Chuyên đề ‘Chất xám việt trở về đóng góp và gieo mầm tương lai’Kỳ 4: Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: ‘Tôi không cần giao dịch kiểu ‘tiểu ngạch’ để có thêm vài triệu đô’
Sau hơn 20 năm từ Canada trở về Việt Nam đầu tư, tiến sĩ (TS) Nguyễn Thanh Mỹ đã có một sự nghiệp vững chắc. Tại Mỹ Lan Group do ông sáng lập và RYNAN Technologies Vietnam chuyên về nông nghiệp thông minh, ông đều đang đảm đương chức vụ Chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT). Nhưng với cơ nghiệp hiện có, ông không muốn kiếm tiền bằng mọi giá theo kiểu “tiểu ngạch”. Mục đích cao nhất của ông là tạo công ăn việc làm cho người dân, giúp họ có cuộc sống sung túc, và đào tạo những lớp trẻ kế cận dấn thân
- Ông và gia đình ở Canada đang làm ăn phát đạt, nhưng đầu những năm 2000 ông lại từ bỏ sự nghiệp bên đó để trở về quê hương Trà Vinh - một trong 3 tỉnh nghèo nhất cả nước lúc bấy giờ -để mở cơ xưởng tạo công ăn việc làm cho bà con. Có phải đây là một cuộc trở về để hoàn thành tâm nguyện?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Năm 1982, khi mới qua Canada một vài năm, tôi làm rửa chén rồi phụ bếp tại một nhà hàng Việt tên Colombia lớn nhất ở thành phố Montreal. Một hôm, cô gái Việt làm cùng nhà hàng đi vào bếp, thấy tôi đang thái thịt bò, cô hỏi: “Ước mơ trong đời của anh Mỹ là gì?”. Tôi dừng thái thịt, trả lời: “Anh ước mơ một ngày nào đó, về lại quê hương, xây dựng hãng xưởng tạo công ăn việc làm, giúp bà con quê hương anh có cuộc sống tốt hơn”. Dứt lời, tôi thấy ông bếp chính tên Trí nhìn tôi tròn mắt. Còn anh Hải cao lớn, phụ bếp bên cạnh, “phang” luôn: “Đừng có nổ quá!”. Cô gái chỉ hỏi nhẹ: “Nhưng anh có biết anh đang làm bồi bàn không?”. Tôi trả lời rằng, tôi biết, nhưng vì cô hỏi về ước mơ, tôi mới thổ lộ đó là ước mơ của tôi.
.jpg)
Sau đó chúng tôi yêu nhau. Được 7 - 8 tháng, tôi đến nhà cô xin cưới. Gia đình cô đồng ý cho đính hôn, nhưng ra điều kiện tôi phải học xong đại học mới cưới. Tôi vừa đi học vừa đi làm trong cả phòng lab của trường. Sau khi tốt nghiệp đại học, tôi học tiếp lên cao hơn, lấy bằng tiến sĩ rồi đi làm cho nhiều công ty lớn. Sau đó, tôi mở công ty công nghệ cao ở Montreal, kiếm được rất nhiều tiền... Năm 2003, nhân ngày sinh nhật, trong bữa cơm chiều, bà xã tôi mới nhắc lại: “Anh có nhớ hồi xưa anh nói với em về ước mơ của anh tại nhà hàng không?”. “Anh nhớ chứ”, tôi đáp. “Vậy thì anh cứ về đi, công ty bên này để em với Brian lo cho”, bà xã động viên.
Về Việt Nam, ban đầu tôi được giới thiệu đến Khu công nghệ cao TP.HCM, rồi Khu công nghiệp Trà Nóc (Cần Thơ), sau đó tôi mới về Trà Vinh để tìm hiểu cơ hội và môi trường đầu tư. Tôi về lại Canada và kể với bà xã. Vợ tôi liền bay về Việt Nam, rồi về Trà Vinh xem đất, khi đó chưa có gì ở đây hết. Nhưng bà xã gọi điện thoại trao đổi với tôi: “Anh về quê anh đi. Anh hãy đi theo trái tim, đừng nghe theo cái đầu”.
