Cuộc chiến cartel thời drone: Chính quyền cũng đành bó tay

Trước kia, các băng đảng Mexico thường dựa vào những phương thức bạo lực như ám sát, phục kích, hay sử dụng vũ khí hạng nặng để thị uy. Cartel không loại trừ chiến thuật quân sự nào, thậm chí sử dụng cả xe bọc thép ngay trên đường phố.

Bức tranh bạo lực nay đã bước sang một nấc thang mới: các cartel bắt đầu sử dụng máy bay không người lái (drone) trong chiến sự. Nếu trước đây, drone chỉ được tận dụng để vận chuyển ma túy và tiền mặt qua biên giới, thì nay chúng trở thành vũ khí sát thương. Những thiết bị vốn phổ biến trong thị trường dân dụng được gắn thuốc nổ, lựu đạn hoặc bom tự chế, rồi điều khiển từ xa để tấn công đối thủ. Điều đó khiến chiến trường giữa các cartel ngày càng khó lường.

Chiến thuật công nghệ cao

Trong những tháng gần đây, Latin Times ghi nhận các chiến thuật tinh vi mà tội phạm Mexico sử dụng nhằm vừa trốn tránh, vừa tấn công lực lượng thực thi pháp luật. Tháng 3, các nhóm dọc biên giới Mỹ – Mexico bị cáo buộc đã triển khai drone để theo dõi hoạt động của nhân viên Tuần tra Biên giới Mỹ. Một tháng trước đó, một nhóm buôn lậu khác bị cho là đã dùng drone gắn chất nổ nhằm vào lực lượng chức năng.

Không chỉ các băng đảng lớn, nhiều nhóm nhỏ hơn trên khắp Mexico cũng nhanh chóng áp dụng chiến thuật tương tự. Drone không chỉ dùng để giám sát mà còn trực tiếp tham gia tấn công. Trong một video lan truyền đầu năm nay, các thành viên nhóm Los Tenas bị ghi hình đang thả chất nổ từ drone xuống một tổ chức đối thủ ở Michoacán.

Đến tháng 7, băng La Línea – nhánh vũ trang của Juárez – đã triển khai drone trang bị hệ thống thả bom để tấn công cartel Sinaloa ở bang Chihuahua. Đây là một ví dụ khác cho thấy chiến tranh bằng drone đang trở thành phương thức phổ biến giữa các băng đảng đối địch. Xu hướng này cũng trùng khớp với tình hình toàn cầu: các tác nhân vũ trang phi nhà nước ngày càng chuộng drone trong cả các cuộc xung đột băng nhóm lẫn hoạt động chống chính phủ.

Chuyên nghiệp hơn cả quân đội

Một diễn biến đáng lo ngại khác là sự chuyên nghiệp hóa của lực lượng cartel. Theo báo cáo của Trung tâm Tình báo Quốc gia Mexico (CNI), một số cartel đã cử “tình nguyện viên” sang Ukraine để được huấn luyện vận hành drone chiến đấu, không phải vì bất kỳ lý tưởng nào, mà để học kỹ năng điều khiển drone FPV (First-Person View) – vốn đang làm thay đổi bộ mặt chiến tranh hiện đại.

Một trường hợp nổi bật là “Águila-7”, người Mexico dùng giấy tờ giả El Salvador để hoàn tất khóa huấn luyện drone ở Lviv. Giảng viên nhận thấy anh ta nắm vững kiến thức cao cấp về truyền tín hiệu analog, vùng mù của camera nhiệt và cách né tránh tác chiến điện tử. Hồ sơ tình báo cho thấy “Águila-7” có thể từng thuộc đơn vị đặc nhiệm GAFE của Mexico – lực lượng từng cung cấp nhiều nhân sự cho tổ chức khét tiếng Los Zetas.

Ngoài ra, ít nhất ba cựu chiến binh FARC (Colombia) cũng đã gia nhập quân đội Ukraine bằng giấy tờ giả do cartel hỗ trợ. Một quan chức tình báo Ukraine thừa nhận rằng Ukraine, từ chỗ chào đón thiện ý tình nguyện viên quốc tế, giờ đã trở thành “nền tảng toàn cầu cho việc truyền bá chiến thuật drone FPV”. Ông cảnh báo: “Một số người đến đây chỉ để học cách giết người bằng con drone 400 USD, rồi bán lại kiến thức đó cho kẻ trả giá cao nhất”.

Cartel không ngại đua vũ trang

Trước thách thức ngày càng lớn, lực lượng cảnh sát và quân đội Mexico buộc phải tìm cách đối phó. Các biện pháp như gây nhiễu sóng, bắn hạ drone, hay triển khai hệ thống phòng không quy mô nhỏ đang được cân nhắc. Tuy nhiên, cuộc chạy đua công nghệ giữa nhà chức trách và cartel vẫn chưa có hồi kết, khi các băng đảng chứng tỏ khả năng thích nghi nhanh nhạy với mọi công cụ hiện đại.

Mới đây, hình ảnh băng La Mayiza khoe thiết bị tác chiến điện tử đã gây xôn xao. Chính quyền liên bang lẫn tiểu bang đều cho rằng đây là thiết bị tiên tiến bậc nhất từng lọt vào tay dân thường. Trong đó có SkyFend Hunter – trông như súng trường nhưng thực chất là thiết bị gây nhiễu, có thể vô hiệu hóa điều khiển, dẫn đường và truyền video của nhiều drone trong phạm vi 3 km. Chỉ riêng Hunter đã có giá tới 100.000 USD.

Ngoài ra, La Mayiza còn khoe SkyFend Spoofer – thiết bị đeo lưng phát tín hiệu giả liên tục trong bán kính 2 km, khiến drone xâm nhập rơi xuống hoặc bay ra khỏi khu vực. Đi cùng với đó là SkyFend Guider – một máy tính bảng chỉ huy tích hợp dữ liệu từ các thiết bị trên, cho phép giám sát và điều khiển đồng thời tới 10 drone.

Điểm đáng ngại là những thiết bị này vốn không bị quản lý chặt tại Mexico. Chúng có thể được mua qua chợ đen, các nền tảng thương mại điện tử quốc tế, hoặc thậm chí nhập hợp pháp dưới dạng dân dụng rồi nhanh chóng rơi vào tay cartel.

Tháng 12.2024, các nhà lập pháp Mexico đã trình dự luật nhằm quản lý việc bán drone và thiết bị liên quan trực tuyến, với mục tiêu ngăn chặn tội phạm lạm dụng. Nhưng giới quan sát tỏ ra bi quan: khi ma túy, vũ khí hạng nặng, thậm chí xe bọc thép còn lọt được vào tay cartel, thì việc ngăn chúng mua drone có lẽ chỉ là cuộc chiến bất cân xứng không hồi kết.