Điện ảnh Trung Quốc ‘quay thật + AI’

Cuối tháng 3, một dự án điện ảnh thử nghiệm mang tên Nọc của mật ong (tựa tiếng Anh No other love) được giới thiệu tại Trung Quốc như một "case study" tiêu biểu cho mô hình ‘Quay thật + AI’.

“Quay thật + AI” - bước ngoặt công nghiệp hóa điện ảnh

Bộ phim có sự tham gia của dàn diễn viên thực lực Viên Tuyền và Cảnh Nhạc đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lịch sử điện ảnh đương đại. Không đơn thuần là một tác phẩm tâm lý xã hội, bộ phim này gây chú ý khi trở thành dự án điện ảnh đầu tiên được cấp phép phát hành nhờ ứng dụng sâu công nghệ AI trong quy trình sản xuất.

Đứng sau bước tiến này là Xingji Interaction, một đơn vị phát triển mô hình sản xuất “Quay thật + AI” - một phương pháp kết hợp giữa hình ảnh quay thực và xử lý trí tuệ nhân tạo ở cấp độ cao. Đây không chỉ là thử nghiệm kỹ thuật, mà là một quy trình có thể tiêu chuẩn hóa, mở ra khả năng công nghiệp hóa điện ảnh trong kỷ nguyên AI.

Khác với các kỹ thuật CGI truyền thống vốn thường bị phàn nàn về độ “giả”, công nghệ AI trong dự án này tập trung vào việc tái tạo chiều sâu biểu cảm con người. Hệ thống Phoenix AI™ có khả năng phân tích tới 42 nhóm cơ mặt và hơn 50 kiểu vận động vi mô, cho phép mô phỏng vi biểu cảm ở cấp độ milimet. Điều này giúp giải quyết vấn đề kinh điển của kỹ xảo: “giống hình nhưng không giống thần”.

Trong phim, Xingji Interaction chịu trách nhiệm xử lý 9 cảnh quay then chốt, bao gồm tái cấu trúc diễn xuất, tạo nhân vật số và dựng bối cảnh hoàn toàn ảo. Đáng chú ý, các cảnh quay dài tới một phút, vốn là thử thách lớn với AI, vẫn giữ được sự nhất quán về cảm xúc và chuyển động. Kết quả cuối cùng đủ sức trình chiếu trên màn hình rạp cỡ lớn mà khó phân biệt bằng mắt thường đâu là thật, đâu là giả.

Không chỉ nâng cao chất lượng hình ảnh, AI còn làm thay đổi toàn bộ logic sản xuất. Trong điện ảnh truyền thống, việc quay bù (reshoot) đòi hỏi tái tập hợp ê-kíp, dựng lại bối cảnh và phụ thuộc vào lịch diễn viên - một quy trình tốn kém và kéo dài. Với bản sao kỹ thuật số của diễn viên, AI có thể tái tạo cảnh quay chỉ từ dữ liệu có sẵn, rút ngắn thời gian sản xuất từ “năm” xuống “tháng”, thậm chí “ngày”.

Quan trọng hơn, AI không thay thế đạo diễn hay diễn viên, mà mở rộng quyền kiểm soát sáng tạo. Từ ngôn ngữ ống kính đến hậu kỳ, đạo diễn có thể điều chỉnh chi tiết ở mức chưa từng có, với chi phí thấp hơn đáng kể. Đây chính là điểm khiến giới chuyên môn xem “Quay thật + AI” không chỉ là công nghệ, mà là một ngôn ngữ điện ảnh mới.

Tính đến đầu giờ chiều ngày 2.4 (giờ địa phương Trung Quốc), tức là sau 6 ngày công chiếu chính thức, No Other Love cán mốc 10 triệu NDT (hơn 38 tỉ đồng).

AI và giấc mơ điện ảnh - từ công cụ hỗ trợ đến hệ sinh thái sáng tạo mới

Nếu phần đầu của cuộc cách mạng nằm ở kỹ thuật hình ảnh, thì phần tiếp theo đang diễn ra ở toàn bộ chuỗi sản xuất - từ kịch bản đến hậu kỳ.

