Động đất lớn tại Philippines: 32 người thiệt mạng, hàng trăm dư chấn

Trận động đất lớn đã làm đổ sập nhiều công trình và kích hoạt các đợt sóng thần tại ít nhất sáu khu vực ven biển. Hiện tại, công tác tìm kiếm, cứu nạn và hỗ trợ y tế đang được các lực lượng chức năng khẩn trương triển khai khi hàng trăm dư chấn vẫn tiếp tục xuất hiện, gây khó khăn cho việc tiếp cận hiện trường.

Động đất lớn gây thiệt hại nghiêm trọng về người và cơ sở hạ tầng

Theo thông tin từ Viện Nghiên cứu Núi lửa và Động đất Philippines (Phivolcs), trận động đất xảy ra vào lúc 7 giờ 37 phút sáng với độ sâu chấn tiêu là 33 km. Tâm chấn được xác định nằm cách thị trấn Maasim thuộc tỉnh Sarangani khoảng 32 km về phía tây. Tính đến thời điểm hiện tại, Văn phòng Phòng vệ Dân sự (OCD) báo cáo phần lớn các nạn nhân thiệt mạng đều nằm ở khu vực Sarangani.

Ông Rene Punzalan, người đứng đầu Văn phòng Quản lí và Giảm nhẹ Rủi ro Thiên tai tỉnh Sarangani (PDRRMO), xác nhận có 17 người tử vong do sạt lở đất. Trong số 17 nạn nhân này, có 13 người cư trú tại thị trấn Glan và 4 người thuộc thị trấn Malapatan. Tại thành phố General Santos, lực lượng chức năng ghi nhận 10 trường hợp tử vong. Ngoài ra, có 3 người chết ở Davao Occidental và 2 người ở Tupi, South Cotabato. Trưởng phòng PDRRMO Nam Cotabato, ông Rolly Aquino, cho biết một trong những nạn nhân ở khu vực này tử vong do bị các mảnh vỡ từ một cấu trúc bê tông đè trúng, trong khi một người khác qua đời vì ngừng tim khi mặt đất đang rung lắc mạnh.

Bên cạnh số người tử vong, OCD ghi nhận 134 người bị thương và 12 người vẫn đang mất tích. Người phát ngôn của OCD, ông Junie Castillo, nhấn mạnh rằng đây mới chỉ là những dữ liệu ban đầu, chưa phản ánh toàn bộ bức tranh thiệt hại và con số mất tích có thể sẽ còn thay đổi khi lực lượng cứu hộ tiếp cận sâu hơn vào khu vực trung tâm thảm họa (Soccsksargen) và các khu vực lân cận như Davao hay Bắc Mindanao.

Về mặt hạ tầng, trận động đất đã tác động trực tiếp đến hàng chục công trình. Lực lượng ứng phó thiên tai ghi nhận hư hỏng tại phần đường dẫn cầu Tapon ở Glan, Sarangani và một tòa nhà 4 tầng với 35 phòng học dành cho cấp tiểu học của trường Đại học Notre Dame of Dadiangas. Nhiều trung tâm thương mại và nhà hàng cũng bị ảnh hưởng. Tại Sân bay General Santos, lực lượng quản lí cho biết chấn động đã làm sập một số mảng trần nhà và vỡ các tấm kính, khiến hoạt động của sân bay bị đình trệ tạm thời.

Đặc biệt, ít nhất 5 người được báo cáo đang mắc kẹt bên trong một siêu thị bị sập ở General Santos; công tác tìm kiếm và cứu nạn tại đây vẫn đang diễn ra. Cũng tại thành phố này, một tòa nhà là trụ sở của đài phát thanh FM và một cửa hàng thức ăn nhanh quốc tế đã đổ sập chỉ vài giây sau khi mặt đất rung lắc. Rất may mắn, những người bên trong đã kịp thời thoát ra ngoài an toàn. Chấn động mạnh cũng làm toàn bộ trần của Giáo xứ Holy Cross ở Calumpang đổ sập và làm bức tượng thánh giá trên đỉnh tòa nhà chính của cơ sở Đại học Santo Tomas General Santos rơi xuống đất.

Tại Davao, dù không ghi nhận thiệt hại cấu trúc diện rộng, một chung cư trên đường C.M. Recto đã xuất hiện các vết nứt rõ rệt và một phần của một khu nhà trọ ở Agdao bị sập. Cầu Bolton dọc theo Đường ven biển bị hư hại nhẹ, buộc cơ quan quản lí đường bộ phải đóng cửa tạm thời để đánh giá trước khi cho phép xe hạng nhẹ lưu thông trở lại vào lúc 1 giờ chiều. Cầu Km. 8 ở Matina Pangi cũng xuất hiện vết nứt, khiến nhà chức trách phải rào chắn một phần và chỉ cho phép xe 4 bánh hạng nhẹ đi qua.

Sóng thần và hàng trăm dư chấn liên tiếp

Nguyên nhân của trận động đất kiến tạo này được Trưởng bộ phận Nghiên cứu Động đất của Phivolcs, ông Winchelle Sevilla, giải thích là do sự dịch chuyển của Rãnh Cotabato (Cotabato Trench). Sự đứt gãy địa tầng này ngay lập tức tác động đến mực nước biển, kích hoạt cảnh báo ở nhiều khu vực.

