Citigroup: Quy mô thị trường AI đạt hơn 4.200 tỉ USD, Anthropic là điểm sáng

Trong báo cáo ngày 27/4, Citigroup dự báo thị trường AI toàn cầu sẽ đạt hơn 4.200 tỉ USD vào năm 2030, trong đó khoảng 1.900 tỉ USD đến từ mảng AI doanh nghiệp. Trước đó, Citigroup ước tính thị trường AI toàn cầu có giá trị hơn 3.500 tỉ USD, với gần 1.200 tỉ USD từ AI doanh nghiệp.

Citigroup là tập đoàn tài chính đa quốc gia của Mỹ, có trụ sở tại thành phố New York (Mỹ), hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng và dịch vụ tài chính toàn cầu. Đây là một trong những ngân hàng lớn nhất thế giới và thuộc nhóm Big Four của Mỹ cùng với JPMorgan Chase, Bank of America, Wells Fargo.

Dự báo của Citigroup phản ánh AI đang rời khỏi giai đoạn thử nghiệm và bước vào vai trò hạ tầng cốt lõi của nền kinh tế số.

Bức tranh mà Citigroup vẽ nên không chỉ là câu chuyện tăng trưởng mà là sự tái cấu trúc toàn diện của ngành công nghệ. Khi so sánh với các tổ chức tài chính lớn khác như Goldman Sachs hay Morgan Stanley, Citigroup có sự khác biệt trong cách nhìn nhận.

Citigroup đặt cược vào tốc độ triển khai thực tế của mảng AI doanh nghiệp, trong khi Goldman Sachs tập trung nhiều hơn vào rủi ro định giá và tác động dài hạn, còn Morgan Stanley coi AI như biến số vĩ mô định hình toàn bộ nền kinh tế.

Citigroup: Tốc độ triển khai AI trong doanh nghiệp vượt xa kỳ vọng

Yếu tố quan trọng nhất khiến Citigroup nâng dự báo là tốc độ triển khai AI trong doanh nghiệp vượt xa kỳ vọng. Những ứng dụng như lập trình tự động, tối ưu quy trình và đặc biệt là hệ thống tác tử AI có thể tự thực hiện chuỗi công việc thay con người đang nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn mới.

Trong giai đoạn 2023 - 2024, AI chủ yếu được nhắc đến qua chatbot và cuộc đua giữa các mô hình AI. Từ năm 2025 trở đi, AI bắt đầu được tích hợp sâu vào các quy trình làm việc thực tế trong doanh nghiệp, thay vì chỉ là công cụ thử nghiệm. Chính sự thay đổi này khiến Citigroup nâng mạnh dự báo giá trị đóng góp của AI doanh nghiệp từ gần 1.200 tỉ USD lên 1.900 tỉ USD.

Citigroup không coi đây là làn sóng ngắn hạn. Trong báo cáo trước đó, ngân hàng này dự báo tổng chi tiêu vốn cho AI giai đoạn 2026 - 2030 có thể lên tới 8.900 tỉ USD, cho thấy công nghệ này đang tạo ra “siêu chu kỳ đầu tư” tương tự internet hoặc điện toán đám mây trước đây.

Goldman Sachs: AI đang làm dấy lên lo ngại về định giá thị trường

Trái với góc nhìn lạc quan của Citigroup, Goldman Sachs lại đưa ra một quan điểm thận trọng hơn. Theo các nhà phân tích của ngân hàng này, AI đang làm dấy lên lo ngại về định giá thị trường và khả năng duy trì tăng trưởng dài hạn của doanh nghiệp.

Goldman Sachs chỉ ra rằng khoảng 75% giá trị của chỉ số S&P 500 hiện dựa trên kỳ vọng lợi nhuận dài hạn, mức cao hiếm thấy kể từ thời kỳ bong bóng dotcom. Trong bối cảnh đó, bất kỳ thay đổi nhỏ nào về kỳ vọng tăng trưởng do AI gây ra cũng có thể kéo theo biến động lớn trên thị trường.

Goldman Sachs không phủ nhận tiềm năng của AI, nhưng nhấn mạnh rủi ro “định giá vượt thực tế” và sự gián đoạn với các mô hình kinh doanh truyền thống, đặc biệt trong lĩnh vực phần mềm.

Nói cách khác, nếu Citigroup xem AI như động cơ thúc đẩy tăng trưởng mới của nền kinh tế, Goldman Sachs lại coi đây như yếu tố có thể làm “xáo trộn và tái định giá toàn bộ thị trường tài chính”.

Morgan Stanley: AI là biến số vĩ mô

Morgan Stanley tiếp cận AI từ góc nhìn rộng hơn. Theo Morgan Stanley, AI không còn là một xu hướng công nghệ mà đã trở thành “biến số vĩ mô” ảnh hưởng trực tiếp đến GDP, thị trường vốn và địa chính trị.

