Chữa mãi không khỏi trào ngược dạ dày: Bác sĩ chỉ ra phác đồ ‘trị’ đúng bệnh!
Hàng triệu người mắc GERD nhưng điều trị chưa đúng. Chuyên gia tiết lộ những sai lầm phổ biến và phác đồ 2026 giúp điều trị trúng đích.
Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) đang trở thành một trong những bệnh lý tiêu hóa phổ biến nhất tại Việt Nam, với xu hướng gia tăng nhanh trong bối cảnh lối sống hiện đại nhiều áp lực. Hàng triệu người phải sống chung với cảm giác ợ nóng, ợ chua, đau rát ngực hay vướng cổ họng kéo dài. Đáng lo ngại, không ít trường hợp điều trị nhiều năm vẫn không dứt điểm, khiến người bệnh rơi vào vòng luẩn quẩn “uống thuốc – đỡ – tái phát”.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân cốt lõi nằm ở cách tiếp cận chẩn đoán và điều trị chưa thực sự chính xác. Phác đồ cập nhật năm 2026 được kỳ vọng sẽ thay đổi hoàn toàn thực trạng này, hướng đến điều trị cá thể hóa và dựa trên bằng chứng khoa học rõ ràng.
“Điểm mù” trong chẩn đoán trào ngược dạ dày
Trong thực hành lâm sàng trước đây, nhiều trường hợp GERD được chẩn đoán chủ yếu dựa trên triệu chứng. Người bệnh chỉ cần mô tả tình trạng ợ nóng hoặc trào ngược là có thể được kê đơn thuốc ức chế bơm proton (PPI). Tuy nhiên, cách tiếp cận này đang bộc lộ nhiều hạn chế.
TS-BS Hồ Tấn Phát – Trưởng khoa Nội Tiêu hóa, Bệnh viện Chợ Rẫy – nhận định: “Việc chẩn đoán chỉ dựa vào triệu chứng là chưa đủ. Có những bệnh nhân không thực sự bị trào ngược acid nhưng vẫn được điều trị như GERD, dẫn đến dùng thuốc kéo dài mà không hiệu quả”.
Thực tế, nhiều rối loạn khác như tăng nhạy cảm thực quản hoặc rối loạn vận động cũng có biểu hiện tương tự GERD. Nếu không phân biệt chính xác, việc điều trị sẽ đi sai hướng ngay từ đầu.
Theo cập nhật mới nhất từ các hiệp hội tiêu hóa, trong đó có tiêu chuẩn Lyon cải tiến, việc chẩn đoán GERD hiện nay yêu cầu các bằng chứng khách quan rõ ràng, thay vì chỉ dựa vào cảm nhận chủ quan.
Cụ thể, bệnh chỉ được xác định khi có tổn thương thực thể như viêm thực quản từ độ B trở lên theo phân loại Los Angeles, Barrett thực quản hoặc các biến chứng như hẹp thực quản. Ngoài ra, chỉ số thời gian tiếp xúc acid trong thực quản vượt quá 6% qua đo pH 24 giờ cũng là tiêu chí quan trọng.
TS-BS Hồ Tấn Phát nhấn mạnh:“Đây là bước tiến lớn, giúp loại bỏ tình trạng chẩn đoán ‘cảm tính’. Khi có bằng chứng rõ ràng, bác sĩ mới có thể xây dựng phác đồ điều trị phù hợp và hiệu quả lâu dài.”
Công nghệ hiện đại giúp “bắt đúng bệnh”
Một trong những điểm đột phá của phác đồ 2026 là vai trò của các kỹ thuật chẩn đoán chuyên sâu. Đo pH – trở kháng thực quản 24 giờ và đo áp lực nhu động thực quản độ phân giải cao đang trở thành công cụ quan trọng trong các trường hợp khó.
Những công nghệ này giúp xác định chính xác liệu triệu chứng có thực sự liên quan đến trào ngược hay không, đồng thời phân loại bệnh nhân thành các nhóm khác nhau để cá thể hóa điều trị.
Theo TS-BS Hồ Tấn Phát - ở những ca kháng trị, nếu không có các thăm dò chức năng chuyên sâu, bác sĩ rất khó xác định nguyên nhân thực sự. Công nghệ chính là chìa khóa để "bắt đúng bệnh".
Dù có nhiều thay đổi trong chẩn đoán, thuốc ức chế bơm proton (PPI) vẫn giữ vai trò nền tảng trong điều trị GERD. Thời gian điều trị tiêu chuẩn thường kéo dài từ 4–8 tuần. Tuy nhiên, điểm mới nằm ở việc lựa chọn chiến lược điều trị phù hợp với từng nhóm bệnh nhân.
Với các trường hợp nhẹ, thay đổi lối sống như giảm cân, hạn chế ăn khuya, tránh rượu bia, cà phê và kết hợp thuốc bảo vệ niêm mạc như alginate có thể mang lại hiệu quả tốt.
Trong khi đó, với các ca kháng trị – nhóm bệnh nhân chiếm tỷ lệ không nhỏ – phác đồ 2026 đề xuất cách tiếp cận toàn diện hơn. Bác sĩ cần đánh giá lại việc tuân thủ điều trị, tối ưu liều PPI, đồng thời cân nhắc sử dụng các thuốc thế hệ mới như ức chế acid cạnh tranh kali (P-CAB) để tăng hiệu quả kiểm soát acid.
“Không phải cứ tăng liều thuốc là giải quyết được vấn đề. Điều quan trọng là xác định đúng cơ chế bệnh sinh ở từng bệnh nhân”, bác sĩ Phát lưu ý.
Phác đồ mới cũng nhấn mạnh rằng các biện pháp can thiệp như nội soi hoặc phẫu thuật chỉ chỉ định khi có đầy đủ bằng chứng xác định bệnh. Điều này nhằm tránh tình trạng can thiệp không cần thiết, tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Đặc biệt, với những bệnh nhân có biến chứng như Barrett thực quản, việc theo dõi và điều trị cần được thực hiện chặt chẽ nhằm phòng ngừa nguy cơ ung thư.
Có thể thấy, điểm cốt lõi của phác đồ GERD 2026 không chỉ nằm ở thuốc hay công nghệ, mà còn ở sự thay đổi tư duy trong chẩn đoán và điều trị.
Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc kéo dài khi chưa có chẩn đoán xác định. Ngược lại, việc thăm khám chuyên khoa và thực hiện các xét nghiệm cần thiết sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân, từ đó điều trị hiệu quả hơn.
TS-BS Hồ Tấn Phát khuyến cáo: “GERD là bệnh có thể kiểm soát tốt nếu được chẩn đoán đúng và điều trị đúng. Điều quan trọng là không nên chủ quan hoặc điều trị theo kinh nghiệm.”
Sự ra đời của phác đồ GERD 2026 mở ra một hướng tiếp cận hiện đại, chính xác và cá thể hóa hơn. Đây được xem là bước ngoặt giúp giải quyết tình trạng điều trị kéo dài nhưng không hiệu quả – vấn đề đang ảnh hưởng đến chất lượng sống của hàng triệu người.
Trong bối cảnh bệnh ngày càng phổ biến, việc cập nhật kiến thức y khoa và tiếp cận đúng phương pháp điều trị sẽ là chìa khóa giúp người bệnh thoát khỏi “cơn ác mộng” trào ngược kéo dài, lấy lại cuộc sống khỏe mạnh và ổn định lâu dài.