- Cuối cùng thì ông cũng đã trở về và hoàn thành tâm nguyện của mình. Nhưng cái cách ông thực hiện tâm nguyện cũng lại thêm gánh nặng, khi ông muốn mang một “tiêu chuẩn văn minh Bắc Mỹ” về làng, từ cách xây dựng nhà máy, vệ sinh môi trường, môi trường làm việc, các bữa ăn chăm sóc sức khỏe cho người lao động?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Khi về đây đầu tư, tôi nhận vào một số cháu mới tốt nghiệp Đại học Bách Khoa TP.HCM. Khi đó, tôi có kế hoạch đưa các em qua Canada đào tạo tại công ty của gia đình tôi. Nhưng quá trình xin visa, một số cháu được cấp, một số cháu thì không. Tôi mới nói: “Nếu chú đã không đưa mấy cháu qua Canada hết được thì chú đem Canada về”, tức là đem cái tiêu chuẩn của Canada về đây.
Không chỉ nhà xưởng, mà ngay cái toilet, cũng phải đập đi xây lại đến lần thứ ba mới vừa ý, đúng tiêu chuẩn. Tôi muốn đúng tiêu chuẩn từ cái toilet vì cơ sở ở đây gắn với ước mơ cuộc đời mình. Tôi về đây với một mục tiêu là muốn người dân quê tôi có cuộc sống no ấm hơn, cho nên mới làm khác đi. Chứ không phải tôi về đây để kiếm thêm nhiều tiền, vì tôi đã kiếm được nhiều tiền rồi mới về đây. Người ta hỏi tôi về Việt Nam sợ nhất điều gì, tôi nói rằng tôi sợ nhất là sự lạc hậu trong nước. Tôi mới nghĩ, muốn gần được mọi người tôi phải nâng họ lên ngang tầm của mình, để tôi gần được họ, nếu không thì tôi phải lùi lại lạc hậu như họ, vì vậy chọn lựa cuối cùng là nâng mọi người lên văn minh hơn.
Tôi lập Công ty Mỹ Lan và nhà máy sản xuất sản phẩm quang điện tử. Ngay năm đầu tiên vận hành, năm 2006, công ty đã có lời 233.000 USD. Ở địa phương, nhiều người không hiểu Công ty Mỹ Lan làm gì mà có lời nhanh vậy. Anh Trần Hoàn Kim - Chủ tịch tỉnh lúc đó - tổ chức một đoàn 18 người là lãnh đạo ban ngành của tỉnh tới tham quan, tìm hiểu. Gặp lúc các em công nhân đang chất hàng xuất khẩu, anh Kim mới hỏi đó là gì. Tôi giải thích đó là chất dẻo quang điện tử, chúng tôi sản xuất ra để bán cho đối tác ở Tây Ban Nha. Họ thuê bản quyền của chúng tôi để sản xuất và bị ràng buộc phải mua nguyên vật liệu từ chúng tôi. Mỗi kg chất dẻo quang điện tử chúng tôi sản xuất có giá thành chỉ 57 USD, nhưng xuất khẩu bán với giá 800 USD.
