Đạo diễn phim ZERO: AI chỉ là công cụ, linh hồn điện ảnh vẫn là con người

Tác phẩm được xem là một đại diện tiêu biểu kết hợp giữa thử nghiệm công nghệ và cấu trúc kể chuyện hoàn chỉnh.

ZERO sử dụng hình thức kết hợp giữa quay phim người thật và công nghệ AI, qua đó đặt ra câu hỏi về vai trò của con người trong sáng tạo nghệ thuật khi AI ngày càng có khả năng tham gia, thậm chí thay thế một số công đoạn sáng tạo. Bộ phim không chỉ nói về công nghệ, mà còn xoay quanh những vấn đề sâu xa hơn như cảm xúc, phẩm giá con người và quyền chủ thể trong sáng tạo, vì vậy đã thu hút nhiều sự quan tâm từ giới điện ảnh quốc tế.

Tại Liên hoan phim AI quốc tế ở Mỹ diễn ra vào cuối năm 2025, ZERO của Dongha Oh đã giành 4 giải thưởng gồm: "Phim AI kết hợp xuất sắc nhất", "Đạo diễn xuất sắc nhất", "Biên kịch xuất sắc nhất" và "Phim truyện xuất sắc nhất". Sau đó, phim tiếp tục đoạt giải “AI bình chọn xuất sắc nhất” tại Liên hoan phim AI ở Nhật Bản. Nhiều chuyên gia cho rằng giá trị của ZERO không chỉ nằm ở các giải thưởng, mà còn ở việc bộ phim cho thấy một hướng đi mới cho điện ảnh AI - nơi công nghệ phục vụ câu chuyện, thay vì câu chuyện bị chi phối bởi công nghệ.

Dongha Oh cho biết việc thực hiện ZERO không phải để chạy theo trào lưu công nghệ, mà bắt nguồn từ một ý tưởng đã được ấp ủ từ lâu. Kịch bản phim được chuyển thể từ một truyện ngắn anh viết khi còn học trung học, trong đó đặt ra giả định: nếu một ngày AI vượt qua con người trong mọi lĩnh vực, liệu văn học và sáng tạo nghệ thuật có bị thay thế hay không. Sau 15 năm, khi AI thực sự tiến gần đến khả năng đó, anh cảm thấy đây là thời điểm thích hợp để biến ý tưởng thành phim.

ZERO được nhiều liên hoan phim xếp vào loại “phim AI lai” - tức là kết hợp giữa diễn xuất của diễn viên thật với công nghệ AI để mở rộng hình ảnh và xây dựng thế giới thị giác. Khác với các tác phẩm hoàn toàn do AI tạo ra từ nhân vật, hình ảnh đến giọng nói, ZERO vẫn giữ lại phần biểu diễn của con người. Theo Dongha Oh, đây là lựa chọn có chủ ý, bởi nếu mọi thứ đều giao cho AI, thì chính chủ đề của bộ phim về giá trị con người sẽ bị phá vỡ. Anh cho rằng biểu cảm, chuyển động cơ thể và giọng nói của diễn viên là những yếu tố mà AI vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn.

Dongha Oh cũng chia sẻ rằng trong quá trình dựng phim, đôi khi những hình ảnh do AI tạo ra có thể tạo cảm giác như đang dẫn dắt ngược lại người sáng tạo. Tuy nhiên, anh đã loại bỏ những đoạn có nguy cơ làm lệch hướng câu chuyện. Mặt khác, AI đôi khi tạo ra những hình ảnh bất ngờ vượt ngoài dự tính. Những “tai nạn sáng tạo” như vậy có thể mang lại khả năng mới, nhưng việc lựa chọn sử dụng hay không vẫn phải do con người quyết định.

Theo anh, tiêu chuẩn đánh giá phim AI hiện nay cũng đang thay đổi. Trước đây, người ta thường chú ý tới việc công nghệ có thể tạo ra hình ảnh phức tạp hoặc ấn tượng đến mức nào. Nhưng hiện nay, sự quan tâm đang quay trở lại với yếu tố quan trọng nhất của điện ảnh: câu chuyện.

Về tương lai của điện ảnh AI, Dongha Oh đưa ra một cái nhìn khá thận trọng. Anh cho rằng ZERO có thể trở thành điểm khởi đầu cho một thể loại phim mới, nhưng cũng có thể chỉ là một sản phẩm mang tính chuyển tiếp trong giai đoạn công nghệ thay đổi quá nhanh. Anh ví von rằng bộ phim có thể giống như “bộ phim câm cuối cùng trước khi điện ảnh bước sang thời kỳ phim có tiếng”, chỉ khác ở chỗ sự chuyển đổi lần này không diễn ra trong nhiều năm mà chỉ trong vài tháng.

Trước những tranh luận về việc AI có thể làm suy yếu vai trò của đạo diễn, Dongha Oh khẳng định trung tâm của sáng tạo vẫn là con người. Theo anh, đạo diễn là người dùng niềm tin chủ quan mạnh mẽ để quyết định thế giới cần được kể bằng câu chuyện nào và chịu trách nhiệm cho sự biểu đạt đó. Quá trình này đôi khi chậm chạp, không hoàn hảo, thậm chí thiếu tính lý trí tuyệt đối, nhưng chính điều đó khiến AI chỉ có thể là công cụ hỗ trợ chứ không thể trở thành một đạo diễn thực sự.

Hiện nay, Dongha Oh đang đồng thời phát triển nhiều dự án mới, bao gồm phim AI lai có độ dài trung bình, phim ngắn dạng dọc và một dự án hoạt hình dài. Anh cho rằng ở giai đoạn hiện tại, AI phù hợp nhất với hoạt hình vì khán giả dễ chấp nhận hình ảnh mang tính kỹ thuật hơn, từ đó giảm bớt cảm giác “không tự nhiên” khi AI tham gia sản xuất. Ngoài ra, Dongha Oh cũng đã bắt đầu hợp tác với một công ty sản xuất AI tại Thành Đô, Trung Quốc, coi đây là bước quan trọng để tiến vào thị trường Trung Quốc và mở rộng ra thị trường quốc tế.

Nhiều chuyên gia cho rằng thành công của ZERO không chỉ là chiến thắng của một bộ phim riêng lẻ, mà còn cho thấy Hàn Quốc đang tích cực mở rộng biên giới sáng tạo của ngành công nghiệp nội dung. Từ K-pop, phim truyền hình Hàn Quốc đến trò chơi điện tử và nay là điện ảnh AI, ngành công nghiệp văn hóa của nước này đang tiếp tục tìm kiếm những hướng đi mới giữa công nghệ và nghệ thuật.