Chuyển đổi số mở lối phát triển bền vững doanh nghiệp nhỏ và vừa

Trong bối cảnh kinh tế số đang trở thành xu thế phát triển chủ đạo trên toàn cầu, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn đối với cộng đồng doanh nghiệp. Đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), nơi doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm đa số trong cơ cấu kinh tế, việc ứng dụng công nghệ số được xem là chìa khóa giúp nâng cao năng suất, mở rộng thị trường và tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

Theo nghiên cứu của ông Lương Nguyễn Duy Thông - Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Đồng Tháp và PGS. TS. Phước Minh Hiệp - Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn, về thúc đẩy chuyển đổi số DNNVV tại một số địa phương ĐBSCL: Kinh tế số đang tác động ngày càng sâu rộng đến mọi lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Trong tiến trình đó, doanh nghiệp và người dân đóng vai trò trung tâm. Muốn phát triển kinh tế số thành công, quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp phải được triển khai đồng bộ với xây dựng chính quyền số và xã hội số.

Cơ hội lớn từ nền kinh tế số

Những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT) và thương mại điện tử đang tạo ra những thay đổi căn bản trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Đối với DNNVV, chuyển đổi số giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình quản lý, giảm chi phí vận hành, tăng khả năng tiếp cận khách hàng và nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc ứng dụng các nền tảng quản trị số, hóa đơn điện tử, chữ ký số hay các công cụ bán hàng trực tuyến đã giúp nhiều doanh nghiệp rút ngắn thời gian xử lý công việc và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

ĐBSCL hiện là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước, đóng góp khoảng 50% sản lượng lúa, 65% sản lượng thủy sản nuôi trồng và 70% sản lượng trái cây. Tuy nhiên, khu vực này vẫn chủ yếu dựa vào các doanh nghiệp quy mô nhỏ, hộ sản xuất cá thể và hợp tác xã. Chính vì vậy, chuyển đổi số được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị nông sản, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

Ông Lương Nguyễn Duy Thông cho rằng, chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc nâng cao trình độ công nghệ, tăng năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị sản phẩm, giảm chi phí giao dịch và vận chuyển, đồng thời hình thành những mô hình kinh doanh hoàn toàn mới dựa trên nền tảng số.

Từ cánh đồng thông minh đến thị trường trực tuyến

Thực tế tại nhiều địa phương trong vùng cho thấy chuyển đổi số đang mang lại những kết quả tích cực.

Tại Đồng Tháp, nông dân và hợp tác xã đã sử dụng điện thoại thông minh để quản lý quy trình sản xuất trên nền tảng số. Hệ thống cảm biến mực nước sử dụng năng lượng mặt trời giúp tự động điều tiết nước theo nhu cầu cây trồng, giảm đáng kể chi phí sản xuất.

Đặc biệt, các mô hình “Cây xoài nhà tôi”, “Cây cam nhà tôi”, “Thửa ruộng nhà mình” đã tạo nên hướng đi mới trong tiêu thụ nông sản. Khách hàng có thể theo dõi toàn bộ quá trình chăm sóc cây trồng thông qua nền tảng trực tuyến trước khi nhận sản phẩm.

Trong lĩnh vực du lịch, nhiều địa phương đã ứng dụng công nghệ QR Code để cung cấp thông tin về điểm đến, sản phẩm và dịch vụ. Các triển lãm thực tế ảo cũng giúp quảng bá nông sản, văn hóa và du lịch địa phương đến người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Tại Cần Thơ, các chương trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm, số hóa dữ liệu sản xuất và đưa hàng hóa lên các sàn thương mại điện tử đã hỗ trợ hàng chục nghìn hộ sản xuất nông nghiệp tiếp cận môi trường kinh doanh số. Nhờ đó, nhiều sản phẩm đặc trưng của địa phương đã mở rộng được thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị thương hiệu.

PGS. TS. Phước Minh Hiệp nhận định rằng, ưu thế lớn nhất của DNNVV trong chuyển đổi số là tính linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh. Tuy nhiên, để biến lợi thế đó thành năng lực cạnh tranh thực sự, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược chuyển đổi số bài bản và đầu tư thích đáng cho nguồn nhân lực.

Nhiều rào cản cần tháo gỡ

Dù đạt được những kết quả bước đầu đáng khích lệ, quá trình chuyển đổi số của DNNVV tại ĐBSCL vẫn đối mặt với nhiều khó khăn.

Theo các nhà nghiên cứu, trở ngại lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở con người. Nhiều doanh nghiệp chưa hiểu đầy đủ bản chất của chuyển đổi số, vẫn xem đây đơn thuần là việc mua sắm thiết bị hoặc phần mềm.

Nguồn nhân lực số còn hạn chế cũng là vấn đề đáng quan tâm. Không ít doanh nghiệp thiếu đội ngũ chuyên trách công nghệ thông tin, thiếu kỹ năng khai thác dữ liệu và vận hành các nền tảng số.

Bên cạnh đó, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi giá trị khiến việc xây dựng cơ sở dữ liệu chung và triển khai các giải pháp công nghệ gặp nhiều trở ngại. Nhiều doanh nghiệp chưa chú trọng truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu hay kết nối dữ liệu giữa các khâu sản xuất, logistics và tiêu thụ.

Một thách thức khác là thói quen thanh toán tiền mặt vẫn còn phổ biến, nhất là ở khu vực nông thôn. Điều này làm hạn chế tốc độ phát triển của thương mại điện tử và các dịch vụ kinh doanh trên nền tảng số.

PGS. TS. Phước Minh Hiệp cho rằng nhiều doanh nghiệp hiện nay không biết bắt đầu chuyển đổi số từ đâu, làm như thế nào và tiếp cận công nghệ ra sao. Nếu không thay đổi tư duy quản trị và nâng cao nhận thức về chuyển đổi số, doanh nghiệp rất dễ bị tụt hậu trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Khoa học công nghệ mở đường cho phát triển bền vững

Theo các chuyên gia, để thúc đẩy chuyển đổi số DNNVV tại ĐBSCL, cần có sự tham gia đồng bộ của Nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo.

Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chia sẻ dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và xây dựng các nền tảng số dùng chung phục vụ doanh nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh thanh toán điện tử, phát triển ngân hàng số và cải cách thủ tục hành chính trên môi trường số.

Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ tài chính, tư vấn và đào tạo cần được triển khai mạnh mẽ hơn nhằm giúp DNNVV tiếp cận công nghệ hiện đại với chi phí phù hợp.

Về phía doanh nghiệp, cần chủ động đầu tư hạ tầng công nghệ, phát triển kỹ năng số cho người lao động và xây dựng chiến lược chuyển đổi số phù hợp với điều kiện thực tế.

Lương Nguyễn Duy Thông nhấn mạnh rằng trong nền kinh tế số, doanh nghiệp không chỉ cần đổi mới công nghệ mà còn phải đổi mới tư duy quản trị, nâng cao khả năng sáng tạo và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thị trường.

Trong bối cảnh ĐBSCL đang thực hiện các mục tiêu phát triển xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu, chuyển đổi số sẽ tiếp tục là động lực quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, gia tăng giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường. Khi khoa học công nghệ trở thành nền tảng của mọi hoạt động sản xuất kinh doanh, DNNVV sẽ có thêm cơ hội bứt phá, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế số của vùng và cả nước.