Thử hỏi, chúng tôi có bản quyền, có công nghệ sản xuất, có khách hàng thì tại sao lại không có lời ngay năm đầu tiên chứ. Khi đó, anh Kim mới nhấc cái bao 10 kg đựng chất dẻo quang điện tử màu xanh lên và nói với mọi người trong đoàn: “Thấy chưa, công nghệ cao là vậy nè. Sản phẩm công nghệ cao đi máy bay”. Anh hỏi tôi giá bao nhiêu. Tôi trả lời “40 tấn lúa”, khiến mọi người không khỏi ngỡ ngàng. Khi đó, giá mỗi tấn lúa khoảng 200 USD, còn bao chất dẻo quang điện tử 10 kg có giá xuất khẩu 8.000 USD, “40 tấn lúa” là vậy đó. (cười)
- Nghe qua câu chuyện thì thấy việc ông từ bỏ sự nghiệp ở Canada về Việt Nam không còn là sự mạo hiểm?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Giá thành sản xuất 57 USD/kg nhưng giá bán 800 USD, mà người ta phải đăng kí trước. Vì vậy, vấn đề mạo hiểm đối với tôi lúc đó là việc tôi làm có được gia đình mình hỗ trợ không. Khi tôi đã được gia đình hỗ trợ hết mình, tôi không thấy có gì mạo hiểm nữa.
- Có thông tin cho rằng ông sở hữu 700 bằng sáng chế, một con số có thể nói là rất lớn đối với một cá nhân. Thành quả này đến từ đâu, trong những bằng sáng chế đó có sáng chế nào được hình thành ngay tại vùng đất quê hương, đến từ nỗ lực của ông cùng những cộng sự và người lao động tại đây?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Hiện nay chúng tôi đã có hơn 700 sáng chế được cấp bằng. Các kỹ sư ở đây, nhiều người có bằng sáng chế lắm. Sau khi tôi về đây, hơn 20 năm qua, tất cả sáng chế, bản quyền đều hình thành tại đây chứ không có từ nước ngoài nữa. Công ty ở Canada của gia đình tôi đã bán hẳn từ năm 2023. Tôi đơn cử, thời đại dịch COVID-19, 6 tháng trời chúng tôi đóng cửa làm việc ở bên cù lao nơi đặt trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), khoảng hơn 80 kỹ sư đã đăng ký được 74 bản quyền sáng chế. Bây giờ, những sáng chế đó bắt đầu được xuất khẩu ra thế giới. Sáng chế nào cũng mang lại tiền, vấn đề là nhiều hay ít mà thôi.
Đơn cử, 2 bản quyền đầu tiên chúng tôi cho thuê thu về gần 300 triệu USD. Những sản phẩm chúng tôi muốn bán được ra thế giới phải có bản quyền, nếu không, bị kiện là tiêu luôn. Ngoài doanh thu trực tiếp, bản quyền còn giúp nâng giá trị doanh nghiệp trong mắt nhà đầu tư quốc tế và bảo vệ vị thế độc quyền cho chúng tôi.
- Bằng cách nào ông đã đưa Mỹ Lan Group chiếm lĩnh thị trường ở một số lĩnh vực trong nước và trên thế giới, như sản xuất vật liệu quang điện tử (đứng thứ 12 trên thế giới), sản xuất bản in offset CTP (chiếm hơn 70% thị phần trong nước và xuất khẩu đi hơn 40 quốc gia), máy in phun công nghiệp, và màng chất dẻo đa lớp cản khí cao…? Những giọt mồ hôi của người lao động tại quê hương ông đã đóng góp vào thành tựu đó như thế nào?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Cái quan trọng nhất là từ sáng chế, đăng kí bản quyền, đi đến độc quyền trên thị trường. Độc quyền ở đây có nghĩa là chiếm ít nhất 50, 60, 70, hay 80% thị phần. Đơn cử chúng tôi làm bản in offset, chiếm hơn 70% thị phần tại Việt Nam. Đến năm 2020, thị trường suy giảm, tôi quyết định dừng sản xuất. Thế hệ bản in offset đầu tiên có bản quyền sáng chế từ công ty của gia đình tôi ở Canada. Nhưng thế hệ bản quyền sau đó, là tại Mỹ Lan Group. Một số kỹ sư ở đây, có cả chục bản quyền sáng chế. Nhờ đó, trong những lĩnh vực này, Mỹ Lan không có đối thủ cạnh tranh. Còn sản phẩm vật liệu quang điện tử, đối tác thuê bản quyền phải mua nguyên vật liệu từ chúng tôi.
