm duy trì những tiêu chuẩn này càng phải được coi trọng. Đó cũng là điều kiện để thị trường phát triển chuyên nghiệp và bền vững hơn.
Xin cảm ơn ông!
Giao dịch hàng hóa phái sinh là hình thức mua bán các hợp đồng tài chính có giá trị dựa trên tài sản cơ sở như cà phê, chè, cao su, bạc, đá quý, xăng dầu... Thay vì sở hữu trực tiếp hàng hóa, nhà đầu tư giao dịch thông qua các hợp đồng tương lai hoặc quyền chọn nhằm kiếm lợi nhuận từ biến động giá hoặc phòng ngừa rủi ro.