Đại tá Nguyễn Hồng Quân: KOL không thể lấy viral thay cho niềm tin
Theo Đại tá - TS. Nguyễn Hồng Quân, sự phát triển của AI và những yêu cầu mới về pháp luật đang đặt nghề KOL trước bước chuyển quan trọng. Sức ảnh hưởng chỉ có giá trị bền vững khi được xây dựng trên nền tảng niềm tin, trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp.
AI đặt lại câu hỏi về trách nhiệm của người sáng tạo
Phát biểu khai mạc Phiên chuyên đề “Ảnh hưởng số và Tương lai sáng tạo”, trong khuôn khổ Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II - KOL Summit 2026 với chủ đề “KOL với hành trình kiến tạo niềm tin số”, diễn ra ngày 7/9 tại TP.HCM, Đại tá - TS. Nguyễn Hồng Quân - Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an) - cho rằng sức ảnh hưởng của KOL ngày càng lớn, đồng nghĩa trách nhiệm với cộng đồng cũng ngày càng cao.
Theo ông, thông điệp quan trọng của hội nghị không chỉ nằm ở sức sáng tạo, mà còn ở cách biến sức ảnh hưởng thành “tài sản của niềm tin”.
Đúng với tinh thần của hội nghị, KOL cần hướng tới việc kiến tạo niềm tin số, xây dựng một nền công nghiệp nội dung có tâm và ảnh hưởng có trách nhiệm.
“Sức sáng tạo luôn kiến tạo những giá trị lớn mạnh, nhanh chóng và tác động rõ rệt đến không gian số và đời sống xã hội. Các nhà sáng tạo cũng đang đứng trước những lựa chọn thay đổi mang tính căn bản”, Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh.
Một trong những thay đổi lớn nhất đối với nghề sáng tạo nội dung hiện nay là sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI).
Công nghệ này đang thay đổi mạnh cách sản xuất nội dung. Một hình ảnh, giọng nói hay video hoàn chỉnh có thể được tạo ra gần như tức thì.
“Tôi tin rằng tất cả chúng ta đều đã sử dụng AI theo những cách đó. Một văn bản, một hình ảnh, một giọng nói, một video hoàn chỉnh có thể tạo ra gần như tức thì”, ông nói.
Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, công nghệ mở ra năng suất chưa từng có. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra những câu hỏi căn bản.
Khi máy móc có thể tạo nội dung thay con người, vai trò của người sáng tạo còn lại ở đâu? Trách nhiệm cuối cùng thuộc về ai?
Đây không chỉ là câu hỏi về công nghệ. Đó còn là vấn đề về phẩm chất nghề nghiệp và trách nhiệm đạo đức của người làm nội dung.
Cùng với sự phát triển của công nghệ, hệ thống pháp luật cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với hoạt động sáng tạo nội dung và truyền thông trên không gian mạng.
Luật Quảng cáo có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, lần đầu tiên quy định rõ hơn trách nhiệm của người truyền tải sản phẩm quảng cáo.
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 cũng đặt ra những yêu cầu mới về việc thu thập, sử dụng dữ liệu của cộng đồng và người theo dõi.
Đặc biệt, Luật An ninh mạng 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đã quy định rõ hơn trách nhiệm của các chủ thể trên không gian mạng, trong đó có nền tảng và người sáng tạo nội dung.
“Nhà nước đang nhìn nhận hoạt động của KOL như một nghề nghiệp thực thụ, cần được bảo vệ và tạo điều kiện phát triển”, Đại tá Nguyễn Hồng Quân cho biết.
Từ độ phủ sang uy tín và trách nhiệm
Cùng với thay đổi về công nghệ và pháp luật, kỳ vọng của xã hội đối với KOL cũng đang thay đổi.
Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, thương hiệu, nền tảng và công chúng đang chuyển thước đo từ độ phủ sang uy tín và trách nhiệm.
Hàng triệu người theo dõi sẽ chẳng có ý nghĩa nếu niềm tin bị đánh mất. Ngược lại, khi niềm tin được gìn giữ và bồi đắp, sức ảnh hưởng số sẽ bền vững và có giá trị thực.
“Đó là sự khác biệt giữa viral và sức ảnh hưởng. Niềm tin đang trở thành tài sản quan trọng nhất của người làm nghề sáng tạo”, ông nhấn mạnh.
