AI

Doanh nghiệp Việt trước làn sóng AI: Tăng tốc ứng dụng, nút thắt ở đâu? - Bài 1:Việt Nam trong cuộc đua AI: Phổ cập nhanh, năng lực đến đâu?

Thế Lâm • 16/11/2026 15:10

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang nhanh chóng phổ biến tại Việt Nam, từ người dùng cá nhân đến hoạt động của doanh nghiệp. Các khảo sát, nghiên cứu cập nhật đến tháng 11/2026 cho thấy, tỉ lệ tiếp cận công nghệ tăng lên, nhiều doanh nghiệp đã ghi nhận cải thiện về năng suất và doanh thu.

Người Việt tiếp cận AI ngày càng nhanh

Theo báo cáo Global AI Diffusion quý II/2026 của Microsoft, tỉ lệ người trong độ tuổi lao động tại Việt Nam sử dụng AI tạo sinh tăng từ 26,5% trong quý I lên 27,9% trong quý II/2026, tương đương mức tăng 1,4 điểm phần trăm. Việt Nam đứng thứ 33 trong 147 nền kinh tế được xếp hạng, đồng thời đứng thứ hai Đông Nam Á, sau Singapore.

Kết quả này cho thấy AI đang dần trở thành công cụ quen thuộc hơn với người dùng Việt Nam. Tốc độ phổ cập tăng lên cũng tạo điều kiện để công nghệ đi sâu hơn vào hoạt động học tập, làm việc và kinh doanh.

Tuy nhiên, tỉ lệ của Microsoft phản ánh mức độ sử dụng AI tạo sinh trong nhóm dân số ở độ tuổi lao động, không phải tỉ lệ doanh nghiệp đã tích hợp AI vào quy trình vận hành. Một người sử dụng công cụ AI để viết nội dung, tìm kiếm thông tin hay hỗ trợ công việc cá nhân chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp nơi người đó làm việc đã có chiến lược ứng dụng AI.

FPT Telecom dùng AI nhân bản content cho các salesman-1
FPT Telecom sử dụng AI nhân bản content cho các salesman. Nguồn: FPT Telecom.

26% doanh nghiệp đã ứng dụng AI, phần lớn vẫn thử nghiệm

Một bức tranh cụ thể hơn về hoạt động doanh nghiệp được thể hiện trong nghiên cứu “Khai phá tiềm năng AI Việt Nam 2026” do Strand Partners thực hiện theo ủy quyền của Amazon Web Services (AWS), công bố ngày 29/9/2026 tại Việt Nam. Nghiên cứu khảo sát 1.000 lãnh đạo doanh nghiệp và 1.000 người dân tại Việt Nam.

Theo kết quả nghiên cứu này, khoảng 26% doanh nghiệp Việt Nam, tương đương 245.000 doanh nghiệp, đã ứng dụng AI trong hoạt động. Trong số đó, 78% kỳ vọng AI tiếp tục là động lực tăng trưởng trong năm tới. Những con số trên cho thấy AI đã tạo ra tác động kinh tế tại một bộ phận doanh nghiệp, thay vì chỉ dừng ở các thử nghiệm công nghệ. Dù vậy, mức độ triển khai vẫn còn khoảng cách đáng kể so với tiềm năng.

Theo nghiên cứu, có tới 61% doanh nghiệp đã ứng dụng AI vẫn đang ở giai đoạn thử nghiệm. Chỉ 23% có chiến lược AI chính thức và toàn diện, trong khi 13% có khung đo lường tỉ suất hoàn vốn (ROI) từ AI được áp dụng nhất quán.

Như vậy, số doanh nghiệp từng sử dụng AI và số doanh nghiệp có khả năng triển khai công nghệ một cách bài bản là hai nhóm rất khác nhau. Một công cụ có thể giúp nhân viên xử lý công việc nhanh hơn, nhưng để đưa AI vào nhiều bộ phận, kết nối với dữ liệu và quy trình cốt lõi, doanh nghiệp cần thêm chiến lược, nhân lực và cơ chế đánh giá hiệu quả.

“

Báo cáo Global AI Pulse quý III/2026 của KPMG ghi nhận, 61% tổ chức tại châu Á – Thái Bình Dương đang ở giai đoạn mở rộng quy mô AI hoặc tiến xa hơn, tăng từ 43% trong quý I. Tuy nhiên, khảo sát này có phạm vi 540 lãnh đạo tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, nằm trong tổng số 2.131 lãnh đạo ở 20 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Doanh nghiệp bắt đầu ghi nhận hiệu quả rõ hơn

Ở nhóm doanh nghiệp đã đưa AI vào vận hành, nghiên cứu của AWS ghi nhận, 73% đánh giá AI giữ vai trò then chốt trong chiến lược kinh doanh tổng thể. Trong đó, 72% doanh nghiệp cho biết năng suất tăng, cao hơn mức 66% của năm trước; 64% cho biết AI giúp doanh thu trung bình tăng thêm 15%. Khoảng 71% doanh nghiệp được khảo sát ghi nhận khoản đầu tư AI đã hòa vốn hoặc bắt đầu mang lại lợi nhuận. Những kết quả này cho thấy tác động của AI đang dần được nhìn nhận qua các chỉ số kinh doanh, thay vì chỉ ở khả năng thử nghiệm công nghệ. Tuy nhiên, đây là kết quả trong nhóm doanh nghiệp đã ứng dụng AI, không phải tỉ lệ của toàn bộ doanh nghiệp Việt Nam.

