Đếm ngược ngày 1/6/2026: Xăng E10 chính thức 'phủ sóng' toàn quốc

Xăng E10: Lộ trình cách mạng xanh

Không còn là những cuộc thử nghiệm đơn lẻ, đây là một "cuộc chơi" tổng lực đòi hỏi sự đồng bộ từ hạ tầng sản xuất, cơ chế giá cho đến tâm lý người tiêu dùng. Liệu Việt Nam đã sẵn sàng cho một "kỷ nguyên E10"?

Ngày 1/6/2026 không chỉ là một mốc thời gian trên tờ lịch, đó là cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Sau gần một thập kỷ triển khai xăng E5 với nhiều thăng trầm, việc chuyển đổi sang xăng E10 (xăng chứa 10% ethanol sinh học) là bước đi tất yếu để cắt giảm phát thải nhà kính và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Công Thương, từ tháng 8/2025, hai "ông lớn" Petrolimex và PVOIL đã triển khai thí điểm kinh doanh xăng E10 tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM và Hải Phòng. Kết quả bước đầu cho thấy sự ổn định về mặt kỹ thuật, nhưng bài toán thực sự nằm ở quy mô toàn quốc.

Theo đó, 2,5 triệu tấn CO2 sẽ là lượng phát thải dự kiến sẽ được cắt giảm mỗi năm nếu toàn bộ phương tiện chuyển sang dùng E10.

10% là tỷ lệ xăng khoáng nhập khẩu có thể được cắt giảm ngay lập tức, giúp ổn định cán cân thanh toán quốc tế trước những biến động địa chính trị phức tạp tại Trung Đông. 173.000 tấn Ethanol là nhu cầu dự báo để phục vụ phối trộn E10 trong năm đầu diện rộng.

Nhà chuyên môn nói gì về xăng E10?

Nỗi lo lớn nhất của người dân vẫn nằm ở câu hỏi: "Xe tôi có chạy được E10 không?". Các chuyên gia từ Đại học Bách khoa Hà Nội đã có những công trình nghiên cứu đối chứng rất chi tiết.

PGS.TS Phạm Hữu Tuyến, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nguồn động lực và Phương tiện tự hành, khẳng định: "Với các dòng ô tô và xe máy sản xuất sau năm 2010, hệ thống phun xăng điện tử (FI) hoàn toàn tương thích với xăng E10.

Thậm chí, ethanol có chỉ số octane cao hơn xăng khoáng giúp động cơ chống kích nổ tốt hơn, xe chạy bốc hơn và giảm tiếng ồn".

Thực nghiệm trên các mẫu xe đời 2015-2020 cho thấy thời gian gia tốc từ 0-100km/giờ khi dùng E10 rút ngắn hơn khoảng 15% so với xăng khoáng thuần túy nhờ quá trình cháy triệt để hơn.

Tuy nhiên, với các dòng xe cũ sử dụng bộ chế hòa khí, tính hút ẩm của ethanol có thể gây ra hiện tượng phân tầng nếu xe không sử dụng trong thời gian dài (trên 3 tuần).

Ethanol cũng có tính tẩy rửa mạnh, có thể làm bong tróc cặn bẩn trong bình xăng cũ gây tắc lọc xăng, hoặc tác động đến các chi tiết cao su chưa được nhiệt đới hóa.

Chủ các phương tiện đời cũ nên kiểm tra và thay thế các ống dẫn nhiên liệu bằng vật liệu chịu cồn và tránh để xăng tồn dư quá lâu trong bình khi không sử dụng.

Việc triển khai diện rộng E10 đang đặt áp lực cực lớn lên chuỗi cung ứng cồn Ethanol (E100). Hiện nay, hai nhà máy Ethanol chính trong nước (Dung Quất và Bình Phước) đã bắt đầu khởi động lại 100% công suất từ giữa tháng 4/2026. Tuy nhiên, nguồn cung nội địa vẫn chỉ đáp ứng được khoảng 60-70% nhu cầu thực tế.

Sắn và mía đường là hai nguồn nguyên liệu chính. Để đảm bảo mục tiêu 1/6, cần một sự kết nối chặt chẽ giữa nhà máy và người nông dân. Nếu giá sắn biến động hoặc bị thương lái xuất khẩu thu gom hết, các nhà máy phối trộn sẽ rơi vào tình trạng "đói" nguyên liệu.

Để giải quyết vấn đề này, Petrolimex đã kiến nghị phương án nhập khẩu Ethanol từ các thị trường như Mỹ, Hàn Quốc để bù đắp thiếu hụt trong giai đoạn đầu, đồng thời đề xuất điều chỉnh Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về hàm lượng oxy để phù hợp với nguồn xăng nền hiện có tại khu vực.

Để người dân tự nguyện chọn E10 thay vì tìm kiếm các loại xăng khoáng (nếu còn tồn tại dưới dạng xăng đặc thù), chênh lệch giá là yếu tố sống còn.

Trong dự thảo mới nhất trình Chính phủ, các bộ ngành đang xem xét giảm thuế bảo vệ môi trường đối với phần ethanol có trong xăng E10.

Mục tiêu là tạo ra khoảng cách giá từ 1.500 - 2.000 đồng/lít thấp hơn so với xăng RON 95. Khi túi tiền của người tiêu dùng được hưởng lợi trực tiếp, sự chuyển dịch sẽ diễn ra tự nhiên mà không cần các biện pháp hành chính cưỡng ép.

Chiến dịch phủ sóng xăng E10 từ ngày 1/6/2026 không chỉ là một quy định hành chính, mà là một cuộc chuyển dịch tư duy về năng lượng. Với sự chuẩn bị rốt ráo của các đầu mối xăng dầu và sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, chúng ta có quyền kỳ vọng vào một thị trường năng lượng sạch hơn, bền vững hơn.