Di sản Tim Cook ở Apple: 3,1 tỉ iPhone xuất xưởng, đủ nối từ trái đất tới mặt trăng

Tuy nhiên, Tim Cook (65 tuổi) không rời Apple mà chuyển sang giữ vai trò chủ tịch điều hành, đồng thời tiếp tục phụ trách quan hệ với chính quyền Trump và chính phủ Trung Quốc.

Thành công của Tim Cook nhiều năm qua được xây dựng dựa trên việc tối đa hóa doanh thu từ người dùng sở hữu hàng tỉ thiết bị Apple, tinh chỉnh chuỗi cung ứng để duy trì biên lợi nhuận cao và kiểm soát chặt chẽ hệ sinh thái với lí do bảo vệ quyền riêng tư.

Thế nhưng, xu hướng chọn giải pháp an toàn và sự phụ thuộc vào hoạt động sản xuất tại Trung Quốc của Tim Cook đã bộc lộ nhiều rủi ro hơn những năm gần đây.

Apple phải đối mặt với sức ép từ các chính trị gia và cơ quan quản lí trên toàn cầu, trong khi danh tiếng về khả năng đổi mới của hãng cũng suy giảm trong kỷ nguyên AI (trí tuệ nhân tạo). John Ternus, tân giám đốc điều hành Apple, sẽ phải đối mặt với những hệ quả từ di sản này.

Dưới đây là di sản của Tim Cook tại Apple được thể hiện qua những con số

4.000 tỉ USD vốn hóa thị trường

“Tiếp quản vị trí CEO Apple ngay trước khi Steve Jobs qua đời vào tháng 10/2011, Tim Cook đã bước vào một vị trí mà người ta cho là không ai có thể thay thế được. Ông không chỉ hoàn thành nhiệm vụ mà còn làm tốt hơn thế”, Gene Munster, đối tác quản lí tại công ty dịch vụ tài chính Deepwater Asset Management, nhận định.

Kể từ đó, cổ phiếu Apple đã tăng hơn 2.000%. Trong khoảng thời gian này, Apple đã trả lại hơn 1.000 tỉ USD cho cổ đông thông qua chương trình mua lại cổ phiếu và cổ tức. Tim Cook khởi động chương trình phân phối lượng tiền mặt khổng lồ và duy trì trong nhiều năm từ 2012, sau khi các nhà đầu tư liên tục yêu cầu Apple chia sẻ lợi nhuận.

Tỉ trọng của Apple trong S&P 500 gần như tăng gấp đôi, từ chỉ hơn 3% giá trị chỉ số lên gần 7%. Điều này diễn ra cùng với xu hướng thị trường chứng khoán Mỹ ngày càng tập trung vào một nhóm nhỏ các cổ phiếu công nghệ lớn.

Số nhân viên trực tiếp của Apple cũng tăng từ khoảng 60.000 người lên khoảng 166.000 người. Công ty hiện có 535 cửa hàng bán lẻ tại 27 quốc gia và vùng lãnh thổ.

3,1 tỉ iPhone

Theo số liệu của hãng nghiên cứu thị trường IDC, Apple đã xuất xưởng 3,1 tỉ chiếc iPhone kể từ khi Tim Cook lên nắm quyền. Nếu xếp nối tiếp nhau, số iPhone này có thể trải dài từ bề mặt trái đất tới mặt trăng.

iPhone vẫn đóng góp khoảng một nửa tổng doanh thu của Apple. Công ty cho biết hiện có hơn 2,5 tỉ thiết bị Apple đang hoạt động trên toàn cầu, so với con số chỉ vài trăm triệu vào năm 2011.

Mất 638 tỉ USD vốn hóa trong cú sốc thuế quan

Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố các mức thuế quan toàn cầu vào tháng 4/2025, vốn hóa thị trường của Apple sụt 638 tỉ USD chỉ trong 3 ngày. Đây là một trong những mức giảm vốn hóa lớn nhất từ trước đến nay với một công ty Mỹ.

Cổ phiếu Apple sau đó phục hồi, nhưng cú sụt giảm là lời nhắc nhở về việc Tim Cook, với tư cách người kiến tạo chuỗi cung ứng của Apple, đã khiến công ty ngày càng gắn chặt với Trung Quốc.

“Tim Cook không phải là CEO của một công ty. Ông ấy gần như là CEO của một quốc gia”, Gene Munster nói.

Năm 2024, Apple từng cho biết khoảng 90% nhà cung cấp của hãng có hoạt động sản xuất ít nhất một phần tại Trung Quốc hoặc Đài Loan. Cũng trong năm đó, Apple thông báo sẽ ngừng công bố danh sách nhà cung cấp.

Cam kết đầu tư 600 tỉ USD vào Mỹ được Apple công bố hồi năm ngoái đã giúp hãng nhận được thiện cảm từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên, sự phụ thuộc của Apple vào Trung Quốc đã ăn sâu vào hoạt động kinh doanh, khiến công ty dễ bị tổn thương trước những căng thẳng giữa hai nước.

Tim Cook từng đáp ứng một số yêu cầu chính trị từ Trung Quốc, chẳng hạn gỡ các ứng dụng tin tức quốc tế khỏi App Store.

5 dòng sản phẩm phần cứng mới

Danh mục sản phẩm cốt lõi của Apple gồm iPhone, Mac và iPad gần như không thay đổi kể từ năm 2011. Apple Watch và AirPods là hai dòng sản phẩm mới thành công nhất được ra mắt dưới thời Tim Cook. Trong khi đó, HomePod và kính Vision Pro chỉ tạo được vị thế ở những thị trường ngách. Dự án phát triển ô tô điện tự lái của Apple cũng bị đình chỉ vào năm 2024.

Có thể nói, di sản phần cứng quan trọng nhất của Tim Cook lại là thứ người dùng khó nhìn thấy. Do Apple tự thiết kế chip, dần thay thế chip của bên thứ ba như Intel, Tim Cook đã góp phần giúp công ty tiếp tục nâng cao biên lợi nhuận vốn đã rất ấn tượng.

Biên lợi nhuận của Apple tăng từ khoảng 40% năm 2011 lên gần 50% hiện nay.

Gần 19 tỉ USD tiền phạt và truy thu tại châu Âu

Một trong những vấn đề khó giải quyết nhất mà Tim Cook để lại cho người kế nhiệm là mối quan hệ giữa Apple với các cơ quan quản lí.

Khi Apple ngày càng lớn mạnh, các cơ quan thực thi pháp luật và cạnh tranh trên toàn cầu, trong đó có Bộ Tư pháp Mỹ, đã tăng cường hành động chống lại công ty, chủ yếu xoay quanh những lo ngại về độc quyền.

Châu Âu là nơi Tim Cook phải đối mặt với những hậu quả rõ rệt nhất.

Năm 2016, Liên minh châu Âu (EU) yêu cầu Apple trả 14,4 tỉ USD tiền thuế truy thu liên quan đến các thỏa thuận thuế của hãng tại Ireland.

Các cơ quan quản lý cạnh tranh của EU đã áp mức phạt chống độc quyền khoảng 4 tỉ USD với Apple kể từ năm 2011.

John Ternus sẽ tiếp nhận một cuộc đối đầu chưa được giải quyết với EU liên quan đến Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA), trong đó các quy định của EU đã khiến Apple phải trì hoãn việc ra mắt Siri AI tại khu vực này.

Ngày 8/6, Apple xác nhận rằng Siri AI sẽ không có mặt trên iOS 27 và iPadOS 27 tại EU, trong khi vẫn có trên macOS 27 và visionOS 27.

Trợ lý giọng nói AI mới được xem là yếu tố quan trọng với thế hệ thiết bị tiếp theo của Apple.

1,5 tỉ thuê bao trả phí

Dưới thời Tim Cook, mảng dịch vụ của Apple đã thay đổi sâu sắc. Năm 2011, mảng kinh doanh này gần như chưa đáng kể. Apple đã biến hệ sinh thái phần cứng phổ biến của mình thành nền tảng mạnh để cung cấp các dịch vụ như Apple Pay, iCloud, App Store và Apple Music. Hiện Apple cho biết có 1,5 tỉ thuê bao trả phí.

Tuy nhiên, vị thế thống trị của Apple đang bị đe dọa bởi hàng loạt bước đi sai lầm hiếm hoi liên quan đến AI, trong bối cảnh công ty gặp khó khăn kể từ khi ra mắt Apple Intelligence vào năm 2024.

Apple đã đứng ngoài cuộc đua cực kì tốn kém để tự xây dựng các mô hình AI và trung tâm dữ liệu, quyết định có thể mang tính bước ngoặt với công ty.

Thay vào đó, Apple chuyển sang sử dụng công nghệ AI của OpenAI và gần đây hơn là Google Gemini.

Các nhà đầu tư muốn biết Apple sẽ biến AI, chẳng hạn trợ lý giọng nói mới, thành cơ hội kinh doanh khác cho mảng dịch vụ như thế nào.

880 triệu USD tiền lương và thù lao

Trong 15 năm đứng đầu Apple, cá nhân Tim Cook đã nhận tổng cộng khoảng 880 triệu USD, bao gồm lương cơ bản, cổ phiếu thưởng và các khoản tiền thưởng khác.

Theo dữ liệu của FactSet, Tim Cook hiện sở hữu chỉ 0,02% cổ phần Apple. Tạp chí Forbes ước tính tổng tài sản của ông vào khoảng 3 tỉ USD.