Công nghệ sinh học được thúc đẩy phát triển thành ngành công nghiệp mũi nhọn

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng vừa ký ban hành Chỉ thị số 13/CT-TTg, một văn bản mang tính chiến lược nhằm thúc đẩy sự phát triển của nền công nghệ sinh học nước nhà. Đây không chỉ là một kế hoạch ngắn hạn mà là một lộ trình dài hơi nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị, đưa Việt Nam vươn lên nhóm các quốc gia dẫn đầu khu vực trong lĩnh vực này.

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho công nghệ sinh học

Theo Chỉ thị, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) được giao vai trò chủ trì, phối hợp cùng các cơ quan liên quan để rà soát và hoàn thiện các cơ chế chính sách. Mục tiêu là tạo ra những ưu đãi vượt trội, đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia vào chuỗi giá trị sinh học. Ngay trong quý II năm 2026, các mô hình thí điểm về chuyển giao công nghệ sẽ được triển khai, tạo tiền đề cho việc hình thành các khu công nghiệp sinh học tập trung.

Sự tham gia của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và các cơ sở đào tạo đại học là vô cùng quan trọng. Các đơn vị này được giao nhiệm vụ kiện toàn hệ thống nghiên cứu, tập trung vào các ngành khoa học cơ bản và công nghệ nền tảng. Chính phủ nhấn mạnh rằng, việc phát triển phải dựa trên nền tảng tri thức nội lực, tránh tình trạng phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ nhập khẩu từ nước ngoài.

Bên cạnh đó, vấn đề bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cũng được đặt lên bàn nghị sự. Để khuyến khích sự sáng tạo, các quy định về đăng ký bản quyền đối với các phát minh sinh học sẽ được đơn giản hóa nhưng vẫn đảm bảo tính nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn quốc tế. Điều này giúp doanh nghiệp yên tâm đổ vốn vào nghiên cứu và phát triển (R&D), tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh trên thị trường.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học vào thực tiễn sản xuất

Chiến lược quốc gia xác định ba trụ cột chính cho sự phát triển của ngành là nông nghiệp, y tế và môi trường. Đây là những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến an sinh xã hội và sức khỏe của người dân. Trong nông nghiệp, mục tiêu cốt lõi là chọn tạo được các bộ giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao và khả năng chống chịu sâu bệnh tốt. Những ứng dụng từ công nghệ gen sẽ giúp Việt Nam chủ động hơn trước các thách thức từ biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn đang diễn biến phức tạp tại Đồng bằng sông Cửu Long.

Trong lĩnh vực y tế, việc phát triển các sản phẩm sinh học đặc trị và vaccine thế hệ mới là yêu cầu cấp thiết. Bài học từ các đại dịch vừa qua cho thấy năng lực tự chủ về y sinh học chính là lá chắn an ninh quốc gia. Chính phủ khuyến khích các tập đoàn dược phẩm trong nước đẩy mạnh hợp tác công - tư (PPP) để xây dựng các nhà máy sản xuất thuốc sinh học quy mô lớn, hướng tới mục tiêu xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Lĩnh vực môi trường cũng mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp. Việc ứng dụng các chế phẩm sinh học trong xử lý chất thải công nghiệp và sinh hoạt không chỉ giúp bảo vệ hệ sinh thái mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế tuần hoàn. Các sản phẩm nhựa phân hủy sinh học, năng lượng sinh học sẽ dần thay thế các nguyên liệu truyền thống, góp phần thực hiện cam kết của Việt Nam về giảm phát thải ròng bằng không.

Để thực hiện thành công những mục tiêu này, Chỉ thị 13/CT-TTg yêu cầu các địa phương phải chủ động vào cuộc. Việc lồng ghép các kế hoạch phát triển kinh tế địa phương với các ứng dụng sinh học cần được thực hiện một cách đồng bộ. Công tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cũng cần được chú trọng, nhằm xây dựng một đội ngũ chuyên gia giỏi, đủ năng lực làm chủ các công nghệ hiện đại nhất thế giới.

Với tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu trở thành trung tâm cung ứng dịch vụ và sản phẩm sinh học thông minh của khu vực. Việc thực hiện quyết liệt Chỉ thị 13/CT-TTg sẽ là bệ phóng vững chắc để hiện thực hóa khát vọng đưa khoa học công nghệ trở thành động lực chính cho sự phát triển bền vững của đất nước.