Trường hợp Công ty Cổ phần Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) cho thấy một cách ứng dụng cụ thể. Hơn 460 nhân sự TCBS đang sử dụng Kiro, môi trường phát triển phần mềm Agentic AI của AWS. Theo thông tin được công bố tại sự kiện AWS Cloud & AI Day cuối quý III/2026, công cụ này giúp rút ngắn thời gian phát triển tính năng gần 25%, trong khi hơn 70% mã nguồn do AI tạo ra được duyệt ngay lần đầu. Đây là kết quả doanh nghiệp công bố từ quá trình sử dụng công cụ trong phát triển phần mềm.

Ở lĩnh vực dịch vụ tài chính, 41% doanh nghiệp được khảo sát đã ứng dụng AI, cao hơn mức trung bình 26%; 79% doanh nghiệp trong nhóm này ghi nhận năng suất được nâng cao. Trong khi đó, ở lĩnh vực y tế, tỉ lệ doanh nghiệp ứng dụng AI đạt 23%, với 69% doanh nghiệp ghi nhận năng suất tăng. Các dữ liệu theo ngành cho thấy AI đang tạo ra những chuyển biến khác nhau tùy theo đặc thù hoạt động của doanh nghiệp trong phạm vi nghiên cứu.

ứng dụng AI tại TCBS để tạo hình ảnh video-3
Ứng dụng AI trong hoạt động sản xuất kinh doanh tại Công ty CP Chứng khoán TCB (TCBS). Nguồn: TCBS.

Hạ tầng mở rộng, bài toán tạo giá trị đặt ra cấp thiết hơn

Tính đến nay, Việt Nam có 42 trung tâm dữ liệu thương mại với tổng công suất thiết kế khoảng 372 MW. Vùng phủ 4G đạt 99,8% dân số, trong khi 5G đạt khoảng 91,9%.

Theo ông Hoàng Minh, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, tại sự kiện AWS Cloud & AI Day, Việt Nam cần tiếp tục phát triển đồng bộ đám mây (cloud), trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán, bảo đảm các yêu cầu về kết nối, độ tin cậy, an toàn và khả năng mở rộng. Đây là những nền tảng cần thiết khi AI chuyển sang các mô hình có yêu cầu tính toán và dữ liệu ngày càng lớn.

Nghiên cứu của AWS cũng cho biết, 38% doanh nghiệp được khảo sát đã biết đến Agentic AI, 8% đã tích hợp AI Agent vào các quy trình cốt lõi và 19% đang thử nghiệm hoặc triển khai thí điểm. Những con số này cho thấy mức độ nhận biết về thế hệ AI có khả năng thực hiện chuỗi nhiệm vụ đang tăng lên, nhưng tỉ lệ đưa công nghệ vào quy trình cốt lõi vẫn còn khiêm tốn.

Ở góc độ năng lực quốc gia, Việt Nam lần đầu chính thức tham gia Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và Trí tuệ nhân tạo thế giới (WDAIR) năm 2026, đạt vị trí thứ 37 trong 70 nền kinh tế, đứng thứ ba trong sáu nền kinh tế Đông Nam Á được đánh giá. Theo kết quả do Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD, Thụy Sĩ) thực hiện, được công bố chiều 11/11/2026 tại Hà Nội, Việt Nam đạt 78,09 điểm, xếp thứ 13 về Ứng dụng AI, thứ 15 về Quản trị số và AI, thứ 21 ở nhóm Hiệu quả.

WDAIR phản ánh năng lực cạnh tranh số và AI ở cấp quốc gia, không phải bảng đo trực tiếp tỉ lệ doanh nghiệp sử dụng AI. Tuy nhiên, các chỉ số thành phần cho thấy ứng dụng, quản trị và hiệu quả đều là những tiêu chí quan trọng khi đánh giá năng lực AI quốc gia. Những yếu tố này có mối quan hệ mật thiết với việc phổ cập và ứng dụng sâu AI trong các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân.

Điều này thể hiện rõ qua ít nhất ba báo cáo và dự án nghiên cứu về AI: Việt Nam đang tăng trưởng nhanh về tốc độ tiếp cận công nghệ. Tuy nhiên, một điểm rất đáng lưu ý là tỉ lệ sử dụng đang tăng nhanh hơn khả năng triển khai toàn diện, đặc biệt tại các đơn vị, tổ chức và doanh nghiệp. Qua đó, bài toán đặt ra là ứng dụng AI đang thay đổi hoạt động sản xuất, kinh doanh ra sao và tạo ra giá trị cụ thể đến đâu tại các tổ chức, doanh nghiệp.

Chính vì thế, những con số về lượng người dùng hay doanh nghiệp từng thử nghiệm AI được thể hiện qua các báo cáo, nghiên cứu thực sự chưa nói hết năng lực khai thác công nghệ của người dùng, đặc biệt là trong khối doanh nghiệp.

Nổi bật
      Mới nhất
      Doanh nghiệp Việt trước làn sóng AI: Tăng tốc ứng dụng, nút thắt ở đâu? - Bài 1: Việt Nam trong cuộc đua AI: Phổ cập nhanh, năng lực đến đâu?
      • Mặc định

      POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO