Độc đáo chợ ốc đồng tại kênh Mặc Cần Dưng

5 giờ sáng 22.10, trời đổ mưa tầm tã, ven tuyến kênh Mặc Cần Dưng (tỉnh An Giang), hàng trăm ghe, xuồng cặp bến cân ốc cho chủ vựa, tạo nên khí thế sôi động làng quê mùa nước nổi.

Tại xã Vĩnh An, tỉnh An Giang có nhiều vựa ốc thu gom ốc bươu vàng. Ông Nguyễn Văn Nam (chủ vựa ốc) cho biết, vựa ốc như ông mỗi ngày gom thấp nhất 10 tấn ốc, còn cao nhất 30 tấn. Ông Nam nhẩm tính, với hơn 6 vựa ốc như hiện nay, mỗi ngày có khoảng 60 đến hơn 100 tấn ốc bươu vàng được tiêu thụ.

Trong khi đó, chủ vựa ốc tên Tín cho biết, vựa ông thu mua mỗi ngày hơn 30 tấn ốc. Hiện tại, ốc cân xô tại vựa có giá từ 1.200 – 1.500 đồng/kg, bình quân mỗi xuồng thu hoạch hơn 1 tấn ốc, kiếm thu nhập tiền triệu sau khi trừ chi phí.

Ông Tín tâm sự: “Nguồn ốc đồng được tiêu thụ mạnh, bà con đầu tư ghe, ngư cụ khai thác trên đồng lũ. Từ đó, xóm kênh Mặc Cần Dưng có hàng trăm hộ mưu sinh bằng nghề cào ốc. Riêng, các vựa ốc ở đây được ngư dân nuôi tôm khắp nơi biết tới. Mới đây, tôi nhận được nhiều đơn đặt hàng mua ốc từ các ngư dân nuôi tôm ở miền Trung và miền Bắc”.

Có mặt tại vựa ốc của ông Nam vào lúc 5 giờ 30 cùng ngày, anh Tiến (nông dân xã Vĩnh An, tỉnh An Giang) sống bằng nghề bắt ốc bươu vàng cho hay, khoảng 18 giờ tối mỗi ngày, gia đình anh gồm 3 người, chạy xuồng máy vào các cánh đồng ngập nước dùng lưới kéo bắt ốc.

“Ốc bươu vàng sinh sôi nhanh, cắn phá cây lúa không thua gì chuột. Vì thế, trong mùa khô, người dân tìm đủ cách tiêu diệt như sử dụng thuốc, hóa chất nhưng vẫn không tiêu diệt hết. Trong mùa nước nổi, ốc sinh sôi nhiều nhưng lại không trốn sâu dưới đất bùn như mùa khô nên dễ bắt.

Chúng tôi dùng lưới bắt ốc. Ban ngày, trời nóng nên ốc lặn sâu trốn dưới đáy ruộng. Đêm xuống, trời mát ốc nổi lều phều lên mặt nước nên dùng lưới bắt rất dễ. Vì vậy, một đêm kéo lưới bắt ốc có thể dính hàng trăm ký đến vài tấn ốc bươu vàng”, anh Tiến lý giải.

Theo anh Tiến, nghề bắt ốc cũng cạnh tranh quyết liệt, trước khi đến cánh đồng phải nghiên cứu kỹ xem đêm trước có ai đến kéo chưa và nếu kéo ốc còn nhiều hay không? Nếu không, một đêm dầm sương gió, mưa rào chỉ dính được vài trăm ký ốc xem như lỗ công sức.

"Mùa nước nổi chỉ kéo dài 2 tháng, nhiều người tranh thủ đi bắt ốc mỗi đêm nên nguồn ốc cũng ít dần. Một ký ốc tùy theo thời điểm ốc nhiều hay ít, ốc hút hàng hay không mà giá ốc từ 1.200 đến 2.500 đồng. Đi kéo lưới bắt ốc suốt đêm khoảng hơn 6 tiếng đồng hồ nếu đêm đó trúng vài tấn ốc trừ chi phí đi lại có thể bỏ túi hơn 1 triệu đồng”, anh Tiến nói.

