ĐBSCL: Làm gì để gia tăng giá trị nông sản xuất khẩu?

Sự kiện thu hút đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân tiêu biểu trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Phát biểu khai mạc, PGS. TS. Lê Văn Vàng nhấn mạnh: ĐBSCL là vùng trọng điểm sản xuất nông nghiệp của cả nước, đóng góp hơn 50% sản lượng lúa và 70% sản lượng trái cây xuất khẩu. Tuy nhiên, tác động của biến đổi khí hậu, dịch bệnh gia tăng, yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế về chất lượng, an toàn thực phẩm và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đang đặt ra những thách thức lớn. Việc tích hợp quản lí dịch hại tổng hợp (IPM) với các giải pháp công nghệ sau thu hoạch tiên tiến sẽ là chìa khóa giúp nông sản Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu và nâng cao giá trị.

PGS. TS. Lý Nguyên Bình, Phó viện trưởng Viện CNSH&TP- ĐHCT cho biết, hội thảo tập trung thảo luận các mô hình quản lí dịch hại bền vững, giảm sử dụng hóa chất, đồng thời giới thiệu các công nghệ bảo quản sau thu hoạch như xử lí nhiệt, màng bao sinh học, và ứng dụng chất kháng sinh tự nhiên. Các báo cáo cũng nhấn mạnh vai trò của công nghệ sinh học trong việc tạo ra các chế phẩm bảo vệ thực vật an toàn và kéo dài thời gian bảo quản nông sản.

Từ ý kiến từ các đại biểu dự hội thảo, có thể thấy, điểm yếu cốt lõi hiện nay là sự thiếu liên kết chặt chẽ giữa các mắt xích trong chuỗi.

Chúng ta có những khâu rất tốt: Nhiều vùng nguyên liệu cho năng suất cao, một số doanh nghiệp chế biến đầu tư máy móc hiện đại, và các hiệp định thương mại tự do đã mở ra nhiều cánh cửa thị trường. Tuy nhiên, các mắt xích này đang hoạt động rời rạc. Nông dân sản xuất theo kinh nghiệm, không biết thị trường cần gì. Doanh nghiệp chế biến thiếu nguyên liệu đạt chuẩn hoặc không có hệ thống bảo quản, kho lạnh đồng bộ. Các nhà phân phối và xuất khẩu lại gặp khó trong việc truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm khắt khe của thị trường nhập khẩu.

Chính sự đứt gãy này dẫn đến thất thoát sau thu hoạch lớn, có thể lên tới 10-20% sản lượng tùy từng loại nông sản, làm giảm chất lượng và tăng chi phí. Nếu chúng ta xây dựng được một chuỗi liên kết bền vững, nơi các viện nghiên cứu chuyển giao kĩ thuật sản xuất sạch và công nghệ bảo quản, doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm theo tiêu chuẩn và cùng nông dân quản lí chất lượng ngay từ đầu, thì câu chuyện sẽ hoàn toàn khác.

Đại diện các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản chia sẻ nhu cầu thực tế của thị trường châu Âu và Nhật Bản, đặc biệt là các tiêu chuẩn về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và chất lượng cảm quan. Nhiều ý kiến cho rằng, cần thiết lập một hệ thống truy xuất nguồn gốc từ khâu sản xuất đến chế biến và bảo quản, đảm bảo minh bạch và xây dựng thương hiệu cho nông sản Việt.

Hội thảo kết thúc với cam kết của đại diện Ban tổ chức về việc xây dựng mạng lưới hợp tác nghiên cứu giữa các viện trường và doanh nghiệp, nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ tiên tiến đến tay nông dân.

Các giải pháp đã được đề xuất sẽ là nền tảng cho chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững, đưa nông sản vùng ĐBSCL vươn xa trên thị trường quốc tế. Sự kiện góp phần khẳng định vai trò của ĐHCT trong việc kết nối nghiên cứu khoa học với thực tiễn sản xuất, mang lại giá trị thiết thực cho cộng đồng nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu trong khu vực.