Công nghệ hồi sinh voi ma mút và sói tiền sử có thể giúp kéo dài tuổi thọ con người

Ben Lamm, Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập Colossal Biosciences, nói tại Diễn đàn AI của kênh CNBC gần đây trước rằng ông hiểu rõ những sự so sánh này.

“Tôi nghĩ bất kì ai xem Công viên kỉ Jura trong thập niên 1990 mà không thấy bộ phim tuyệt vời thì có lẽ cũng không phải người thú vị trong các bữa tiệc”, Ben Lamm nói đùa. “Tôi đã xem những bộ phim đó và rất thích chúng. Những bộ phim đó mang lại niềm vui và cũng khiến chúng ta sợ hãi”, ông chia sẻ thêm.

Tuy nhiên, Ben Lamm cho biết ông “liên tục phải nhắc mọi người trên mạng xã hội X rằng đó chỉ là phim ảnh”.

“Tôi không nghĩ Công viên kỉ Jura có mô hình nào nhằm bảo tồn thiên nhiên hay mang lại lợi ích thiết thực cho con người. Vì vậy, chúng tôi cố gắng tiếp cận vấn đề theo một hướng khác biệt hơn”, ông nhấn mạnh.

Colossal Biosciences nỗ lực hồi sinh voi ma mút lông xoăn và sói dire

Do không còn nguồn DNA khủng long khả thi, việc hồi sinh loài động vật khổng lồ này thực tế là điều không thể. Tuy nhiên, bên cạnh các dự án về sói dire và voi ma mút lông xoăn, Colossal Biosciences đang tiến hành chỉnh sửa gen cho các loài khác như chim dodo, hổ Tasmania và loài chim khổng lồ có tên là moa.

“Rất có khả năng trong 1 hoặc 2 năm tới, mọi người sẽ tiếp tục chứng kiến chúng tôi đưa các loài đã tuyệt chủng trở lại Trái đất. Thậm chí, chúng tôi có thể sẽ có thêm cả những con sói dire nữa", Ben Lamm nói.

Để tạo ra những con sói con này, nhóm nghiên cứu đã thu thập vật liệu di truyền từ một hộp sọ và chiếc răng có niên đại hàng nghìn năm. Sử dụng các mô hình AI, Colossal Biosciences phân tích DNA cổ đại để tái dựng bộ gen của sói dire, sau đó đối chiếu với loài còn sống có quan hệ gần gũi nhất là sói xám.

Nhóm nghiên cứu tiếp đó chỉnh sửa tế bào của sói xám hiện đại để tạo phôi. Ba con sói con mang tên Romulus, Remus và Khaleesi đã chào đời nhờ những con chó nhà đóng vai trò làm mẹ thay thế, mang thai và sinh con.

Ứng dụng một số công nghệ vào chăm sóc sức khỏe con người

Theo CNBC, những người hoài nghi cho rằng Colossal Biosciences thực chất không hồi sinh sói dire mà chỉ tạo ra sói xám đã được biến đổi gen.

Ben Lamm gọi đây là “tranh luận về cách dùng từ”, cho rằng những người chỉ tập trung vào sự khác biệt về tên gọi đã bỏ qua bức tranh tổng thể.

“Xét về mặt di truyền, sói xám thực chất là sói dire đã được biến đổi gen. Sự biến đổi đó được thực hiện bởi tự nhiên, Thượng đế hay bất kì cách giải thích nào mà bạn muốn”, ông nói.

Colossal Biosciences đang áp dụng quy trình tương tự trong dự án voi ma mút lông xoăn, với mục tiêu chỉnh sửa gen của voi châu Á. Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí TIME hồi tháng 8/2026, Ben Lamm cho biết Colossal Biosciences đang hướng tới mục tiêu tạo ra một con voi mang những đặc điểm của voi ma mút lông xoăn vào đầu thập niên 2030, muộn hơn kế hoạch ban đầu.

“Chúng tôi gọi đó là voi ma mút lông xoăn. Theo quan điểm của chúng tôi, nếu một con vật trông giống vịt, kêu như vịt và thực hiện các chức năng sinh thái của vịt, thì nó là vịt”, ông nói.

Ben Lamm bắt đầu quan tâm đến lĩnh vực này sau cuộc gặp năm 2019 với George Church, nhà di truyền học nổi tiếng của Đại học Harvard (Mỹ). Ben Lamm gọi George Church là “cha đẻ của sinh học tổng hợp”.

George Church, người khởi xướng Dự án Bộ gen Cá nhân, nói với CNBC năm 2021 rằng ông đã ấp ủ ý tưởng đưa voi ma mút lông xoăn trở lại suốt nhiều thập niên.

Tuy nhiên, tầm nhìn về việc hồi sinh những loài như voi ma mút lông xoăn vượt xa ý tưởng tạo ra Công viên kỉ Jura ngoài đời thực với những sinh vật từng tuyệt chủng.

“Ông Church có tầm nhìn rằng chúng ta có thể tận dụng CRISPR cùng hàng loạt công cụ và công nghệ để đưa các loài tuyệt chủng trở lại, đồng thời ứng dụng một số công nghệ đó vào chăm sóc sức khỏe con người, sau đó xây dựng nền tảng cho phép lập trình các hệ thống sống để áp dụng vào vô số trường hợp sử dụng khác nhau trên Trái đất”, Ben Lamm nói.

CRISPR là công cụ cho phép các nhà khoa học chỉnh sửa DNA tại những vị trí xác định trong bộ gen.

