Cơ chế riêng biệt cho nhân tài KH&CN trẻ

Bài báo về Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Ngay sau khi Nghị quyết số 57-NQ/TW được ban hành, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã chủ động triển khai hệ thống cơ chế, chính sách đồng bộ nhằm tạo môi trường thuận lợi nhất cho nhân tài KH&CN trẻ. Đại diện Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ KH&CN khẳng định, trong giai đoạn 2024-2026, Chính phủ đã ban hành hàng loạt văn bản nền tảng như các Nghị định: 179/2024/NĐ-CP, 179/2025/NĐ-CP, 231/2025/NĐ-CP, 249/2025/NĐ-CP, 263/2025/NĐ-CP và 353/2025/NĐ-CP, tạo hành lang pháp lý thông thoáng về tài chính và quyền khai thác thương mại cho các nhà nghiên cứu. Việc thực thi các nghị định này là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của nhân tài trẻ trên phạm vi cả nước.

Cơ chế thúc đẩy Nhân tài KH&CN trẻ

Để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược, hệ thống chính sách đã được xây dựng toàn diện, bao quát từ tài chính đến môi trường làm việc. Điểm nhấn nổi bật là Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc (VREF) theo Quyết định số 2103/QĐ-BKHCN, với mức tài trợ đặc biệt lên tới 01 tỉ đồng/năm cho mỗi nghiên cứu sinh. Chương trình kéo dài 3 năm và có thể gia hạn, tạo điều kiện tài chính vững chắc để các nhân tài trẻ tập trung nghiên cứu.

Chính sách mới còn chú trọng đặc biệt đến phúc lợi và lộ trình thăng tiến. Đối với nhóm nhân tài, chính sách cho phép hưởng lương theo thỏa thuận, thưởng hằng năm căn cứ trên hiệu suất, tối đa 06 tháng lương ghi trong hợp đồng. Họ được hỗ trợ kinh phí ổn định chỗ ở, cung cấp gói chăm sóc sức khỏe tự nguyện cho gia đình, cùng ưu tiên xét tuyển cho con dưới 18 tuổi vào các cơ sở giáo dục công lập. Đặc biệt, quyền bổ nhiệm vào các chức vụ lãnh đạo được thực hiện mà không nhất thiết phải tuân thủ các quy định khắt khe về độ tuổi hay trình độ lý luận chính trị, tạo không gian mở để Nhân tài KH&CN trẻ đảm nhận vai trò chủ trì các nhiệm vụ quan trọng.

Đối với kỹ sư trẻ tài năng, chính sách cũng dành nhiều ưu tiên thiết thực. Họ được hưởng phụ cấp tăng thêm bằng 150% hệ số lương hiện hưởng, được tạo điều kiện về kinh phí làm việc và ưu tiên vay vốn mua nhà ở xã hội. Khi xét khen thưởng, các cá nhân này không bị áp dụng hạn ngạch về tỷ lệ, đồng thời được hưởng chế độ nghỉ dưỡng hằng năm cùng gia đình. Đây là những "đòn bẩy" giúp họ yên tâm dấn thân vào các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng.

Bên cạnh đó, Bộ KH&CN đặc biệt quan tâm đến việc chi trả kinh phí đi nghiên cứu, trao đổi khoa học trong và ngoài nước. Các nhân tài về KH&CN trẻ được đảm bảo kinh phí sử dụng phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, trung tâm nghiên cứu, cũng như được phép thuê trợ lý nghiên cứu và kỹ thuật viên để tối ưu hóa năng suất lao động. Việc gia đình được hỗ trợ về y tế và cư trú theo quy định pháp luật cũng là điểm tựa vững chắc để các nhà khoa học yên tâm cống hiến dài hạn. Chính phủ cũng chú trọng đến các vị trí chuyên trách về chuyển đổi số, an toàn thông tin mạng, an ninh mạng với mức hỗ trợ 5 triệu đồng/tháng theo Nghị định 179/2025/NĐ-CP.

Đánh giá sự nhiệt tình của Nhân tài KH&CN trẻ

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân bày tỏ sự tin tưởng vào sự nhiệt huyết và khả năng thích ứng của thế hệ trẻ. Theo Bộ trưởng, khoa học và công nghệ thay đổi hàng ngày, nếu không có các bạn trẻ sẵn sàng dấn thân thì các ngành, lĩnh vực khó có thể phát triển như kỳ vọng. Sự tự tin của các nhân tài trẻ trong lĩnh vực KH&CN thể hiện qua cam kết các chỉ tiêu tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế trong Chương trình VREF: tối thiểu 60% kết quả công bố trên tạp chí nhóm Q1 hoặc Nature Index, tối thiểu 20% hướng tới bảo hộ sở hữu trí tuệ, và 15% cam kết chuyển giao, thương mại hóa ứng dụng trực tiếp vào sản xuất.

Tinh thần chủ động này còn khẳng định qua biên bản hợp tác ngày 19/5/2026 giữa 5 đơn vị lớn gồm Bộ KH&CN, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia TP.HCM. Đây là minh chứng cho việc xóa bỏ rào cản hành chính để xây dựng hệ sinh thái tri thức dùng chung, chia sẻ tài nguyên và phối hợp giải quyết các bài toán lớn của đất nước. Việc các bạn trẻ tự nguyện đăng ký vào các chương trình lớn với những chỉ tiêu khắt khe là minh chứng sống động cho tinh thần đổi mới sáng tạo không giới hạn.

Nhằm tạo không gian độc lập, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã cam kết sẽ ban hành cơ chế riêng biệt cho các nhân tài KH&CN trẻ vào tháng 9/2026. Cơ chế này đảm bảo người trẻ có không gian độc lập, được tự chủ và trao quyền tối đa để khẳng định năng lực ngay từ giai đoạn đầu của sự nghiệp.

Với nền tảng từ Luật KH, CN và ĐMST cùng loạt Nghị định mới, Việt Nam đang bước vào giai đoạn vàng, nơi các rào cản được tháo gỡ để thế hệ trẻ khẳng định bản thân, đóng góp thực chất vào sự nghiệp chuyển đổi số quốc gia. Sự đồng bộ trong chính sách từ đãi ngộ tài chính, phúc lợi phi tài chính, đến quyền tự chủ khoa học là cam kết của Nhà nước trong việc đồng hành cùng nhân tài trẻ chinh phục những đỉnh cao công nghệ mới, hướng tới một tương lai phát triển bền vững và hiện đại.

Việc chú trọng tuyển chọn Tổng công trình sư và Kiến trúc sư trưởng theo Nghị định 231/2025/NĐ-CP cũng mở ra cơ hội để người trẻ tham gia vào những dự án quy mô quốc gia. Đây không chỉ là chính sách thu hút, mà là chiến lược đào tạo thế hệ lãnh đạo khoa học kế cận, đảm bảo sự phát triển liên tục và đột phá cho nền kinh tế số Việt Nam trong thập kỷ tới. Với tất cả những nguồn lực này, nhân tài trẻ lĩnh vực KH&CN chính là chìa khóa để hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược của Bộ Chính trị.