Cú hích mới cho dự án điện hạt nhân Ninh Thuận

Thiết lập "hàng rào" an toàn theo tiêu chuẩn quốc tế

Một trong những bước đi quan trọng nhất để tái khởi động dự án là việc đảm bảo an toàn tuyệt đối. Ngày 15.1.2026, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư số 60/2025/TT-BKHCN, quy định chi tiết về Báo cáo phân tích an toàn (SAR) và Báo cáo đánh giá an toàn cho nhà máy điện hạt nhân.

Thông tư này được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn mới nhất của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), đặc biệt là tài liệu SSG-61. Việc áp dụng khung pháp lý quốc tế giúp Việt Nam xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn "trung lập", có thể đáp ứng bất kỳ loại hình công nghệ lò phản ứng tiên tiến nào mà không bị lệ thuộc vào một quốc gia cung cấp cụ thể.

Báo cáo an toàn mới bao gồm 21 nội dung chi tiết, kiểm soát chặt chẽ mọi giai đoạn từ phê duyệt địa điểm, xây dựng, vận hành thử đến khi chấm dứt hoạt động. Đây chính là cơ sở pháp lý cao nhất để bảo vệ sức khỏe nhân dân và môi trường trong suốt vòng đời của nhà máy.

Đột phá cơ chế: Tách dự án để tăng tốc

Để tháo gỡ điểm nghẽn về mặt bằng vốn đã tồn đọng trong nhiều năm, Chính phủ đã có quyết sách mang tính bước ngoặt vào ngày 14.1.2026. Theo đó, các quy định cũ về bồi thường đã bị bãi bỏ để thay thế bằng một cơ chế đặc thù, linh hoạt hơn.

Điểm cốt lõi của cơ chế này là việc tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành một dự án độc lập. Việc này cho phép địa phương triển khai ngay các hạng mục dân sinh mà không cần chờ đợi thủ tục phức tạp của dự án nhà máy chính.

Chính phủ giao quyền chủ quản cho UBND tỉnh Khánh Hòa, cho phép tỉnh chủ động quyết định đầu tư, bố trí ngân sách hỗ trợ tạm cư và giải quyết các nghĩa vụ tài chính về đất đai một cách nhanh chóng. Điều này không chỉ đẩy nhanh tiến độ mà còn đảm bảo quyền lợi của người dân bị ảnh hưởng, một cách minh bạch và nhân văn nhất.

Thực địa: Khởi động dự án tái định cư hơn 12.000 tỉ đồng

Hiện thực hóa các quyết sách trên, sáng ngày 15.1.2026, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đã dự Lễ khởi động Dự án thành phần 1: Di dân tái định cư, giải phóng mặt bằng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Đây là dự án có quy mô đầu tư rất lớn với tổng số vốn cần bố trí cho cả hai nhà máy ước tính khoảng 12.392 tỉ đồng. Riêng tại khu vực xã Phước Dinh, mức đầu tư là hơn 6.699 tỉ đồng. Trong đó, hơn 5.000 tỷ đồng được dành riêng cho bồi thường, hỗ trợ người dân và hơn 1.000 tỷ đồng để xây dựng hạ tầng kỹ thuật.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, điện hạt nhân là nguồn năng lượng chiến lược để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng điện từ 15% - 18% và thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050. Dự án tái định cư này chính là tiền đề then chốt để tổ chức triển khai xây dựng các nhà máy điện hạt nhân trong tương lai gần.

Xây dựng sinh kế bền vững tại nơi ở mới

Dự án tái định cư được thiết kế như một khu đô thị kiểu mẫu với hạ tầng đồng bộ, đảm bảo đời sống người dân tốt hơn nơi ở cũ:

Hạ tầng kỹ thuật: Xây dựng hơn 12 km đường giao thông, san nền 41,77 ha và công viên cây xanh rộng gần 6 ha. Đặc biệt, xây dựng khu neo đậu cho 150 tàu cá và đê chắn sóng dài 900 m để giữ vững sinh kế biển cho ngư dân.

Hạ tầng xã hội: Đầu tư đầy đủ từ trụ sở hành chính, trạm y tế, trường học các cấp đến các công trình văn hóa, tín ngưỡng như đình làng, miếu thờ, chợ dân sinh.

Lộ trình hướng tới năm 2030

Với việc Luật Năng lượng nguyên tử 2025 chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2026, cùng sự ra đời của Nghị định 316/2025/NĐ-CP và Thông tư 60/2025/TT-BKHCN, Việt Nam đã có một hành lang pháp lý hoàn chỉnh.

Mục tiêu chiến lược đã được xác định rõ: Phấn đấu hoàn thành đầu tư xây dựng các nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận với tổng công suất 4.000 MW trước ngày 31.12.2030, chậm nhất là năm 2031. Những chuyển động dồn dập từ chính sách đến thực địa những ngày qua cho thấy quyết tâm chính trị rất cao để đưa năng lượng hạt nhân trở thành trụ cột mới cho nền kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận hiện không còn là kế hoạch trên giấy, mà đã trở thành công trường thực thụ với sự đồng lòng của Chính phủ, địa phương và nhân dân.