Morgan Stanley đặc biệt nhấn mạnh quy mô đầu tư khổng lồ vào hạ tầng AI, với hàng nghìn tỉ USD đang được đổ vào trung tâm dữ liệu, chip và năng lượng. Điều này khiến bảng cân đối kế toán và khả năng tài chính của doanh nghiệp trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Nếu Citigroup tập trung vào ứng dụng, Goldman Sachs nhìn vào rủi ro thị trường, Morgan Stanley lại đặt câu hỏi lớn hơn: Ai sẽ thực sự kiếm được tiền từ AI khi chi phí đầu tư ngày càng phình to?

Citigroup: Anthropic dẫn đầu trong mảng AI doanh nghiệp

Những điểm chính từ báo cáo của Citigroup về Anthropic, công ty khởi nghiệp AI đứng sau mô hình Claude:

- Nhu cầu và doanh thu từ khối doanh nghiệp đang được thúc đẩy bởi các mô hình Claude và tác tử AI lập trình Claude Code, trong khi Claude Mythos được xem là tiềm năng trong tương lai hơn là nguồn kiếm tiền ngắn hạn.

- Anthropic được đánh giá là “dẫn đầu trong AI doanh nghiệp”, nhờ mức độ thâm nhập mạnh vào các ứng dụng thương mại như phát triển phần mềm và các quy trình tự động hóa công việc theo hướng tự chủ.

- Việc tập trung sớm và liên tục vào khách hàng doanh nghiệp đã mang lại cho công ty lợi thế cấu trúc, ngay cả khi phải đối mặt với chi phí điện toán tăng cao, hạn chế về năng lực hạ tầng và cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các phòng thí nghiệm AI đối thủ.

- Khoảng 80% doanh thu của Anthropic đến từ khách hàng doanh nghiệp, phản ánh sự chuyển hướng có chủ đích khỏi chiến lược AI ưu tiên người tiêu dùng.

- Doanh thu quy đổi theo năm của Anthropic đã vượt mốc 30 tỉ USD vào tháng 4, thuộc nhóm tăng trưởng nhanh nhất trong lịch sử công nghệ.

- Anthropic đã ký các thỏa thuận lớn về năng lực điện toán, gồm cả khoản đầu tư lên tới 40 tỉ USD từ Google trong tuần này và tối đa 25 tỉ USD từ Amazon.

- Cạnh tranh đang trở nên khốc liệt hơn khi OpenAI, Google và các đối thủ khác đẩy mạnh thâm nhập thị trường doanh nghiệp, chuyển trọng tâm cạnh tranh từ các tiêu chuẩn đánh giá hiệu năng mô hình AI sang khả năng tích hợp vào quy trình công việc và độ tin cậy.

Anthropic và OpenAI: Cuộc chiến định hình AI doanh nghiệp

Tâm điểm chú ý hiện nay có lẽ là cuộc cạnh tranh giữa Anthropic và OpenAI - hai công ty đang dẫn dắt làn sóng AI doanh nghiệp.

Anthropic nổi lên như hiện tượng khi được Citigroup đánh giá là “dẫn đầu trong AI doanh nghiệp”. Lý do không vì Anthropic sở hữu mô hình AI mạnh nhất mà ở khả năng chuyển hóa công nghệ thành sản phẩm thực tế. Claude, đặc biệt là Claude Code, đã nhanh chóng trở thành công cụ cốt lõi trong quy trình phát triển phần mềm của nhiều doanh nghiệp.

Tốc độ tăng trưởng của Anthropic là điều khiến giới tài chính phải chú ý. Doanh thu quy đổi theo năm của công ty đã tăng từ khoảng 9 tỉ USD lên hơn 30 tỉ USD chỉ trong vài tháng.

Không chỉ vậy, hơn 1.000 doanh nghiệp hiện chi trên 1 triệu USD mỗi năm cho Anthropic, cho thấy mô hình kinh doanh dựa vào khách hàng lớn của công ty này đang hoạt động hiệu quả.

Ngược lại, OpenAI vẫn giữ lợi thế về quy mô người dùng (hơn 900 triệu) và hệ sinh thái. ”Cha đẻ ChatGPT” có doanh thu khoảng 25 tỉ USD và sở hữu mạng lưới khách hàng rộng hơn, từ người dùng cá nhân đến doanh nghiệp lớn. Tuy nhiên, chiến lược của OpenAI thiên về mở rộng thị trường và đầu tư mạnh vào hạ tầng, dẫn đến chi phí rất lớn và lợi nhuận chưa rõ ràng.

Sự khác biệt cốt lõi giữa hai công ty nằm ở chiến lược. Anthropic tập trung vào khách hàng doanh nghiệp ngay từ đầu, tối ưu hóa sản phẩm cho các quy trình làm việc cụ thể như lập trình, phân tích dữ liệu hay tự động hóa.

