Đồng Nai: Lật lại ký ức chiến trường, tìm đồng đội đã nằm xuống ở Đắk Ơ

Dự hội thảo có Thiếu tướng Trần Chí Tâm - Phó Chính ủy Quân khu 7, Trưởng Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Quân khu 7; Đại tá Nguyễn Doãn Nam - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Sư đoàn 7, chủ trì. Tham dự còn có Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Doanh - nguyên Phó Tư lệnh Chính trị Quân đoàn 4; Đại tá Bùi Văn Sỹ - Phó Chính ủy Bộ CHQS TP.Đồng Nai; đại diện các cơ quan Quân khu, xã Đắk Ơ, các nhân chứng lịch sử và Ban Liên lạc truyền thống Sư đoàn 7.

Những ký ức chưa khép lại

Trong kháng chiến chống Mỹ, Đắk Ơ và Vườn quốc gia Bù Gia Mập là địa bàn có vị trí quan trọng, gắn với hoạt động của nhiều lực lượng cách mạng. Địa hình rừng núi rộng lớn, hiểm trở, giao thông khó khăn khiến nơi đây vừa là địa bàn đứng chân, cơ động chiến đấu, vừa là nơi diễn ra nhiều hoạt động phục vụ chiến đấu.

Giai đoạn 1966-1969, chiến tranh diễn ra ác liệt. Cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 7 và các đơn vị bạn phải bám địa bàn, cơ động chiến đấu, vận chuyển thương binh, tổ chức cứu chữa và bảo đảm hậu cần trong điều kiện đặc biệt gian khổ. Nhiều người đã anh dũng hy sinh nhưng đến nay vẫn chưa tìm thấy hài cốt.

Phát biểu khai mạc, Đại tá Nguyễn Doãn Nam - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Sư đoàn 7 cảm ơn các nhân chứng lịch sử, những người từng trực tiếp chiến đấu cùng các liệt sĩ. Những thông tin về trận đánh, nơi hy sinh, nơi chôn cất và số lượng liệt sĩ do nhân chứng cung cấp là nguồn tư liệu quý cho công tác tìm kiếm, quy tập.

Từ những thông tin này, Sư đoàn 7 và Ban Liên lạc truyền thống đã tổ chức 5 lần khảo sát thực địa với hơn 30 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia. Nhiều vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ được xác định, lập biên bản và bàn giao cho địa phương.

Tuy nhiên, hơn nửa thế kỷ đã khiến địa hình thay đổi, nhiều dấu tích chiến trường bị xóa mờ. Không ít nhân chứng tuổi cao. Vì vậy, việc tập hợp, đối chiếu từng nguồn tin có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định chính xác địa bàn và thu hẹp phạm vi tìm kiếm.

Sau hội thảo năm 2016 giữa Bộ CHQS tỉnh Bình Phước trước đây và các cựu chiến binh Sư đoàn 7, công tác khảo sát tại Bù Gia Mập tiếp tục được triển khai. Thượng tá Tống Ngọc Trường - Phó Đội trưởng Đội K72, Bộ CHQS TP. Đồng Nai, cho biết năm 2024, Đội K72 phối hợp khảo sát nhiều khu vực trong Vườn quốc gia Bù Gia Mập và xác định một số vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ.

Tháng 4/2026, lực lượng tiếp tục khảo sát 3 ngày và xác định 3 vị trí nghi có hài cốt gần Đồn biên phòng Đắk Bô. Một số vỏ đạn và di vật được phát hiện nhưng chưa tìm thấy hài cốt. Sau đó, Đội K72 phải tạm dừng nhiệm vụ tại Bù Gia Mập để tập trung tìm kiếm tại xã Minh Đức. Tại đây, lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 26 bộ hài cốt liệt sĩ.

Theo Thượng tá Tống Ngọc Trường, thời gian tới, Đội K72 sẽ phối hợp Đội K76, Bộ CHQS TP. Đồng Nai và các cựu chiến binh tiếp tục thu thập thông tin, xác minh các vị trí và xây dựng kế hoạch tìm kiếm cụ thể.