Hồi sinh voi ma mút lông xoăn có thể hỗ trợ chống biến đổi khí hậu

Một trong những mục tiêu của công nghệ phục hồi loài tuyệt chủng là hỗ trợ bảo tồn thiên nhiên. Chẳng hạn, những con voi ma mút được tạo ra thông qua kỹ thuật di truyền có thể góp phần chống biến đổi khí hậu bằng cách giẫm lên lớp tuyết ở những vùng Bắc Cực có độ cao lớn, giúp đất bên dưới tiếp tục đóng băng. Voi ma mút cũng có thể làm đổ cây, góp phần chuyển những khu rừng hấp thụ nhiệt thành các đồng cỏ.

Công nghệ hồi sinh loài tuyệt chủng mở ra hướng điều trị bệnh di truyền

Theo Ben Lamm, quá trình nghiên cứu phục hồi các loài tuyệt chủng còn mở ra những hướng đi mới trong kỹ thuật bộ gen và sinh học phát triển (ngành nghiên cứu cách các sinh vật hình thành và lớn lên.

Ông cho rằng những tiến bộ này có thể tạo tác động trên phạm vi rất rộng, “từ vi sinh vật, vấn đề nhựa trong đại dương đến liệu pháp gen, phương pháp đưa chất điều trị đến đúng vị trí cần thiết trong cơ thể người và việc loại bỏ các bệnh do di truyền”.

Ben Lamm cũng đưa ra giả thuyết rằng những nỗ lực tổng hợp DNA có thể dẫn đến việc phát triển các loại cây trồng hoặc cây thân gỗ sinh trưởng nhanh hơn.

“Chúng tôi đang đẩy giới hạn của công nghệ tổng hợp DNA lên cao hơn, nhằm tạo ra những đoạn DNA có kích thước lớn nhất. Điều đó sẽ tạo ra sự thay đổi mang tính đột phá trong tư duy của chúng ta về sự sống có thể lập trình được”, ông nói.

Astromech, công ty được tách ra từ Colossal Biosciences, đang nghiên cứu lĩnh vực mà Ben Lamm gọi là “tiến hóa hội tụ”. Đây là hiện tượng những loài có nhiều đặc điểm tương đồng lại phát triển khả năng miễn dịch hoặc gặp các vấn đề sức khỏe khác nhau.

Một ví dụ là vì sao voi mắc ung thư với tỉ lệ thấp hơn rất nhiều so với con người, dù cũng là động vật có vú và có nhiều đặc điểm sinh học tương đồng với chúng ta.

Theo Ben Lamm, nghiên cứu này có thể được ứng dụng để giải quyết những thách thức trong chăm sóc sức khỏe con người hoặc hỗ trợ ứng phó với đại dịch. Ngày 21/8, tạp chí D Magazine đưa tin Astromech được định giá 3,8 tỉ USD sau vòng huy động thêm 20 triệu USD, nâng tổng số vốn công ty huy động lên 60 triệu USD.

“Chúng ta đang đối mặt với khủng hoảng đa dạng sinh học. Vì vậy, chúng ta cần những công cụ này, bởi khoảng một nửa đa dạng sinh học có thể biến mất trong 25 năm tới. Chúng ta cần bảo quản lạnh, ngân hàng sinh học, các biện pháp cứu hộ di truyền và những công cụ tương tự”, Ben Lamm nói.

Ông cho rằng những công nghệ này mở ra cơ hội tìm hiểu các quy luật tiến hóa để ứng dụng vào nhiều lĩnh vực khác nhau.

“Nếu nghiên cứu những mô hình này và các xu hướng tiến hóa, chúng ta có thể học được điều gì? Làm thế nào áp dụng kiến thức đó vào những lĩnh vực khác? Làm thế nào sử dụng tiến hóa có định hướng, tức chủ động thúc đẩy những biến đổi di truyền theo mục tiêu nhất định, trong mọi lĩnh vực từ cây trồng đến chăm sóc sức khỏe con người và hơn thế nữa?”, Ben Lamm đặt vấn đề.

Colossal Biosciences thu hút nhà đầu tư

Những nỗ lực giải quyết một số vấn đề lớn nhất của thế giới đã giúp Colossal Biosciences thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư.

Tháng 1/2025, Colossal Biosciences công bố huy động được 200 triệu USD trong vòng gọi vốn Series C, do TWG Global dẫn đầu, qua đó nâng mức định giá lên 10,2 tỉ USD. Kể từ khi thành lập, công ty đã huy động tổng cộng hơn 435 triệu USD. Tháng 7/2026, trang TechCrunch đưa tin Colossal Biosciences đang đàm phán huy động thêm vốn với mức định giá dự kiến 20 - 30 tỉ USD.

Ben Lamm cũng nhận thấy ý tưởng đưa các loài động vật đã tuyệt chủng trở lại có sức truyền cảm hứng mạnh mẽ với nhiều người, đặc biệt là giới trẻ. Theo Ben Lamm, 30% nhà đầu tư của Colossal Biosciences biết đến công ty thông qua con cái họ.

“Nếu Colossal Biosciences có thể truyền cảm hứng cho thế hệ tiếp theo, khơi dậy sự hứng thú của các em với khoa học, giáo dục và bảo tồn thiên nhiên, đồng thời xây dựng một nền tảng sinh học tổng hợp có thể ứng dụng trong nhiều lĩnh vực, thì đó mới là sứ mệnh thực sự của chúng tôi”, Ben Lamm tuyên bố.

“Con cái chúng ta sẽ thừa hưởng những vấn đề do thế hệ chúng ta để lại. Các em cũng sẽ phải đưa ra quyết định về cách giải quyết những vấn đề đó”, ông cho hay.