Chuyển đổi số, đánh thức hơn 150.000 nhà vườn, trang trại ở Đà Nẵng

Đánh thức dư địa lớn từ hơn 150.000 nhà vườn, trang trại

Ngày 2/10/2026, tại xã Tiên Phước, UBND TP. Đà Nẵng tổ chức hội thảo "Chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng hai con số trong phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại thành phố Đà Nẵng".

Trong bối cảnh thành phố Đà Nẵng sau quá trình quy hoạch và mở rộng không gian đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nông nghiệp và dược liệu đã và đang nổi lên như một lợi thế chiến lược.

Với hơn 150.000 vườn và trang trại trải dài từ đô thị, trung du đến miền núi, cùng các sản phẩm đặc trưng có giá trị cao như măng cụt, lòn bon, bưởi da xanh, sầu riêng, cam giấy Tiên Hà, hồ tiêu Tiên và các loại dược liệu quý hiếm như sâm Ngọc Linh, đẳng sâm, ba kích..., kinh tế vườn và kinh tế trang trại (KTV, KTTT) đang đứng trước cơ hội lịch sử để bứt phá.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng hai con số, đưa khu vực này trở thành trụ cột vững chắc trong hệ sinh thái nông nghiệp công nghệ cao, thành phố đang đứng trước những bài toán cấp bách về đổi mới mô hình quản trị, tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện.

Phát triển kinh tế vườn và trang trại không chỉ là sinh kế của hàng vạn hộ nông dân mà còn đóng vai trò cấu thành quan trọng trong chiến lược cơ cấu lại ngành nông nghiệp của Đà Nẵng.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường (NNMT) tại hội thảo, bước sang giai đoạn 2026-2030, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng lại ở việc cải tạo vườn hay mở rộng quy mô đơn thuần, mà phải chuyển mạnh mẽ từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp.

Trọng tâm được đặt lên hiệu quả, giá trị gia tăng, thị trường và năng lực cạnh tranh, gắn kết chặt chẽ giữa sản xuất với chế biến, xây dựng thương hiệu, OCOP và du lịch nông nghiệp.

Thực tiễn triển khai các chính sách hỗ trợ trong thời gian qua (như Nghị quyết số 35/2021/NQ-HĐND giai đoạn trước và nay tiếp nối bằng Nghị quyết số 17/2026/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn cùng Nghị quyết số 23/2025/NQ-HĐND về OCOP giai đoạn 2026–2030) đã tạo động lực mạnh mẽ để người dân đầu tư cải tạo gần 1.900 vườn và 20 trang trại quy mô. Nhiều mô hình kinh tế vườn kết hợp chăn nuôi, trồng trọt theo hướng hữu cơ, tuần hoàn (VAC, VACR) đã đạt doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Đại diện Sở NNMT TP. Đà Nẵng, Phó giám đốc Vũ Thị Bích Hậu nhấn mạnh tại báo cáo chiến lược: "Việc triển khai các cơ chế mới theo hướng tăng cường phân cấp, nâng cao trách nhiệm địa phương, ưu tiên các mô hình có hiệu quả cao, gắn kết chuỗi giá trị và ứng dụng khoa học công nghệ chính là bệ phóng để kinh tế vườn, trang trại đóng góp thực chất vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của toàn ngành".

Dù vậy, dư địa phát triển vẫn chưa được khai thác triệt để nếu thiếu đi lực đẩy từ khoa học công nghệ và dữ liệu số. Diện tích đất nông nghiệp sau khi mở rộng không gian (với hơn 60.290 ha đất lúa, hơn 58.600 ha đất trồng cây hàng năm và hơn 82.300 ha đất trồng cây lâu năm) đòi hỏi một phương thức quản trị hiện đại thay thế cho phương thức canh tác truyền thống dựa nhiều vào kinh nghiệm cảm tính.

Gỡ điểm nghẽn hạ tầng, vốn và công nghệ

Bên cạnh những gam màu sáng, bức tranh kinh tế vườn và trang trại tại Đà Nẵng vẫn đối mặt với không ít "nút thắt" mang tính cản trở.

Theo đánh giá từ Sở NNMT và các địa phương, quy mô sản xuất nhìn chung vẫn còn nhỏ lẻ, phân tán; việc tích tụ và tập trung đất đai để hình thành các vùng nguyên liệu quy mô lớn gặp nhiều rào cản.

Hệ thống hạ tầng phục vụ sản xuất như giao thông nội vùng, thủy lợi, điện, nước, cùng các cơ sở sơ chế, bảo quản sau thu hoạch chưa đồng bộ.

Đáng chú ý, tỷ lệ nông sản tiêu thụ dưới dạng tươi còn chiếm phần lớn, trong khi tỷ lệ chế biến sâu và khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi của người dân, hợp tác xã (HTX) còn hạn chế.

"Làm thế nào để chuyển đổi số giúp kinh tế vườn, trang trại tăng trưởng, thay vì chỉ tạo thêm thiết bị và phần mềm? Muốn trả lời, phải bắt đầu từ cách tính hiệu quả của người làm vườn. Trên cùng một diện tích, họ cần tạo ra giá trị cao hơn, kiểm soát tốt chi phí nước, điện, phân bón, nhân công và rủi ro mất mùa. Trước khi hỏi trang trại cần lắp thiết bị gì, phải hỏi trang trại đang mất tiền ở đâu", từ góc độ của đơn vị trực tiếp xây dựng và chuyển giao giải pháp công nghệ, đại diện Công ty TNHH MTV Danangagri chia sẻ.

