Điểm lại hành trình 'bóp' người dùng: Zalo ngày càng xa rời Việt Nam?

Hành trình Zalo ra mắt, củng cố vị thế và kết thúc “trăng mật” với người dùng

Zalo chính thức ra mắt vào tháng 12.2012 sau 4 tháng thử nghiệm. Cuộc chào sân của Zalo là một màn trình diễn đẹp vì khi ấy, người dùng Việt Nam đều rất nóng lòng mong chờ một ứng dụng OTT nội địa cung cấp dịch vụ nhắn tin, gọi điện miễn phí trong bối cảnh thị trường OTT Việt Nam đang hoàn toàn nằm trong tay các doanh nghiệp nước ngoài như Viber, KakaoTalk, LINE.

Trong những năm đầu, Zalo thể hiện một thái độ đầy thiện chí hướng tới người dùng, thậm chí còn chi ra hàng trăm tỷ đồng để tổ chức các sự kiện hoành tráng, thuê các ngôi sao ca nhạc, điện ảnh quảng bá, tiếp thị ứng dụng này.

Cũng dễ hiểu, vì lúc này, Zalo đang là “lính mới” trên thị trường ứng dụng OTT, chưa được nhiều người dùng biết đến. Chính vì thế, khi dùng chiêu marketing “ứng dụng OTT Việt”, Zalo đã dần thu hút sự quan tâm và cảm tình của người dùng trên khắp cả nước. Sự hậu thuẫn to lớn này đã giúp cho Zalo dần vượt qua các trở ngại trong cạnh tranh trên thị trường và sức ép lớn từ các đối thủ ngoại, để rồi chiến thắng ngoạn mục trong cuộc “đại chiến OTT” diễn ra trong các năm 2012-2013.

Sau năm 2013, các ứng dụng OTT ngoại rút dần khỏi thị trường Việt Nam. Thậm chí, ứng dụng Viber khi đó có trên 10 triệu người dùng tại Việt Nam cũng không chịu nổi nhiệt, phải đóng cửa văn phòng đại diện.

Song thực tế trên cũng song hành với một thực tế đắng cay khác, là thời kỳ “trăng mật” giữa Zalo và người dùng cũng dần kết thúc. Từ năm 2018 trở đi, Zalo bước sang thời kỳ “gây hấn” với người dùng, theo kiểu cứ đến hẹn lại lên.

Thủ đoạn bóp tính năng để ép người dùng sử dụng dịch vụ thu phí

10 năm sau khi chính thức ra mắt, vào một ngày… không đẹp trời tháng 8.2022, người dùng bất ngờ trước hàng loạt thay đổi từ Zalo. Vào thời điểm này, Zalo đã có khoảng 73 triệu người dùng hàng tháng. Ngay khi “ném đá dò đường” về việc bóp tính năng đối với các tài khoản miễn phí, Zalo đã gặp ngay những phản ứng dữ dội từ người dùng trên khắp cả nước. Trên các mạng xã hội, hàng triệu người dùng bày tỏ thái độ không đồng tình, thậm chí còn cho thấy sự hối tiếc khi đã ủng hộ một “ứng dụng Việt” như Zalo để thắng trong cuộc đấu căng thẳng với các đối thủ ngoại sừng sỏ trên thị trường, và rồi chính người dùng phải hứng chịu gáo nước lạnh từ “ứng dụng OTT Việt” đó.

Cuộc khủng hoảng bóp tính năng của Zalo kéo dài nhiều ngày khi họ đã để lộ kế hoạch chuyển từ ứng dụng hoàn toàn miễn phí cho người dùng sang mô hình hạn chế người dùng, để ép người dùng chuyển sang gói dịch vụ thu phí với tính năng và quyền lợi rộng mở hơn.

Các hạn chế cụ thể là: danh bạ tối đa chỉ còn 1.000 bạn bè; người lạ không thể xem nhật ký; mỗi tháng chỉ được trả lời 40 hội thoại từ người lạ… Trong khi đó, Zalo mở ra gói dịch vụ thu phí Zalo Business không những không bóp mà còn được cộng thêm tính năng.

Động thái “bóp” người dùng của Zalo đã khiến cho nhiều người Việt dùng biết đến Telegram hơn, một số khác thì cho thấy sự quyết tâm khi chuyển sang trung thành với Viber. Thậm chí, nhiều người còn chọn phương án sử dụng Messenger để tránh “vỏ dưa” Zalo.

Tối hậu thư “tồn tại hay không tồn tại”?

Cuộc khủng hoảng mới nhất do Zalo gây ra với gần 80 triệu người dùng hiện nay cho thấy, họ đang muốn chớp thời cơ trước khi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ ngày 1.1.2026, nhằm nắm đằng chuôi trong việc thu thập và sử dụng dữ liệu người dùng.

Nhiều ứng dụng, mạng xã hội có thể thấy được khoảng thời gian những ngày cuối năm 2025 là thời cơ để nắm lấy lợi thế trong việc thu thập và sử dụng dữ liệu người dùng, nhưng chỉ có mỗi Zalo là chớp thời cơ theo cách ép uổng người dùng vào thế một mất một còn, buộc họ "đồng ý cho phép" Zalo thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Nếu người dùng không đồng ý, tài khoản người dùng sẽ bị vô hiệu trong vòng 45 ngày, và nguy cơ mất liên lạc và dữ liệu công việc.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã mời VNG – công ty sở hữu Zalo – làm việc vào ngày 31.12.2025 để giải trình về vụ việc. Bên cạnh đó, nhiều tờ báo và trang thông tin đã xới lại vấn đề vốn và cổ đông tại VNG, từ đó đặt câu hỏi rằng VNG và Zalo có còn là của Việt Nam hay không khi các cổ đông nước ngoài đã chiếm tới 47,93% cổ phần.

Cần phải thấy rằng, tỷ lệ cổ phần do các doanh nghiệp nước ngoài nắm giữ tại VNG đã tăng lên trong những năm qua không phải là một vấn đề mới. Nhưng, cứ mỗi lần Zalo hay VNG gây ra phản ứng trong dư luận, những thông tin này lại được xới lên như một cách cảnh tỉnh về việc Zalo dần xa rời quyền lợi của người tiêu dùng Việt tại thị trường Việt Nam.