Ba xu thế trên cho thấy sáng tạo số đã trở thành một nghề với những nghĩa vụ pháp lí và trách nhiệm xã hội đi kèm. Trách nhiệm này không thuộc về một phía.
Cơ quan quản lí có trách nhiệm hoàn thiện thể chế, bảo vệ những người làm nghề chân chính. Nền tảng phải vận hành minh bạch. Doanh nghiệp cần hợp tác trên cơ sở tôn trọng pháp luật và quyền sở hữu trí tuệ.
Cộng đồng sáng tạo cũng phải giữ gìn uy tín và đạo đức nghề nghiệp trước công chúng.
“Các chuẩn mực và quy tắc ứng xử về trách nhiệm không phải là ‘chiếc áo chật’, mà là ‘lá chắn bảo vệ’ những người đang làm nghề nghiêm túc trước rủi ro pháp lí, tin giả, sự cạnh tranh không lành mạnh và nguy cơ làm môi trường sáng tạo trở nên thiếu lành mạnh”, Đại tá Nguyễn Hồng Quân cho hay.
Việc bảo vệ những chuẩn mực này cũng chính là bảo vệ quyền lợi của số đông người đang hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo nội dung.
Đại tá Nguyễn Hồng Quân cho biết Liên minh nhận diện số và chương trình định danh người có ảnh hưởng đang được xây dựng, phục vụ triển khai. Mục tiêu là biến những cam kết thành hành động thực tế, hướng tới sự minh bạch và khả năng đo lường.
Đây được xem là bước đi nhằm giúp nghề sáng tạo nội dung tại Việt Nam phát triển chuyên nghiệp, bền vững và có vị trí rõ hơn trong kỷ nguyên số.
“Tuyên bố chung của buổi sáng ngày hôm nay chính là không gian đối thoại thẳng thắn để chúng ta tìm ra câu trả lời chung: Làm sao để sức ảnh hưởng số trở nên có giá trị thật và chúng ta cần hành động như thế nào để cùng xây dựng tương lai sáng tạo, tin cậy, đồng hành cùng sự phát triển của đất nước?”, Đại tá Nguyễn Hồng Quân đặt vấn đề.
Từ đó, hội nghị đặt ra hàng loạt vấn đề cần tiếp tục làm rõ. Khi các bộ quy tắc gần như hoàn chỉnh, đâu là danh xưng, tư cách pháp lí và cơ chế hợp tác nghề nghiệp?
Bộ tiêu chuẩn và quy tắc ứng xử dành cho người có ảnh hưởng cần những nội dung cốt lõi nào để vừa bảo vệ uy tín nghề nghiệp, vừa khuyến khích sáng tạo?
Một vấn đề khác là làm thế nào minh bạch hóa quan hệ hợp tác giữa KOL, nhãn hàng và đơn vị trung gian. Điều này nhằm hạn chế tình trạng sức ảnh hưởng bị biến thành quảng cáo thiếu trách nhiệm.
Cộng đồng sáng tạo cũng cần một cơ chế hỗ trợ phù hợp từ cơ quan quản lí và các nền tảng.
Tương lai của sáng tạo số tại Việt Nam sẽ không chỉ được quyết định bởi công nghệ hay pháp luật. Quan trọng hơn là lựa chọn có trách nhiệm của cộng đồng sáng tạo và toàn xã hội.
“Mỗi lựa chọn đúng đắn ngày hôm nay sẽ góp phần kiến tạo một không gian số tiềm năng, nhân văn và đáng tin cậy hơn”, Đại tá Nguyễn Hồng Quân gửi gắm.
Sáng 7/9, Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II (KOL Summit 2026) chính thức khai mạc tại Trung tâm Hội nghị Thisky Hall Sala (phường An Khánh, TP.HCM), quy tụ đông đảo nhà sáng tạo nội dung từ 34 tỉnh, thành cùng các cơ quan quản lý và doanh nghiệp.
Sự kiện do Liên minh Niềm tin số dẫn dắt dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, phối hợp Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và Công ty CP VCCorp đồng tổ chức. Chủ đề xuyên suốt của diễn đàn năm nay xoay quanh bài toán: làm thế nào để chuyển hóa tốc độ lan truyền của thông tin thành trách nhiệm kiến tạo niềm tin số trong kỷ nguyên AI.