Danangagri chỉ ra rằng trở ngại lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở sự khác biệt về thổ nhưỡng, quy mô và năng lực vận hành của từng nhà vườn. Một bộ giải pháp rập khuôn sẽ khó mang lại hiệu quả.

Do đó, bài học kinh nghiệm cốt lõi là phải bắt đầu từ những bài toán kinh tế cụ thể: quản lý tưới tiết kiệm nước khi chi phí điện nước cao, tự động hóa công việc lặp lại khi thiếu nhân công, hay số hóa nhật ký canh tác để chuẩn hóa chất lượng.

Đồng quan điểm, đại diện UBND xã Tiên Phước - địa phương sở hữu 1.768 ha kinh tế vườn với 1.317 hộ có quy mô từ 1.000 m² trở lên và hàng chục vườn mẫu tiêu biểu - cũng nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về việc hỗ trợ người dân tháo gỡ khó khăn về hạ tầng công nghệ tại cơ sở, kết nối đầu ra ổn định và đào tạo kỹ năng số cho nông dân.

Các tập đoàn công nghệ lớn như Viettel và VNPT cũng giới thiệu các hệ sinh thái nền tảng số nông nghiệp, từ trạm quan trắc môi trường IoT, điện toán đám mây đến truy xuất nguồn gốc bằng mã QR xuyên chuỗi, khẳng định công nghệ số hoàn toàn có thể giải quyết bài toán minh bạch hóa và tối ưu hóa chi phí nếu được thiết kế phù hợp với năng lực tiếp thu của người nông dân.

Liên kết du lịch trải nghiệm mở ra không gian tăng trưởng mới cho nông thôn Đà Nẵng

Một trong những định hướng chiến lược mang tính đột phá được thảo luận sâu tại hội thảo là việc gắn kết kinh tế vườn, trang trại với phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và kinh tế tuần hoàn đa giá trị.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT-DL) đã chỉ ra rằng Đà Nẵng sở hữu tiềm năng vô cùng phong phú từ không gian phía Nam và trung du (với tuyến sông Đầm, hồ Phú Ninh, nhà vườn Tiên Phước, làng cổ Lộc Yên - nơi đón tới 30.000 lượt khách trong năm 2025, đến vùng dược liệu Trà My, Trà Linh). Tuy nhiên, thách thức đặt ra là làm thế nào chuyển đổi tài nguyên sẵn có thành sản phẩm du lịch thương mại.

Giải pháp được Sở VH-TT-DL đề xuất là chuyển đổi từ cách làm tự phát sang chuẩn hóa nhà vườn, trang trại thành sản phẩm du lịch có thương hiệu và câu chuyện riêng; trong đó, chuyển đổi số đóng vai trò là "chìa khóa" cốt lõi.

Theo sở này, cần xây dựng hồ sơ số thống nhất cho từng nhà vườn, trang trại (vị trí, hình ảnh, video, câu chuyện điểm destination, mùa vụ, sức chứa, giá dịch vụ).

Tích hợp mã QR trên nông sản và sản phẩm OCOP không chỉ để truy xuất nguồn gốc mà còn làm cầu nối đưa du khách trực tiếp đến với không gian trải nghiệm thực tế tại vườn.

Xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung kết nối nhà cung ứng nông sản với các doanh nghiệp lữ hành để chủ động thiết kế tour tuyến theo mùa vụ như: "Một ngày làm nông dân", "Mùa trái cây miền núi" hay "Từ vườn đến bàn ăn".

Đại diện Sở VH-TT-DL khẳng định: "Khi thực hiện đồng bộ các giải pháp số hóa và liên kết, mỗi nhà vườn không đơn thuần là điểm sản xuất nông nghiệp thuần túy mà trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị du lịch. Nông sản được tiêu thụ ngay tại chỗ thông qua trải nghiệm, ẩm thực và quà tặng OCOP, giúp gia tăng đáng kể thu nhập cho người dân và mở ra không gian tăng trưởng bền vững".

Hội thảo về chuyển đổi số trong kinh tế vườn, kinh tế trang trại tại Đà Nẵng đã phác thảo một bức tranh toàn diện và đầy triển vọng. Bằng sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền các cấp qua các nghị quyết trọng tâm, sự đồng hành thực chất của các doanh nghiệp công nghệ như Danangagri, Viettel, VNPT và tinh thần chủ động đổi mới của hàng vạn hộ nông dân, kinh tế vườn và trang trại Đà Nẵng đang đứng trước thời điểm vàng để chuyển mình mạnh mẽ.

Ứng dụng công nghệ số, IoT, AI, nhật ký điện tử, kết nối sàn thương mại điện tử và tích hợp du lịch sinh thái chính là những mảnh ghép hoàn hảo để hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng hai con số, đưa nông sản và văn hóa xứ Quảng vươn xa trên thị trường quốc gia và quốc tế.