Trong khi đó, OpenAI lại bắt đầu với người dùng phổ thông, phát triển chatbot ChatGPT để tiếp cận số lượng lớn người dùng trước, sau đó mới mở rộng dần sang thị trường doanh nghiệp.

Hệ quả là cuộc đua không còn xoay quanh việc công ty nào có mô hình AI tốt hơn mà là ai tích hợp tốt hơn vào hoạt động doanh nghiệp.

Hôm 11/4, trang FT đưa tin Anthropic đang dần bắt kịp OpenAI trong cuộc đua giành khách hàng trả phí với mức độ ứng dụng công cụ AI của họ trong doanh nghiệp tăng lên, còn đối thủ có dấu hiệu tăng trưởng chững lại.

Gần 1/3 doanh nghiệp Mỹ đã trả tiền cho các công cụ AI của Anthropic trong tháng 3, theo dữ liệu từ hãng công nghệ tài chính Ramp, đánh dấu mức tăng hơn 6 điểm phần trăm so với tháng 2.

OpenAI vẫn giữ vị trí dẫn đầu tại Mỹ, nhưng mức độ ứng dụng các công cụ AI của công ty này trong doanh nghiệp chỉ ở mức 35%, theo dữ liệu của Ramp dựa trên 100 tỉ USD chi tiêu hàng năm qua thẻ và hóa đơn từ 50.000 khách hàng.

Theo FT, sự khác biệt này phản ánh đà tăng trưởng nhanh gần đây của Anthropic, nhờ sự quan tâm lớn tới Claude Code cùng hệ sinh thái plug-in giúp tự động hóa nhiều khía cạnh trong công việc văn phòng.

OpenAI đã tăng trưởng mạnh mẽ sau khi ra mắt ChatGPT vào tháng 11/2022 nên tạo lợi thế lớn, đặc biệt là ở thị trường tiêu dùng. OpenAI cho biết hiện có 900 triệu người dùng hoạt động hàng tuần, trong đó hơn 5% trả phí cho các dịch vụ của họ.

Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng bùng nổ ban đầu này đang khó duy trì. Theo dữ liệu từ hãng nghiên cứu thị trường Sensor Tower, số lượt tải ChatGPT chỉ tăng 5% trong tháng 3. Trong cùng giai đoạn, số lượt tải chatbot Claude của Anthropic trên toàn cầu đã tăng gấp ba, đạt 21 triệu.

Theo số liệu từ công ty phân tích Apptopia, số người dùng hoạt động hằng tuần của ChatGPT tại Mỹ vào tháng 3 lần đầu tiên giảm theo tháng kể từ đầu năm 2024.

OpenAI cho biết không công nhận các dữ liệu nêu trên mà FT trích dẫn. Theo OpenAI, tác tử lập trình AI Codex của công ty đã đạt 3 triệu người dùng hằng tuần vào tháng 3, tăng từ mức 2 triệu hồi tháng 2.

“Các API (giao diện lập trình ứng dụng) của chúng tôi hiện xử lý hơn 15 tỉ token mỗi phút. ChatGPT có lượng truy cập web và phiên sử dụng di động hằng tháng gấp 6 lần ứng dụng AI lớn thứ hai. Chương trình thử nghiệm quảng cáo của chúng tôi đạt tốc độ doanh thu 100 triệu USD chỉ trong 6 tuần. Đó chính là tăng trưởng”, OpenAI tuyên bố.

Tuy nhiên, công ty không nêu rõ “ứng dụng AI lớn thứ hai” có phải Google Gemini hay không.

Nút thắt lớn nhất của ngành AI

Cả Citigroup, Goldman Sachs và Morgan Stanley đều đồng thuận rằng hạ tầng điện toán là nút thắt lớn nhất của ngành AI.

Chi phí vận hành mô hình AI đang tăng nhanh, thậm chí chi phí suy luận đã vượt chi phí huấn luyện AI trong nhiều trường hợp. Điều này buộc một số công ty Mỹ phải điều chỉnh mô hình kinh doanh, trong đó Anthropic phân bổ lại hạn mức sử dụng dịch vụ và sản phẩm AI, giới hạn tài nguyên điện toán cho người dùng trong giờ cao điểm.

OpenAI khai tử ứng dụng tạo video AI Sora để giải phóng tài nguyên điện toán cho các sản phẩm lập trình và doanh nghiệp.

Việc Anthropic và OpenAI gần đây ký các thỏa thuận hàng chục tỉ USD với các hyperscale (nhà cung cấp điện toán đám mây siêu quy mô) như Amazon, Google cho thấy cuộc chơi AI ngày càng đòi hỏi nguồn lực tài chính khổng lồ. Đây chính là rào cản lớn khiến thị trường AI có xu hướng tập trung vào một số ít người chơi lớn.