- Ông kích thích những người lao động trẻ tại công ty như thế nào để họ tham gia đóng góp?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Tôi nghĩ quan trọng nhất là bất cứ cái gì mình làm mang lại lợi ích cho cộng đồng, đem lại giá trị mới nào đó cho làng xóm, cho quê mình, cho đất nước mình. Tôi làm cho mấy cháu, mấy em thấy được điều đó, biết rõ cái nào giúp ích được cho cộng đồng, từ đó tạo ra các sáng chế, thiết kế những thiết bị đáp ứng mục tiêu.
- Ông đã kiếm được rất nhiều tiền từ công ty ở Canada, từ Mỹ Lan Group. Vì sao ông lại muốn lấn sân sang lĩnh vực nông nghiệp thông minh với RYNAN Technologies Vietnam vào năm 2016 để bản thân thêm bận rộn thay vì nghỉ ngơi ở tuổi lục tuần?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Cuối năm 2015, tôi thôi chức CEO tại Mỹ Lan Group để tránh tranh chấp quyền lực. Trong khi đó, con trai tôi bán hết 10% cổ phần tại công ty, cưới vợ, qua Singapore sinh sống và thành lập RYNAN Technologies. Nó mới nói với tôi: “Ba ơi ba còn trẻ mà nghỉ làm gì”. Thì làm. RYNAN Technologies tại Việt Nam như một chi nhánh. Đầu năm 2020, tôi trở lại làm Chủ tịch HĐQT tại Mỹ Lan Group đồng thời điều hành RYNAN Technologies Vietnam. Mặc dù tôi được sinh ra ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), ăn tôm cá, gạo tại vùng đất này, nhưng tôi chưa biết chúng được trồng, nuôi như thế nào. Bắt tay vào lĩnh vực nông nghiệp thông minh, một lĩnh vực mới mẻ đối với tôi, tôi thấy rất nhiều điều thú vị.
- Những công nghệ, giải pháp của RYNAN Technologies đã và đang giải quyết điều gì cho thực trạng nông nghiệp tại vùng ĐBSCL, cũng như những gì ông muốn hướng tới?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Nhiều vấn đề của đồng ruộng Việt Nam cần được giải quyết lắm. Đơn cử, về nuôi tôm, mỗi tấn tôm phát thải tới 14,5 tấn khí nhà kính. Chúng tôi tạo ra công nghệ nuôi tôm có phát thải bằng 0, còn chạy rất là êm. Mô hình nuôi tôm theo công nghệ này hiện đang được triển khai ở Thái Lan, Indonesia, Costa Rica, Philippines. Chúng tôi cũng thiết lập mạng lưới giám sát côn trùng. Ngồi ở đây, mình biết lượng rầy nâu bao nhiêu, thiên địch bao nhiêu, có cần phải sử dụng thuốc hay chưa. Bây giờ qua vệ tinh viễn thám, nhìn xuống cánh đồng là biết chỗ nào đang gặt, chỗ nào đang cần bón phân, qua cái điện thoại là biết được, chúng tôi đang làm những giải pháp như vậy.
Trong câu chuyện với tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ, ông nhiều lần nhắc về tuổi thơ cơ cực. Bảy tuổi, cha ông bỏ đi lấy vợ khác, để lại một mình mẹ ông với 5 đứa con. Ông phải đi bán càrem, bánh mì để phụ giúp gia đình. Đói khổ, một lần có đứa bạn cùng khổ như ông trộm vặt được ổ bánh mì và chia cho ông một miếng, mà ông nhớ cả đời như một ân tình. Vì thế, tâm nguyện trở về quê hương mở xưởng tạo công ăn việc làm cho người dân ở quê như xuất phát từ vết hằn nghèo khổ trong kí ức của ông thời thơ bé.
