Chuyển đổi số y tế ở TP.HCM: Nhiều nút thắt cần tháo gỡ

Những mục tiêu cụ thể được đưa ra

Theo Sở Y tế TP.HCM, tính đến thời điểm này, TP có 162 bệnh viện công lập, chuyên khoa, đa khoa và ngoài công lập tham gia lộ trình số hóa; 100% bệnh viện công lập đã triển khai phần mềm quản lý bệnh viện (HIS); hơn 70% bệnh viện tuyến thành phố đã triển hồ sơ sức khỏe điện tử (HER) với khoảng 3 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử đã được cập nhật, chủ yếu là các bệnh viện khu vực trung tâm.

Trong khi đó, nhiều bệnh viện công lập và tư nhân trên địa bàn đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử (EMR), thực hiện “bệnh viện không giấy” như: Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, Bệnh viện Hùng Vương, Bệnh viện Lê Văn Thịnh, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Bệnh viện Răng hàm mặt, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM…

Bệnh án điện tử được coi là nền tảng để các giải pháp số khác phát huy hiệu quả. Khi tất cả dữ liệu về khám chữa bệnh, xét nghiệm, đơn thuốc… đều được số hóa và lưu trữ, bác sĩ có thể nhanh chóng tra cứu lịch sử bệnh, giảm tình trạng trùng lặp xét nghiệm, đồng thời nâng cao chất lượng điều trị.

Sở Y tế TP đặt mục tiêu đến trước ngày 30.9.2025 này phải có 100% bệnh viện triển khai bệnh án điện tử, liên thông dữ liệu giữa các cơ sở; đến năm 2030 có 95% người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử.

Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết sau tháng 9.2025 này, bệnh viện nào chưa triển khai bệnh án điện tử, lãnh đạo bệnh viện phải làm kiểm điểm. “Đây không phải là khẩu hiệu mà là cam kết chính trị và trách nhiệm trước người dân”, ông Thượng nhấn mạnh.

Ngoài ra, một số ứng dụng thông minh cũng được ngành y tế TP được triển khai như: “Y tế trực tuyến TP.HCM” giúp người dân tra cứu thông tin dịch vụ y tế, đặt lịch khám, theo dõi phản ánh chất lượng khám chữa bệnh. Một số bệnh viện còn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán hình ảnh (X-quang, MRI), mở ra hướng đi mới cho y tế thông minh.

Song song với số hóa, TP.HCM đặt mục tiêu nâng cấp trạm y tế thành “bệnh viện mini” với 125 trạm y tế đạt chuẩn trên 500 m², có khả năng cung cấp các dịch vụ khám chữa bệnh cơ bản, theo dõi mạn tính, tiêm chủng, xét nghiệm nhanh. Mục tiêu này gắn chặt với chuyển đổi số, vì trạm y tế chuẩn sẽ là điểm thu thập dữ liệu sức khỏe cơ bản và cấp nguồn thông tin cho hồ sơ sức khỏe điện tử.

Nhiều “nút thắt” cần tháo gỡ

Chuyển đổi số trong y tế không đơn thuần là việc mua phần mềm hay gắn thêm máy tính vào bàn khám. Đó là một cuộc đổi mới toàn diện, từ quản trị, vận hành, đến cách bác sĩ, điều dưỡng và người dân tương tác với hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Trên con đường đó, ngành y tế TP đang đối diện với không ít trở ngại. Từ hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực, đến cơ chế chính sách và thói quen của người dân, tất cả đang đặt ra những bài toán chưa dễ dàng giải quyết.

Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay chính là hạ tầng công nghệ thông tin của các bệnh viện, trung tâm y tế chưa đồng bộ. Dù 100% bệnh viện công lập trên địa bàn TP đã ứng dụng phần mềm quản lý bệnh viện (HIS), nhưng mỗi đơn vị lại sử dụng hệ thống của nhà cung cấp khác nhau, thiếu sự liên thông.

