Chụp mạch vành không tắc vẫn đau ngực: Liệu bệnh nhân có mắc bệnh lí tim mạch?
Chụp mạch vành không phát hiện tình trạng tắc nghẽn nhưng người bệnh vẫn đau ngực, khó thở hoặc nặng ngực khi gắng sức. Liệu kết quả này có đồng nghĩa với việc trái tim hoàn toàn bình thường?
Chụp mạch vành không tắc vẫn có thể mắc bệnh tim mạch
Trong suy nghĩ phổ biến, bệnh mạch vành thường được liên tưởng đến tình trạng các mảng xơ vữa làm hẹp hoặc tắc nghẽn lòng động mạch, khiến dòng máu không thể cung cấp đầy đủ oxy cho cơ tim. Vì vậy, khi người bệnh có biểu hiện đau thắt ngực nhưng kết quả chụp mạch vành không cho thấy tổn thương tắc nghẽn đáng kể, nhiều người có thể nghĩ rằng trái tim hoàn toàn bình thường.
Tuy nhiên, thực tế lâm sàng phức tạp hơn. Một tỉ lệ đáng kể bệnh nhân có triệu chứng đau thắt ngực điển hình nhưng không phát hiện tình trạng tắc nghẽn trên các động mạch vành lớn. Đây có thể là nhóm bệnh nhân mắc INOCA – thiếu máu cơ tim cục bộ không do tắc nghẽn động mạch vành – hoặc ANOCA – đau thắt ngực không do tắc nghẽn.
Theo PGS.TS.BS Hoàng Văn Sỹ, Chủ nhiệm Bộ môn Nội tổng quát, Trường Đại học Y Dược TP.HCM, trong đánh giá bệnh nhân đau ngực, kết quả chụp mạch vành cần được nhìn nhận trong tổng thể bệnh cảnh lâm sàng. Việc không phát hiện tổn thương tắc nghẽn rõ ràng không có nghĩa nguyên nhân gây đau ngực không liên quan đến tim.
Điều này đặc biệt quan trọng bởi những bất thường gây ra triệu chứng đôi khi không nằm ở các động mạch vành lớn mà có thể liên quan đến hệ thống vi mạch vành, khả năng co giãn của mạch máu hoặc chức năng nội mạc. Đây là những yếu tố không phải lúc nào cũng được thể hiện rõ qua hình ảnh chụp mạch vành thông thường.
INOCA – “tảng băng chìm” phía sau những cơn đau ngực
INOCA đang được xem là một trong những thách thức đáng chú ý của y học tim mạch hiện đại. Nếu bệnh mạch vành tắc nghẽn có thể được nhận diện tương đối rõ qua các vị trí hẹp trên động mạch lớn, INOCA lại liên quan đến những rối loạn tinh vi hơn trong hệ thống mạch máu nuôi dưỡng cơ tim.
Trong một số trường hợp, rối loạn chức năng vi mạch vành, co thắt động mạch vành hoặc rối loạn chức năng nội mạc có thể làm giảm khả năng cung cấp máu cho cơ tim hoặc gây ra các triệu chứng đau ngực. Vì vậy, người bệnh vẫn có thể xuất hiện đau thắt ngực, hụt hơi, cảm giác nặng ngực hoặc giảm khả năng vận động dù kết quả chụp mạch vành không cho thấy tình trạng tắc nghẽn đáng kể.
PGS.TS.BS Hoàng Văn Sỹ cho rằng, việc tiếp cận đúng cơ chế gây bệnh có ý nghĩa quan trọng trong điều trị. Không phải mọi trường hợp đau ngực đều có thể giải quyết bằng cách “tìm thấy chỗ tắc”, mà bác sĩ cần xác định chính xác vấn đề nằm ở đâu trong hệ thống tuần hoàn nuôi dưỡng cơ tim.
Nếu INOCA bị bỏ qua, người bệnh có thể phải chịu đựng các triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng làm việc và chất lượng cuộc sống. Có những trường hợp đau ngực tái diễn khiến người bệnh phải thay đổi công việc hoặc từ bỏ công việc, trong khi các hoạt động sinh hoạt hằng ngày cũng bị ảnh hưởng đáng kể.