- Thưa ông, triết lý thành công của ông từ khi làm công việc rửa chén, phụ bếp, cho đến khi học hành đỗ đạt cao, rồi trở thành doanh nhân thành đạt, có điểm chung cốt lõi là gì?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Phải có mục tiêu. Mục tiêu thúc đẩy tôi sớm trở lại quê hương mình, tạo công ăn việc làm giúp người quê mình có cuộc sống tốt hơn, trong đó có những người trẻ có hoàn cảnh giống như mình ngày trước. Hồi nhỏ mình cực khổ quá chứ có phải ngu dốt gì đâu, chỉ là chưa có đủ cơ hội để mà phát triển thôi. Mục tiêu đã định thì cứ làm tới. Trong cuộc sống, mỗi người đặt tiêu chí cho sự thành công mỗi khác. Có người nói thành công là phải kiếm được bao nhiêu tỉ đô la, có người cho rằng thành công là có được mái ấm gia đình. Với tôi, làm cái gì giúp được cho bà con quê hương mình có cuộc sống tốt hơn là thành công.
- Trong hành trình từ học hành rồi ra khởi nghiệp và thành công, có lần nào ông phải tạm lùi lại, hay tạm hoãn một quyết định trước một tình thế khó khăn, để tìm cách vượt qua?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Chưa bao giờ. Cuộc đời tôi từ cực khổ đi lên mà, cho nên luôn chuẩn bị trước nhiều kịch bản trong cuộc sống. Ngày xưa tôi từng làm việc ở một công ty và hưởng lương rất cao, còn được gọi là “cậu bé vàng” (Golden Boy). Nhưng khi phải nghỉ để ra ngoài khởi nghiệp là tôi nghỉ.
Bà xã tôi khi đó hỏi nếu như khởi nghiệp thất bại thì sao? Không sao cả. Nếu tôi không làm cái này thì tôi sẽ làm cái khác, trong cuộc đời mình phải biết chấp nhận chưa thành công để mà làm lại. Mình chưa thành công là vì mình làm chưa đủ tốt, chứ không phải thất bại. Không làm gì mới là thất bại, là thất bại lớn.
- Khi người ta đua nhau làm UAV bay trên không thì ông lại chọn làm UGV (Unmanned Ground Vehicle - Phương tiện mặt đất không người lái), đi vào một tiềm năng còn ít được khai phá và quan trọng hơn là ít đụng hàng, giảm thiểu mức độ cạnh tranh. Vậy có phải thành công không chỉ đến từ việc mình giỏi hơn người khác, mà đôi khi đến từ việc mình chọn một cuộc chơi ít người khác chọn?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Bây giờ thử đặt vấn đề, muốn phun thuốc diệt sâu rầy ở nông trại mía thì UAV hay UGV hiệu quả? UAV ở trên cao thì chỉ phun được bề mặt, với lại không mang được bao nhiêu lít dung dịch thuốc khi bay trên cao. Trong khi đó, UGV ở dưới mặt đất không chỉ chở tải trọng hàng tấn mà còn có thể phun thuốc từ dưới gầm lá lên, đúng vị trí sâu bệnh và rầy thường tập trung. Chung quy là, mình làm cái gì đất nước mình cần nhất. Chứ đừng chạy theo phong trào. Vấn đề là phải nhìn thấy cái nhu cầu của cộng đồng mình, của đất nước, của thế giới rồi cố gắng đáp ứng một cách hiệu quả nhất.
Nếu có người nói này nói kia, đôi khi tôi đùa là người ta giỏi người ta bay được, còn tôi chỉ đi dưới mặt đất thôi (cười). Với nhu cầu sản xuất 50.000 thiết bị UGV mỗi năm, mỗi chiếc có 6 bánh xe, mỗi bánh xe cần một mô tơ sẽ được sản xuất tại đây, tôi có thể tạo công ăn việc làm cho rất nhiều người ở quê mình. Hay việc chúng tôi làm camera AI, làm chủ ít nhất 70% công nghệ lõi, chỉ con chip là phải đi mua từ Mỹ. Chúng tôi làm và bán cho khách hàng doanh nghiệp, tổ chức nên người tiêu dùng ít biết tới.
