Con người trở lại Mặt Trăng có phải lời đồn Cá tháng 4?

Giữa biển thông tin thật giả lẫn lộn của ngày "Quốc tế nói dối", kết hợp với việc nhân loại đã vắng bóng ở khu vực này suốt 54 năm, tin tức "con người trở lại Mặt Trăng" nghe có vẻ giống một cú lừa hoàn hảo trên mạng xã hội. Tuy nhiên, có thể khẳng định chắc chắn rằng đây là sự kiện có thật. Siêu tên lửa của sứ mệnh Artemis II đã được lên lịch để thực sự cất cánh vào chiều 1.4 giờ Mỹ (ngày 2.4 giờ VN).

Dù vậy, công chúng cần minh định rõ một chi tiết quan trọng để tránh những hiểu lầm không đáng có: sứ mệnh lần này chưa hẳn thật sự bước chân trở lại mặt trăng vì sẽ không có bất kỳ cuộc đổ bộ lịch sử nào lên bề mặt Mặt Trăng như sứ mệnh Apollo trước đây. Bốn phi hành gia sẽ chỉ thực hiện chuyến bay ngang qua quỹ đạo Mặt Trăng trước khi trở về Trái Đất. Do đó, cách đưa tin "con người trở lại Mặt Trăng" có phải cú lừa 1.4 hay không thì tùy theo cách diễn đạt của sự trở lại.

Sứ mệnh bay quanh quỹ đạo và phá vỡ kỷ lục vũ trụ

Tối thứ Tư vừa qua, siêu tên lửa của sứ mệnh Artemis II đã xé toạc bầu trời đêm tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy (Florida), chính thức mang theo bốn phi hành gia hướng về phía Mặt Trăng. Đây là lần đầu tiên kể từ sứ mệnh Apollo 17 vào tháng 12 năm 1972, con người mới lại vượt ra khỏi quỹ đạo tầm thấp của Trái Đất. Ngay sau khi cất cánh, các trạm kiểm soát không lưu tại Houston đã xác nhận việc triển khai thành công bốn tấm pin năng lượng mặt trời.

Thiết bị này sẽ đảm bảo nguồn cung cấp điện liên tục cho tàu vũ trụ Orion trong suốt hành trình. Con tàu hiện đang quay quanh quỹ đạo Trái Đất để đội ngũ kỹ thuật đánh giá cách hệ thống xử lý gia tốc lên tới hơn 28.160 km/giờ. Sau đó, một cú kích hoạt động cơ đẩy cực mạnh sẽ được thực hiện để đẩy con tàu vào hành trình dài khoảng 386.000 km tiến thẳng về phía Mặt Trăng.

Phi hành đoàn Artemis II bao gồm ba người Mỹ và một người Canada: Chỉ huy Reid Wiseman, Christina Koch, Victor Glover và Jeremy Hansen. Sứ mệnh kéo dài 10 ngày này không bao gồm việc đáp xuống bề mặt Mặt Trăng. Thay vào đó, đây là một chuyến bay thử nghiệm khắt khe nhằm đánh giá toàn diện khả năng chịu đựng của phần cứng và các hệ thống hỗ trợ sự sống. Bốn phi hành gia sẽ phải sinh hoạt cùng nhau trong một không gian cực kỳ chật hẹp. Khoang chứa của tàu Orion chỉ có đường kính 5 mét, tương đương không gian bên trong của một chiếc xe cắm trại nhỏ.

Trong suốt 10 ngày, họ sẽ bị giám sát sức khỏe liên tục, bao gồm cả việc nghiên cứu tác động của vi trọng lực và mức độ bức xạ gia tăng. Chỉ huy Wiseman thừa nhận rằng với không gian chật hẹp như vậy, chỉ một tiếng bấm bút bi lặp đi lặp lại cũng đủ khiến người khác khó chịu, và chắc chắn sẽ có những thời điểm các thành viên cảm thấy ngột ngạt trước khi con tàu hoàn tất chuyến hải trình không gian dài 1.100.000 km để hạ cánh an toàn xuống Thái Bình Dương.