PGS-TS-BS Nguyễn Anh Dũng- Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM thừa nhận, nhiều bệnh viện của TP ứng dụng công nghệ thông tin khá sớm, nhưng do thiếu chuẩn chung ngay từ đầu, dẫn đến hệ thống dữ liệu rời rạc, khó tích hợp. Muốn đồng bộ, liên thông để xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân là thách thức rất lớn.

Hiện nay, việc kết nối dữ liệu giữa các bệnh viện tuyến thành phố với tuyến cơ sở còn nhiều hạn chế. Khi người bệnh đi khám ở nhiều cơ sở khác nhau, hồ sơ chưa được cập nhật tập trung, gây khó khăn cho quá trình chẩn đoán và điều trị. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng khám chữa bệnh mà còn làm giảm hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ trong y tế.

Một trở ngại khác là nhân lực y tế chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng về công nghệ số. Đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng vốn tập trung vào chuyên môn y khoa, trong khi việc làm quen với phần mềm quản lý bệnh viện, hồ sơ điện tử, hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán đòi hỏi thời gian và đào tạo bài bản.

Theo BSCK2 Trần Văn Sóng – Giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115- nhiều bác sĩ lớn tuổi gặp khó khăn khi sử dụng các phần mềm mới. Có khi thao tác trên hệ thống còn lâu hơn việc ghi chép thủ công. Điều này dễ gây tâm lý ngại đổi mới, nhất là khi khối lượng công việc ở bệnh viện vốn đã rất áp lực.

Trong khi đó, đội ngũ chuyên gia công nghệ thông tin trong ngành y tế lại rất hạn chế. Một số bệnh viện lớn có phòng công nghệ thông tin riêng, nhưng phần đông bệnh viện tuyến cơ sở chỉ có vài nhân viên kỹ thuật, vừa phải lo quản trị mạng, vừa xử lý sự cố máy tính, khó có thể đảm nhận nhiệm vụ phát triển hệ thống số hóa quy mô lớn.

Để triển khai chuyển đổi số toàn diện, cần nguồn vốn lớn cho hạ tầng máy chủ, lưu trữ dữ liệu, đường truyền tốc độ cao, bản quyền phần mềm, cũng như chi phí bảo mật, duy trì hệ thống. Thế nhưng, không phải bệnh viện nào cũng có điều kiện để đầu tư.

Hiện nay, nhiều bệnh viện tuyến cơ sở phải “liệu cơm gắp mắm”, chọn mua những giải pháp công nghệ ở mức vừa phải, chủ yếu để đáp ứng yêu cầu báo cáo, quản lý, chứ chưa thể phát triển các hệ thống hiện đại như bệnh viện thông minh.

Ông Thượng nhấn mạnh chuyển đổi số là xu hướng không thể đảo ngược, nhưng thực tế ngân sách y tế công còn hạn chế. “Chúng ta cần tính đến các cơ chế huy động nguồn lực xã hội hóa, đối tác công – tư, chứ chỉ trông chờ ngân sách thì rất khó để làm đồng bộ”, ông Thượng nói.

Theo nhiều chuyên gia y tế, để vượt qua khó khăn, ngành y tế TP cần một chiến lược tổng thể và dài hạn, trong đó tập trung vào một số giải pháp: Chuẩn hóa hệ thống dữ liệu y tế ngay từ đầu, tránh tình trạng mỗi bệnh viện một phần mềm khác nhau; đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin theo hướng tập trung, có trung tâm dữ liệu y tế thành phố, đảm bảo khả năng lưu trữ và bảo mật; đào tạo nhân lực y tế số, không chỉ cho bác sĩ, điều dưỡng mà cả nhân viên quản trị hệ thống; huy động nguồn lực xã hội hóa, hợp tác công – tư để giảm gánh nặng ngân sách; tăng cường truyền thông cho người dân, giúp họ tiếp cận dễ dàng hơn với các dịch vụ y tế số…

Chuyển đổi số trong y tế TP.HCM là một hành trình đầy thách thức, nhưng cũng chứa đựng nhiều cơ hội. Những khó khăn về hạ tầng, nhân lực, chi phí, pháp lý và thói quen người dân đang là “nút thắt” cần tháo gỡ.