Mở rộng địa bàn, tăng cơ hội đưa đồng đội trở về

Tại hội thảo, nhiều nhân chứng lịch sử tiếp tục nhớ lại các trận đánh, tuyến hành quân và khu vực bộ đội từng đóng quân. Những ký ức cách đây hơn nửa thế kỷ được đối chiếu với hồ sơ, bản đồ, di vật và kết quả khảo sát thực địa. Mỗi thông tin có thể trở thành một chỉ dấu quan trọng để xác định vị trí tìm kiếm.

Phát biểu chỉ đạo, Thiếu tướng Trần Chí Tâm cho biết, trên địa bàn Quân khu 7 vẫn còn nhiều liệt sĩ hy sinh tại các vùng trọng điểm chưa được tìm kiếm, quy tập. Đắk Ơ và Vườn quốc gia Bù Gia Mập là những địa bàn cần tiếp tục tập trung nguồn lực.

Theo Thiếu tướng Trần Chí Tâm, chiến tranh đã đi qua nhưng hậu quả vẫn còn rất nặng nề. Cả nước hiện còn hơn 175.000 liệt sĩ chưa tìm được hài cốt; hơn 230.000 liệt sĩ đang nằm tại hơn 3.000 nghĩa trang nhưng chưa xác định được danh tính. Hơn 560.000 gia đình vẫn khắc khoải chờ ngày đưa hài cốt người thân trở về quê hương.

Đối với Quân khu 7, nhiệm vụ này càng có ý nghĩa đặc biệt bởi đây là địa bàn diễn ra nhiều chiến dịch, trận đánh lớn, nơi nhiều đơn vị chủ lực của Quân đội nhân dân Việt Nam hoạt động, chiến đấu và hy sinh.

Thiếu tướng Trần Chí Tâm đề nghị Sư đoàn 7 và các nhân chứng lịch sử tiếp tục tập hợp, nghiên cứu kỹ tư liệu liên quan các trận đánh lớn. Trong đó, cần rà soát thông tin từ 13 trận chiến đấu, chiến dịch giải phóng dân tộc như đường 20, giải phóng Định Quán, mở “cánh cửa thép” Xuân Lộc, 150 ngày đêm Tàu Ô - Xóm Ruộng, khu vực Minh Đức, Lộc Ninh, Bình Long và cao điểm 224 Bắc Lộc Ninh giai đoạn 1969-1971.

Việc nghiên cứu, đối chiếu tư liệu từ các trận đánh này nhằm tìm thêm thông tin về nơi chiến đấu, hy sinh và chôn cất liệt sĩ. Qua đó, các lực lượng có cơ sở xác định địa bàn, số lượng và xây dựng phương án tìm kiếm, quy tập, đưa hài cốt liệt sĩ về an táng tại các nghĩa trang liệt sĩ quê hương.

Thiếu tướng Trần Chí Tâm yêu cầu Sư đoàn 7 tiếp thu tối đa các ý kiến tại hội thảo, khẩn trương tổng hợp, phân loại từng nguồn tin và xác định những nội dung cần tiếp tục xác minh. Quá trình rà soát phải bảo đảm chặt chẽ về lịch sử, khoa học, pháp lí và thực tiễn; các nguồn tin, tài liệu phải được đối chiếu, đánh giá về tính chính xác và độ tin cậy trước khi tổ chức tìm kiếm.

Quân khu 7 cũng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lí, lưu trữ, số hóa hồ sơ, bản đồ, tư liệu và thông tin nhân chứng. Đồng thời, phối hợp với địa phương tổ chức đào dò tại những điểm nghi ngờ để có kết luận chính xác nhất.

Công tác thông tin, tuyên truyền cũng cần được tăng cường nhằm vận động cựu chiến binh, nhân chứng, đồng bào trong và ngoài nước tiếp tục cung cấp thông tin, nhất là về khu vực Đắk Ơ.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những cánh rừng năm xưa đã đổi thay. Nhưng với mỗi thông tin được xác minh, mỗi dấu tích được tìm thấy, hy vọng đưa những người lính đã nằm lại chiến trường trở về với gia đình, đồng đội và quê hương lại được nối dài.