Dù không chạm chân lên Mặt Trăng, Artemis II mang theo tham vọng thiết lập những kỷ lục vô tiền khoáng hậu. Tàu Orion dự kiến sẽ đưa phi hành đoàn bay xa hơn bất kỳ con người nào trước đây. Vào ngày thứ sáu của chuyến đi, họ sẽ vươn tới khoảng cách hơn 7.400 km ở phía bên kia vùng tối của Mặt Trăng. Tổng khoảng cách cách xa Trái Đất sẽ xấp xỉ 407.000 km, chính thức xô đổ kỷ lục cũ 400.171 km do sứ mệnh Apollo 13 thiết lập vào tháng 4 năm 1970.

Bước đệm then chốt cho căn cứ Mặt Trăng tương lai

Nhiệm vụ trọng tâm của phi hành đoàn Artemis II trong quá trình bay ngang qua quỹ đạo là tiến hành chụp ảnh từ độ cao 6.400 đến 9.600 km xuống khu vực cực nam của Mặt Trăng. Đây là những dữ liệu trinh sát vô giá, làm nền tảng để xác định bãi đáp cho các sứ mệnh có người lái tiếp theo và là vị trí dự kiến để xây dựng một căn cứ Mặt Trăng trong tương lai.

Sứ mệnh này cũng đánh dấu những cột mốc mang tính biểu tượng lớn. Christina Koch và Victor Glover sẽ lần lượt trở thành người phụ nữ đầu tiên và người da màu đầu tiên bay vào không gian cislunar (khu vực giữa quỹ đạo Trái Đất và Mặt Trăng). Trong khi đó, Jeremy Hansen thuộc Cơ quan Vũ trụ Canada cũng ghi danh là người không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên thực hiện hành trình này.

Trước sự trở lại của chính quyền Tổng thống Donald Trump, NASA đã phải điều chỉnh lại ngôn từ truyền thông trên trang web, gỡ bỏ các thuật ngữ về đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI) theo sắc lệnh hành pháp mới nhằm định hướng lại các cơ quan liên bang. Dù vậy, bản thân các phi hành gia vẫn giữ thái độ khiêm tốn. Victor Glover chia sẻ anh rất tự hào khi truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ, nhưng cũng hy vọng một ngày nào đó những kỷ lục "đầu tiên" này sẽ đơn thuần được gọi là lịch sử của nhân loại, thay vì bị gắn nhãn giới tính hay sắc tộc.

Gạt những yếu tố chính trị sang một bên, NASA đang đặt cược rất lớn vào sự thành công của chuyến bay này. Giám đốc mới của NASA, ông Jared Isaacman, vừa công bố một kế hoạch đầy tham vọng trị giá 20 tỷ USD nhằm xây dựng một căn cứ trên Mặt Trăng vào cuối thập kỷ này. Artemis II chính là "phép thử lửa" bắt buộc để thu thập kinh nghiệm cho Artemis IV – sứ mệnh lịch sử dự kiến diễn ra vào năm 2028 sẽ thực sự đưa dấu chân con người trở lại bề mặt Mặt Trăng.

Sự kiện phóng tàu đã tạo ra một cơn sốt thực sự tại Florida. Hơn 400.000 người hâm mộ đã đổ về các bãi biển và tuyến đường tại Bờ biển Không gian để tận mắt chứng kiến cảnh tượng rực lửa của quả tên lửa khổng lồ rời bệ phóng, khiến các khách sạn tại Cape Canaveral và Cocoa Beach rơi vào tình trạng cháy phòng. Bất chấp thực tế là chương trình Artemis đang chậm tiến độ nhiều năm và vượt ngân sách hàng tỉ USD, thông điệp mà NASA gửi gắm vẫn vô cùng kiên định. Những gì nhân loại học được từ sứ mệnh bay quanh quỹ đạo này sẽ là chìa khóa để con người trở lại bề mặt Mặt Trăng một cách vững chắc. Và một khi đã đặt chân đến đó, nhân loại sẽ ở lại vĩnh viễn chứ không chỉ là những chuyến viếng thăm thoáng qua.