Ngày nay, với nhiều biên kịch trẻ, các công cụ AI như Doubao, ChatGPT hay Jimeng đã trở thành “trợ lý sáng tạo”. AI có thể giúp tra cứu tư liệu, tóm tắt tiểu thuyết, xây dựng cấu trúc kịch bản, thậm chí đề xuất nhịp điệu câu chuyện. Điều từng mất hàng tuần nghiên cứu giờ có thể hoàn thành trong vài giờ.

Ở khâu hậu kỳ, AI càng thể hiện ưu thế rõ rệt. Theo nhà sản xuất Chu Lâm Tùng, việc chuyển đổi bối cảnh từ ngày sang đêm bằng AI nhanh và chính xác hơn nhiều so với chỉnh màu truyền thống. Đặc biệt, kỹ thuật thay thế khuôn mặt diễn viên - vốn tiêu tốn hơn 100.000 NDT/phút nếu dùng CG 3D - nay chỉ còn khoảng 10.000–20.000 NDT nhờ AI.

Không dừng lại ở hỗ trợ, AI đang mở đường cho một thể loại mới: phim “AI nguyên sinh” (AIGC). Tiêu biểu là Đoàn viên lệnh - bộ phim hoạt hình đầu tiên của Trung Quốc được sản xuất hoàn toàn bằng AI và ra rạp vào cuối tháng 2. Trong mô hình này, con người vẫn giữ vai trò trung tâm ở kịch bản và cảm xúc, nhưng toàn bộ hình ảnh được AI thực thi.

Một quy trình sản xuất hoàn toàn mới đang hình thành: không cần máy quay, không cần bối cảnh thật, thậm chí không cần diễn viên. Thay vào đó là sự phối hợp giữa đạo diễn và AI thông qua “ngôn ngữ câu lệnh” (prompt). Storyboard trở thành tài liệu quan trọng nhất - đóng vai trò như bản thiết kế chi tiết cho AI thực thi.

Dự án tiếp theo trong làn sóng này là Tam tinh đôi: Chuyện cũ của tương lai của Bona Film, dự kiến ra mắt trong năm nay, cho thấy xu hướng này không còn là thử nghiệm đơn lẻ mà đang tiến tới quy mô công nghiệp.

Song song với cơ hội là những thách thức mới. Khái niệm “một người là một đoàn phim” đang dần trở thành hiện thực, cho phép các nhà làm phim độc lập sản xuất tác phẩm với chi phí cực thấp. Tuy nhiên, điều này cũng kéo theo sự đào thải mạnh mẽ: những người thiếu kỹ năng sẽ bị thay thế, trong khi nhân lực chất lượng cao - đặc biệt là những người hiểu cả nghệ thuật và công nghệ - trở nên khan hiếm.

Các vị trí nghề nghiệp mới cũng bắt đầu xuất hiện, như “đạo diễn câu lệnh” - người chuyển hóa ý tưởng nghệ thuật thành ngôn ngữ AI. Đây là dấu hiệu cho thấy điện ảnh không chỉ thay đổi công cụ, mà đang tái cấu trúc toàn bộ hệ sinh thái nhân lực.

Dẫu vậy, một cảnh báo quan trọng được đưa ra: AI có thể tạo ra vô số hình ảnh đẹp, nhưng cũng dễ khiến người sáng tạo rơi vào trạng thái “tê liệt lựa chọn”. Khi mọi thứ đều có thể làm được, việc chọn điều gì đáng làm trở nên khó hơn bao giờ hết.

Cuối cùng, dù công nghệ có tiến xa đến đâu, cốt lõi của điện ảnh vẫn nằm ở cảm xúc con người. AI có thể tái tạo ánh mắt, nụ cười, thậm chí cả nước mắt - nhưng ý nghĩa của những biểu cảm đó vẫn phải được định nghĩa bởi con người.

Điện ảnh hậu AI - cuộc chơi của những người biết kiểm soát công nghệ

Có thể thấy, điện ảnh đang bước vào một giai đoạn chuyển mình tương tự như khi kỹ thuật số thay thế phim nhựa. AI không phá hủy ngành công nghiệp này, mà đang viết lại luật chơi của nó.

Trong cuộc chơi mới, người chiến thắng không phải là những người chống lại công nghệ, mà là những người hiểu và kiểm soát được công nghệ. Họ đủ tỉnh táo để không bị cuốn theo khả năng vô hạn của máy móc, và đủ sáng tạo để giữ lại “linh hồn” của nghệ thuật.