- Nhân nói về việc người tiêu dùng ít biết tới, công ty ông cũng có những giải pháp, sản phẩm làm ra nhằm phục vụ thị trường Việt Nam nhưng lại chưa được sử dụng, ứng dụng rộng rãi. Đơn cử như phương pháp OneTube Nested qPCR xét nghiệm tôm nhiễm bệnh EHP có độ nhạy cao hơn, chính xác hơn nhưng ít người nuôi chịu sử dụng; việc tận dụng tảo để nuôi tôm hay không sử dụng máy quay chong chóng để tạo ôxy giúp tiết kiệm điện cũng không được nhiều người ứng dụng; hay việc đấu thầu lắp đặt trạm quan trắc nước mặn ở Bạc Liêu với giá thấp hơn đối thủ 2,5 lần (chỉ 20 tỉ đồng) nhưng vẫn không thể thắng thầu; hoặc chuyện ứng dụng AI vào nông nghiệp không đấu nổi với các doanh nghiệp nhà nước… Trong khi đó, ông lại bán được những giải pháp, sản phẩm này ra nước ngoài. “Cái đau” này, ông có thể gọi tên là gì không?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Tại vì tôi không đi kiểu “tiểu ngạch”. Tôi đã kiếm tiền đủ rồi, chết cũng chả mang theo được gì hết trơn, cho nên tôi không đi theo kiểu “tiểu ngạch” để bán hàng kiếm thêm vài triệu USD, vì có thêm chừng ấy cũng chả khác gì. Tôi có đủ rồi, đủ về vật chất, tình cảm; con cái đề huề, là những công dân tốt và cũng rất thành đạt.
- Từ những câu chuyện trên, ông có nghĩ cần một cách tiếp cận thị trường và người dùng trong nước khác đi, hay vấn đề đã vượt ra khỏi câu chuyện của riêng một doanh nghiệp?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Trường hợp này được gọi là đổi mới sáng tạo ngược (Reverse Innovation). Những sản phẩm mình làm cho thị trường nghèo rồi cuối cùng nó lại thành công ở thị trường nhà giàu. Ban đầu, vì thấy bà con mình, thị trường mình nghèo, tôi làm để đáp ứng nhu cầu, nhưng rồi không được sử dụng trong khi mang ra các nước thì họ biết.
Thú thật là, lúc đầu tôi cũng thất vọng, nhưng riết rồi quen, nhất là đối với những dự án nhà nước. Có những cái mình làm với họ không được, có làm được cũng chỉ là B’. Nhưng tôi không để bị bế tắc. Như công nghệ nuôi tôm của chúng tôi rất hiệu quả, Việt Nam không áp dụng thì tôi bán cho Bộ Đại Dương và Nghề Cá của Indonesia. Họ đã xây dựng trên quy mô lớn và bắt đầu vận hành. Về tình cảm mình muốn làm những thứ tốt cho Việt Nam, nhưng không bán được trong nước thì bán ra thế giới. Hơn 90% doanh thu của Mỹ Lan và Rynan đến từ xuất khẩu quốc tế, nhờ đó chúng tôi vẫn tạo được nhiều việc làm tại quê hương mình.
- Ông từng nói: “Ở trong nước chắc tôi sẽ trở thành anh tài xế xe tải”. Vậy ông đã có tính toán, có kế hoạch gì để giúp những người trẻ tại quê hương ông thoát khỏi cái “khung định mệnh” đó?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Thời bao cấp nghề tài xế xe tải kiếm được nhiều tiền, có nhiều bạn gái, nhưng cũng chỉ thế thôi, chưa chắc giúp gì được cho cộng đồng xung quanh. Khi tôi trở về đây, muốn làm gì thì làm cũng phải xây dựng được cộng đồng, cộng đồng đi lên thì mình mới đi lên được. May mắn là người Việt Nam mình rất thông minh, những người trẻ hội nhập rất nhanh. Cái cách làm cũng phải khác.