Các trạm quan trắc mực nước biển của Phivolcs đã ghi nhận những đợt sóng thần đầu tiên ập vào bờ với chiều cao lên tới 1,4 m tại sáu khu vực ven biển. Theo số liệu ghi nhận, sóng thần xuất hiện tại Maasim, Sarangani vào lúc 7 giờ 42 phút sáng; tiếp theo là Kiamba, Sarangani lúc 7 giờ 44 phút; Kalamansig, Sultan Kudarat lúc 7 giờ 59 phút; Mati, Davao Oriental lúc 8 giờ 19 phút; Zamboanga lúc 8 giờ 32 phút và thành phố Tandag, Surigao del Sur vào lúc 8 giờ 45 phút sáng. Việc sóng thần xuất hiện nhanh chóng sau động đất đòi hỏi chính quyền địa phương phải phản ứng lập tức để di dời người dân khỏi các vùng trũng thấp.

Tình hình tại hiện trường tiếp tục diễn biến phức tạp khi tính đến 2 giờ chiều ngày hôm qua, Phivolcs đã ghi nhận tổng cộng 258 trận dư chấn. Các dư chấn này có độ lớn dao động từ 1,3 đến 6,7. Tần suất và cường độ của các dư chấn gây ra rủi ro rất lớn đối với sự vững chắc của kết cấu các tòa nhà vốn đã bị suy yếu từ trận động đất chính, đồng thời tạo ra môi trường làm việc vô cùng nguy hiểm cho các lực lượng tìm kiếm và cứu hộ đang làm nhiệm vụ tại các đống đổ nát.

Huy động tổng lực cho công tác cứu hộ và cứu trợ

Ngay sau khi sự việc xảy ra, chính phủ và các lực lượng chức năng Philippines đã đồng loạt kích hoạt các quy trình ứng phó khẩn cấp. Người phát ngôn Lực lượng Vũ trang Philippines (AFP), Đại tá Francel Margareth Padilla, cho biết quân đội đã lập tức triển khai công tác hỗ trợ nhân đạo và ứng phó thảm họa (HADR). Song song đó, người phát ngôn Cảnh sát Quốc gia Philippines (PNP), Đại tá Allan Rae Co, xác nhận lực lượng cảnh sát đã thiết lập vành đai an ninh tại các địa điểm bị ảnh hưởng, hỗ trợ công tác sơ tán. Tư lệnh PNP, Tướng Jose Melencio Nartatez Jr., khẳng định cảnh sát sẽ bám trụ tại hiện trường cho đến khi tình hình trở lại bình thường.

Trong lĩnh vực y tế, Bộ Y tế (DOH) đã điều động các đội phản ứng khẩn cấp y tế (HERT) từ các bệnh viện và Trung tâm Phát triển Y tế đến các khu vực bị ảnh hưởng. Ba Đội Hỗ trợ Y tế Khẩn cấp của Philippines (PEMAT) đã được đặt trong tình trạng sẵn sàng để thiết lập các bệnh viện dã chiến. Các đội này đến từ Bệnh viện Đa khoa Tưởng niệm Jose B. Lingad (Luzon), Trung tâm Y tế Đông Visayas (Visayas) và Bệnh viện Tưởng niệm Dr. Jose N. Rodriguez (Metro Manila) – những đơn vị đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chứng nhận năng lực triển khai nhân đạo quốc tế.

Lực lượng Tuần duyên Philippines (PCG) tại khu vực Đông Nam Mindanao đã kịp thời sơ cứu 9 học sinh bị thương nhẹ và ngất xỉu tại Davao del Sur, sau đó chuyển các em đến bệnh viện. Để bảo đảm an toàn, PCG đã ra lệnh đình chỉ hoạt động của tất cả các phương tiện đường thủy, bao gồm cả tàu cá và tàu chở khách tại Davao Occidental, đồng thời cử lực lượng hỗ trợ sơ tán người dân ven biển.

Cơ quan Xổ số Từ thiện Philippines (PCSO) cùng mạng lưới đối tác và đại lí ủy quyền cũng nhanh chóng phân bổ ngân sách và hàng cứu trợ đến tận tay người dân. Tổng giám đốc PCSO Melquiades Robles nhấn mạnh đây là sứ mệnh mang lại sự giúp đỡ và hi vọng cho người dân trong thời điểm nguy cấp. Cùng lúc, Hội Chữ thập đỏ Philippines (PRC) đã thiết lập quỹ khẩn cấp, huy động tình nguyện viên RC143 và điều phối lượng lớn phương tiện gồm xe cứu thương, xe chở thực phẩm, xe bồn chở nước và thuyền cứu hộ đến khu vực Davao và Soccsksargen để phân phát hàng hóa và cung cấp hỗ trợ tâm lí xã hội.

Tại Zamboanga, lực lượng quản lí nhà tù thành phố đã sơ tán an toàn hàng trăm phạm nhân đến khu vực đất trống bên trong khuôn viên nhà tù. Một quan chức tại đây xác nhận toàn bộ số người bị giam giữ đã được điểm danh đầy đủ. Đội ngũ kĩ thuật lập tức tiến hành kiểm tra cấu trúc tòa nhà để xác định các mối nguy hiểm tiềm ẩn sau khi mặt đất ngừng rung lắc, bảo đảm an ninh trật tự và an toàn tính mạng trong khu vực giam giữ. Các nỗ lực đồng bộ này đang được duy trì liên tục để giúp Mindanao vươn lên sau đợt thiên tai nghiêm trọng.