Do đó, một kết quả chụp mạch vành không có tắc nghẽn lớn không nên được xem là “điểm kết thúc” của quá trình tìm kiếm nguyên nhân. Nếu triệu chứng vẫn tồn tại, người bệnh cần tiếp tục được đánh giá để xác định cơ chế bệnh lí phù hợp.
INOCA và ANOCA cũng đặt ra những thách thức đặc biệt trong chẩn đoán bệnh tim mạch ở phụ nữ. Theo tài liệu chuyên môn, phụ nữ chiếm tỉ lệ cao trong nhóm bệnh nhân mắc các dạng bệnh liên quan đến rối loạn vi mạch và co thắt mạch vành, trong khi nam giới thường được biết đến nhiều hơn với các tổn thương tắc nghẽn rõ rệt ở động mạch vành lớn.
Sự khác biệt này có thể khiến một số bệnh nhân nữ gặp khó khăn trong quá trình chẩn đoán. Khi kết quả chụp mạch vành không cho thấy tình trạng tắc nghẽn, các triệu chứng đau ngực có nguy cơ bị xem nhẹ hoặc quy cho những nguyên nhân khác.
Các chuyên gia vì vậy khuyến cáo cần tiếp cận người bệnh một cách toàn diện. Những triệu chứng như đau ngực tái diễn khi gắng sức, khó thở, cảm giác nặng ngực hoặc giảm khả năng vận động không nên bị bỏ qua, đặc biệt ở những người có yếu tố nguy cơ tim mạch.
Điều trị INOCA không thể áp dụng một công thức chung
Một trong những thay đổi quan trọng trong quản lí hội chứng mạch vành mạn là chuyển từ tư duy điều trị theo một công thức chung sang cá thể hóa dựa trên đặc điểm của từng người bệnh. Các yếu tố như huyết áp, tần số tim, tăng huyết áp, đái tháo đường, suy tim và cơ chế gây triệu chứng cần được xem xét đồng thời.
Mục tiêu điều trị không chỉ là giảm đau ngực mà còn hướng đến kiểm soát nguy cơ biến cố tim mạch, tối ưu khả năng dung nạp thuốc và cải thiện sự tuân thủ điều trị lâu dài. Tùy từng bệnh nhân, bác sĩ có thể lựa chọn chiến lược phù hợp với cơ chế bệnh sinh và các bệnh lí đi kèm.
Theo PGS.TS.BS Hoàng Văn Sỹ, với bệnh mạch vành mạn nói chung và những trường hợp nghi ngờ INOCA nói riêng, điều trị cần được xem là một quá trình lâu dài. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng đau ngực thuyên giảm, đồng thời cần kiểm soát các yếu tố nguy cơ và tái khám theo chỉ định.
Việc phải sử dụng nhiều loại thuốc với lịch uống phức tạp cũng có thể khiến người bệnh dễ quên thuốc hoặc tự ý ngừng điều trị. Với những bệnh nhân phù hợp, xu hướng sử dụng viên phối hợp liều cố định có thể giúp đơn giản hóa phác đồ và hỗ trợ tăng khả năng tuân thủ.
Như vậy, chụp mạch vành không tắc nhưng vẫn đau ngực không đồng nghĩa người bệnh không mắc bệnh lí tim mạch. Đằng sau kết quả tưởng như “bình thường” vẫn có thể là những rối loạn ở hệ thống vi mạch hoặc chức năng mạch vành mà phương pháp chụp thông thường chưa phản ánh đầy đủ.
PGS.TS.BS Hoàng Văn Sỹ lưu ý, những người có triệu chứng đau ngực, khó thở hoặc dấu hiệu bất thường khi gắng sức cần được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh không nên tự chẩn đoán INOCA hoặc tự ý sử dụng, thay đổi hay ngừng thuốc điều trị tim mạch. Nhận diện đúng INOCA, xác định chính xác cơ chế gây bệnh và cá thể hóa điều trị có thể giúp kiểm soát triệu chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống và quản lí nguy cơ tim mạch về lâu dài.
.jpg)
