ĐBSCL tăng tốc đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số từ nền tảng cơ sở

Chiều 10/6, hai địa phương trung tâm của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đồng loạt triển khai những hoạt động quan trọng nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trong khi TP. Cần Thơ tổ chức hội thảo xây dựng mô hình Trung tâm Đổi mới sáng tạo (ĐMST), thì tỉnh Cà Mau chính thức triển khai Kế hoạch xây dựng “Mô hình số tại cơ sở”. Hai sự kiện cho thấy xu hướng phát triển mới của vùng ĐBSCL, nơi khoa học công nghệ và chuyển đổi số đang từng bước trở thành động lực tăng trưởng quan trọng.

Tại TP. Cần Thơ, Hội thảo khoa học “Mô hình Trung tâm Đổi mới sáng tạo thành phố Cần Thơ - Thúc đẩy liên kết phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo” thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Văn Khởi, Phó chủ tịch UBND TP. Cần Thơ khẳng định thành phố đang hướng đến mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của vùng ĐBSCL. Việc triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo ra động lực phát triển mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo định hướng của thành phố, Trung tâm ĐMST sẽ không chỉ là nơi hỗ trợ nghiên cứu khoa học mà còn đóng vai trò kết nối giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Đây được xem là mô hình giúp khai thác hiệu quả nguồn lực tri thức, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hình thành các sản phẩm công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Lãnh đạo thành phố cho biết Cần Thơ đang tập trung nghiên cứu mô hình trung tâm phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Thành phố cũng tham khảo kinh nghiệm từ các trung tâm đổi mới sáng tạo thành công trong nước và quốc tế nhằm lựa chọn mô hình quản trị hiệu quả, có khả năng thu hút các doanh nghiệp công nghệ, nhà đầu tư và các quỹ đổi mới sáng tạo.

Một trong những điểm nhấn được nhiều chuyên gia đồng tình là việc xây dựng Trung tâm ĐMST phải dựa trên nền tảng liên kết chặt chẽ giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Với lợi thế là trung tâm giáo dục, đào tạo lớn nhất vùng, nơi tập trung Đại học Cần Thơ, Đại học Y Dược Cần Thơ cùng nhiều cơ sở nghiên cứu khoa học, thành phố được đánh giá có nhiều điều kiện thuận lợi để hình thành một trung tâm đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực.

Trong khi Cần Thơ tập trung xây dựng thiết chế đổi mới sáng tạo cấp vùng thì tại Cà Mau, chuyển đổi số được triển khai theo hướng đi từ cơ sở. Lãnh đạo UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành Kế hoạch xây dựng “Mô hình số tại cơ sở”, lấy ấp, khóm làm địa bàn trọng điểm nhằm đưa chuyển đổi số đến gần hơn với người dân.

Theo kế hoạch, mục tiêu của tỉnh là nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho cán bộ, công chức và người dân; phát huy vai trò của tổ công nghệ số cộng đồng; thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, thương mại điện tử và chuyển đổi số trong sản xuất, kinh doanh. Người dân được xác định là trung tâm và là chủ thể của quá trình chuyển đổi số.

Điểm đáng chú ý trong kế hoạch là việc triển khai đồng thời nhiều mô hình số gắn với đời sống thực tiễn. Trong đó có mô hình ấp, khóm số kiểu mẫu; mô hình chợ số; mô hình cung cấp dịch vụ công trực tuyến tại khóm, ấp; mô hình nông nghiệp thông minh và mô hình an ninh trật tự xã hội thông minh.

Đối với mô hình ấp, khóm số kiểu mẫu, tỉnh đặt mục tiêu tối thiểu 90% người dân trưởng thành sử dụng điện thoại thông minh, có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và thực hiện các giao dịch không dùng tiền mặt. Đồng thời, 100% cán bộ cơ sở được tập huấn kỹ năng số và sử dụng môi trường điện tử trong điều hành công việc.

Ở lĩnh vực kinh tế, mô hình chợ số hướng tới việc trang bị thiết bị thanh toán điện tử cho toàn bộ tiểu thương, ứng dụng phần mềm quản lý kinh doanh và triển khai hệ thống camera thông minh phục vụ quản lý, bảo đảm an ninh trật tự. Trong nông nghiệp, các mô hình sản xuất thông minh sẽ được khuyến khích ứng dụng cảm biến môi trường, hệ thống tưới tự động, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và kết nối tiêu thụ trên các sàn thương mại điện tử.

Theo kế hoạch, 20 xã, phường trên địa bàn tỉnh được lựa chọn triển khai thí điểm. Các địa phương sẽ đồng loạt ra quân thực hiện từ ngày 10/6 và hoàn thành các mục tiêu trước tháng 8/2026.

Các chuyên gia nhận định, muốn phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế số và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, ĐBSCL không thể chỉ dựa vào lợi thế truyền thống về nông nghiệp mà cần tạo ra những động lực tăng trưởng mới từ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việc hình thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo tại Cần Thơ cùng các mô hình số tại Cà Mau chính là những bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu đó.

Cần Thơ định vị trung tâm chuyển đổi số, KHCN vùng ĐBSCL

Muốn thành trung tâm logistics ĐBSCL, Cần Thơ phải gỡ nhiều điểm nghẽn