Hồi trước tôi dạy sinh viên tại Đại học Trà Vinh, tôi bắt các em phải đứng, vì đứng học thì không buồn ngủ, và tiếp thu cũng nhanh hơn. Trong từng việc làm, tôi luôn nghĩ về trách nhiệm, trách nhiệm với người dân quê mình và trách nhiệm với cộng đồng. Bây giờ, tôi tiếp tục đi dạy, đi nói chuyện về khởi nghiệp, về khoa học công nghệ, về đổi mới sáng tạo. Đi nói cho mấy ngàn người nghe mà có một, hai người hiểu để họ làm được là mừng rồi, là thành công rồi. Hạnh phúc của cuộc đời người ta là vậy mà. Hạnh phúc đích thực gắn với việc nhìn thấy những người xung quanh cùng hạnh phúc và phát triển.
- Để tạo điều kiện cho giới trẻ đổi mới sáng tạo trước hết cần bắt đầu từ một môi trường, không gian tự do. Đó là cách ông cho nhân viên vào thứ Sáu hằng tuần có thể đến hội trường 120 chỗ để tự do đăng kí đề tài, trình bày kế hoạch và thoải mái phản biện?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Ở đây mỗi thứ Sáu hằng tuần có cái lớp gọi là Innovation Connect, hiện có hơn 100 kỹ sư trẻ tham gia; công ty chuẩn bị cả cà phê, bánh ngọt để tạo không khí cởi mở. Nhân viên có thể trình bày bất kì ý tưởng khởi nghiệp hoặc đề tài nghiên cứu nào, tranh luận và phản biện không lo bị phán xét..jpg)
- Việc đào tạo rồi tạo điều kiện, môi trường nhằm phát huy năng lực của giới trẻ cũng đồng nghĩa với việc trao cơ hội. Ông có nghĩ trong cơ hội đó bao gồm cả việc được thử và sai, rồi sửa sai để tìm kiếm và tạo ra mảnh ghép chuẩn cho tổ chức, doanh nghiệp mà không buộc chịu trách nhiệm về cái thất bại, chưa thành công?
- Tiến sĩ Nguyễn Thanh Mỹ: Cải tiến, đổi mới thì có tỉ lệ an toàn cao hơn, trong khi sáng tạo thì dễ gặp rủi ro, nguy hiểm. Chính vì thế, chúng ta cần phải xây dựng một hệ sinh thái kiên nhẫn. Kiên nhẫn ở đây được hiểu là có sự bao dung đối với việc thử và sai. Vì thế, nhân viên của tôi thử và sai không bị rầy la. Chỉ không làm gì mới bị rầy la thôi. Đâu phải cứ nghiên cứu, sáng tạo và cái gì cũng thành công đâu.
Ngày trước tôi làm ở Trung tâm Nghiên cứu IBM Almaden (IBM Almaden Research Center, ở San Jose, California, Hoa Kỳ), toàn làm chuyện trên mây. Nhưng người ta vẫn kiên nhẫn, rồi người ta rất là giàu. Những đối tác Âu, Mỹ gặp tôi, đưa ra nhận xét rằng: “Việt Nam các anh là tổ sư của cải tiến nhưng lại ‘ăn mày’ về sáng chế”. Hãy thử tưởng tượng, Việt Nam mình có 7.000 giáo sư, phó giáo sư - tiến sĩ, 100.000 thạc sĩ, rồi các viện, trường với trí tuệ cỡ bự, nhưng đăng kíkhông tới 200 bản quyền mỗi năm. Những công ty đăng kí bản quyền nhiều nhất là Công ty Bút bi Thiên Long, Minh Long, RYNAN Technologies…, nằm trong top 10 công ty đăng kí nhiều bản quyền sáng chế nhất hiện nay. Sự khan hiếm ở đây là vì sự chọn lựa an toàn, thưởng thì ít mà tội thì nhiều.
- Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!