Tương tự, gia đình bà Nguyệt (ngụ xã Vĩnh Hanh, tỉnh An Giang), chuyên sống bằng nghề bắt ốc cho biết, bình quân vào những tháng mùa lũ từ tháng 7 đến tháng 11, gia đình có 3 người bắt được gần 500kg ốc mỗi ngày, trong đó có ốc bươu vàng và ốc lát bán lại với giá khác nhau. Trừ chi phí mỗi ngày kiếm gần 750.000 đồng.

Dưới kênh, một chiếc xuồng máy chở đầy ắp nguồn ốc từ trên đồng về. Một người đàn ông nước da rám nắng rón rén từ xuồng máy đi lên vựa ốc. Gặp chúng tôi người này giới thiệu tên Tuấn (ngụ xã Vĩnh Hanh, tỉnh An Giang) là người thu mua ốc bán lại các vựa.

Ông Tuấn cho hay: “Mấy bữa nay mưa lớn trên đồng ngập nước tới bắp chân, nguồn ốc sinh sản nhiều, bà con bắt thâu đêm. Gia đình tôi có tới 5 anh em đi buôn ốc đồng. Mỗi ngày, chúng tôi chạy ghe thu mua trên 200 tấn ốc, trong đó ốc bươu vàng chiếm sản lượng nhiều, phân phối khắp nơi.

Hiện tại, ốc cân xô tại vựa có giá 1.200 – 1.500 đồng/kg, bình quân mỗi xuồng thu hoạch hơn tấn ốc, kiếm thu nhập tiền triệu sau khi trừ chi phí. Giờ đây, ốc đồng đã tạo công ăn việc làm cho hàng trăm hộ dân, có thêm thu nhập ổn định trong mùa nước nổi”.

Vừa nói chuyện với chúng tôi, ông Tín khoát tay cho 8 thanh niên đang ngồi uống trà tại vựa để đi xuống xuồng máy của anh Tiến xúc ốc.

Không ai bảo ai, chỉ trong vòng vài phút, những thanh niên này hì hục khuân vác những bao ốc đồng nặng trịch mang lên bờ. Cạnh đó, các anh trung niên toàn thân ướt sủng, tay thoăn thoắt mở miệng bao đổ ốc vào chiếc máy sàng. Tiếng khua lạch cạch, tiếng ốc đổ lốc cốc, tạo nên âm vang sống động vùng thôn quê.

Dầm dưới cơn mưa, anh Sang (33 tuổi) cho biết, mỗi buổi sáng tại vựa này tiêu thụ trên 30 tấn ốc các loại. Nguồn ốc đưa từ dưới ghe lên sàng, phân loại cho vào bao, cứ như vậy, anh em nhận tiền công từ 400.000 – 500.000 đồng/ngày.

“Làm ốc không kể nắng, mưa. Ngày nào cũng có ốc người dân đem đến bán. Mặc dù, bốc vác ốc, sàng, lựa ốc rất cực, nhưng bù lại thu nhập khá, kiếm tiền nuôi con ăn học”, anh Sang bộc bạch.

Để con ốc còn tươi rói đến ngư dân chăn nuôi thủy sản ở các tỉnh xa, những tiểu thương sử dụng xe tải đông lạnh để vận chuyển. Nguồn ốc đưa tận nơi, giữ nguyên độ tươi, sống.

Một tiểu thương (ngụ U Minh Thượng, tỉnh An Giang) đến vựa chở ốc cho biết: “Hồi trước, chưa nắm kỹ thuật, tôi dùng nước đá ướp lạnh con ốc. Với cách làm này, ngư dân nuôi thủy sản không chuộng, vì tôm sú ăn sẽ dễ bị nhiễm bệnh. Do đó, tôi dùng xe tải đông lạnh, chở ốc ra tới tận nơi”.