Đặng Kinh - vị tướng của những trận đột kích 'xuất quỷ nhập thần'

Trận tập kích Cát Bi, Sở Dầu

Trong lịch sử quân sự Việt Nam, có một vị tướng mà tên tuổi gắn liền với nghệ thuật chiến tranh du kích, với những trận đánh nhỏ về lực lượng nhưng có sức công phá rất lớn đối với ý chí và tinh thần của đối phương. Đó là cố Trung tướng, AHLLVT Đặng Kinh (1922-2019) - người nổi tiếng với tài năng tổ chức, chỉ huy những trận đánh đặc công, tập kích táo bạo.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, quân đội viễn chinh Pháp luôn tin rằng những căn cứ quân sự trọng yếu của họ, đặc biệt các sân bay, là pháo đài bất khả xâm phạm. Hàng rào dây thép gai nhiều lớp, bãi mìn dày đặc, vọng gác, đèn pha, chó nghiệp vụ cùng lực lượng bảo vệ tinh nhuệ tạo nên một hệ thống phòng thủ khiến họ tin rằng không một lực lượng du kích nào có thể thâm nhập.

Sân bay Cát Bi (Hải Phòng) khi ấy là một trong những căn cứ không quân quan trọng nhất của quân đội Pháp ở Bắc Bộ: tập kết nhiều máy bay chiến đấu, máy bay vận tải, kho xăng dầu, kho bom đạn; là đầu mối tiếp nhận viện trợ quân sự từ bên ngoài. Mỗi ngày, từ Cát Bi, nhiều chuyến bay cất cánh chi viện cho các chiến trường, đặc biệt là Điện Biên Phủ. Vì thế sân bay này càng được bảo vệ cẩn mật hơn.

Nhận nhiệm vụ đánh sân bay Cát Bi, Chỉ huy trưởng Đặng Kinh cùng đồng đội đã lựa chọn phương án táo bạo: bí mật luồn sâu, bất ngờ đánh đúng chỗ hiểm.

Các chiến sĩ nhiều lần bí mật tiếp cận khu vực sân bay, ghi nhận quy luật đổi gác, hướng tuần tra, vị trí máy bay, kho tàng và cả những khoảng trống trong hệ thống phòng ngự. Mỗi chi tiết đều được kiểm chứng nhiều lần. Ông Đặng Kinh luôn nhấn mạnh rằng, trong chiến tranh du kích, thắng lợi bắt đầu từ khâu chuẩn bị.

Đêm xuất kích 7/3/1954, các mũi chiến đấu lặng lẽ áp sát mục tiêu. Không có tiếng hô xung phong, tất cả diễn ra trong im lặng tuyệt đối. Khi các tổ chiến đấu đều đã vào vị trí, những khối bộc phá đồng loạt phát nổ. Trong khoảnh khắc, cả sân bay chìm trong biển lửa.

Chỉ trong 17 phút, 59 chiếc máy bay bị phá hủy hoặc hư hỏng nặng, các khu vực chứa nhiên liệu và phương tiện kỹ thuật bị tê liệt, chỉ có 5 chiếc máy bay thoát nạn vì bộc phá không nổ. Lực lượng bảo vệ sân bay rơi vào tình trạng hỗn loạn. Khi đối phương phản ứng thì các mũi tập kích của ta đã rút khỏi khu vực theo đúng phương án đã chuẩn bị. Toàn bộ lực lượng 32 người phía ta không tổn thất một ai.

Đặng Kinh còn là người chỉ huy trận đánh Sở Dầu, Hải Phòng đêm 18/6/1953. 4 tiểu đội do ông chỉ huy luồn sâu vào Sở Dầu Thượng Lý (kho chứa xăng dầu quan trọng nhất của quân đội viễn chinh Pháp ở chiến trường Bắc bộ), sử dụng bộc phá mạnh đốt trụi cả kho xăng dầu chứa 147 triệu lít xăng, thiêu hủy 300 xe cơ giới trong kho.

Những trận đánh này khiến quân Pháp hiểu ra rằng không có nơi nào tuyệt đối an toàn trước nghệ thuật chiến tranh du kích của Việt Nam.

Dấu ấn người cầm quân

Sau này, nhiều nhà nghiên cứu quân sự khi phân tích các trận Cát Bi, Sở Dầu đều có chung nhận định: đây là biểu hiện sinh động của tư duy quân sự Việt Nam - lấy trí tuệ để khắc chế sức mạnh vật chất, lấy yếu thắng mạnh, lấy ít địch nhiều.

Trong thành công ấy, dấu ấn của người chỉ huy hiện lên rất rõ. Đặng Kinh không chỉ xây dựng phương án tác chiến táo bạo mà còn đặc biệt coi trọng công tác trinh sát. Ông yêu cầu nắm thật chắc từng con đường, từng hàng rào, từng vị trí gác, từng quy luật hoạt động của đối phương. Chỉ khi mọi chi tiết được tính toán kỹ lưỡng, chuẩn bị công phu hàng tuần thậm chí nhiều tháng, ông mới quyết định nổ súng. Với trận tập kích sân bay Cát Bi, ông đã cho lực lượng tập luyện suốt 8 tháng ròng, trong điều kiện tuyệt đối giữ bí mật.

Đó cũng là phong cách chỉ huy xuyên suốt của ông: cẩn trọng trong chuẩn bị nhưng quyết đoán khi hành động.

Tên tuổi Trung tướng Đặng Kinh luôn được nhắc đến như một trong những người đặt nền móng cho nghệ thuật tác chiến đặc công - một trong những nét đặc sắc của nghệ thuật quân sự Việt Nam được bạn bè quốc tế đặc biệt quan tâm nghiên cứu.

Một vị tướng trưởng thành từ lòng dân

Dù là Trung tướng, AHLLVT, nguyên Phó tổng Tham mưu trưởng QĐNDVN, tướng Đặng Kinh luôn mang phong cách sống giản dị, gần gũi với cán bộ, chiến sĩ. Ông không tạo khoảng cách với cấp dưới, luôn lắng nghe ý kiến từ thực tiễn và sẵn sàng điều chỉnh phương án khi thấy hợp lý hơn. Với ông, thắng lợi của trận đánh là công sức của tập thể, không phải vinh quang của riêng người chỉ huy. Chính sự khiêm nhường ấy khiến ông được đồng đội kính trọng, nhân dân tin yêu.

Sau hòa bình lập lại, trên nhiều cương vị công tác, Đặng Kinh vẫn giữ nguyên hình ảnh người cán bộ xuất thân từ thực tiễn chiến đấu. Ông dành nhiều tâm huyết cho việc xây dựng lực lượng vũ trang, đào tạo cán bộ và truyền lại kinh nghiệm tác chiến cho các thế hệ sau. Những điều ông truyền dạy không chỉ là kỹ thuật quân sự mà còn là bản lĩnh của người cầm quân: Bình tĩnh trước khó khăn, sáng tạo trong tư duy và tuyệt đối đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên hết.

Ngày nay, khi nghiên cứu về nghệ thuật quân sự Việt Nam trong thế kỷ XX, bên cạnh những tên tuổi lớn như Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Chí Thanh, Văn Tiến Dũng… Trung tướng Đặng Kinh vẫn xứng đáng được nhắc đến vì những chiến công đặc biệt và những bài học có giá trị lâu dài: Trong mọi hoàn cảnh, nếu biết phát huy trí tuệ con người, dựa vào dân và tổ chức lực lượng khoa học, có thể tạo nên những chiến thắng tưởng chừng không thể.