Đồng Nai sau một năm vận hành chính quyền 2 cấp: Gần dân, thông việc, mở đường tăng trưởng
Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền hai cấp, những thay đổi tại TP. Đồng Nai đang được cảm nhận từ những việc rất cụ thể: người dân bớt đi lại, thủ tục được giải quyết gần nơi cư trú hơn, cán bộ cơ sở chủ động xuống tận địa bàn.
Nhưng phía sau sự thuận tiện ấy là một cuộc thay đổi lớn hơn về cách tổ chức và vận hành bộ máy. Quyền hạn được đưa xuống gần dân hơn, đồng nghĩa trách nhiệm cũng dồn về tuyến đầu. Khi cơ sở đủ sức gánh vác, dòng chảy hành chính được rút ngắn, tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp và các nguồn lực xã hội chuyển động.
Từ người dân đến áp lực tuyến đầu
Với ông Trần Trung Kiên (người dân khu phố Tân Phú 1, phường Bình Phước), sự thay đổi của bộ máy chính quyền được cảm nhận từ những việc rất đời thường.
“Từ khi có mô hình chính quyền hai cấp, quy trình hành chính trở nên minh bạch và dễ tiếp cận hơn. Chúng tôi không còn phải đi lại qua nhiều cấp, chịu cảnh xếp hàng chờ đợi như trước”, ông Kiên nói.
Một bộ hồ sơ được tiếp nhận thuận tiện hơn, một lần đi lại được rút ngắn, với người dân có thể là thay đổi nhỏ. Nhưng ở góc độ quản trị, đó lại là dấu hiệu cho thấy chính quyền đang được kéo gần hơn về phía người dân.
Tại xã biên giới Thiện Hưng, cách làm này thể hiện rõ hơn. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, đông đồng bào dân tộc thiểu số khiến việc yêu cầu người dân tự đến trung tâm hành chính để làm thủ tục không phải lúc nào cũng thuận tiện.
Chính quyền xã chọn cách ngược lại: đưa dịch vụ công về gần người dân. Cán bộ thường xuyên xuống các thôn hướng dẫn người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Công an, dân quân và các tổ công nghệ số cộng đồng cùng tham gia hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục ngay tại địa bàn.
Cách làm ấy vừa giúp người dân tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn, vừa từng bước hình thành kỹ năng số trong cộng đồng.
Từ cơ sở, nhiều cách làm mới cũng được triển khai. Người dân có thể nộp hồ sơ không phụ thuộc địa giới hành chính, lựa chọn trung tâm hành chính công cấp xã thuận tiện nhất. Lực lượng công an tổ chức 45 điểm cấp đổi căn cước và định danh điện tử lưu động tại thôn, ấp. Các tổ hỗ trợ hành chính công trực tuyến qua Zalo hướng dẫn người dân nộp hồ sơ từ xa.
Những thay đổi đó được phản ánh qua các chỉ số cải cách hành chính. Năm 2025, Đồng Nai đạt 93,1% chỉ số PAR INDEX, đứng thứ 3/34 tỉnh, thành phố, tăng 5 bậc so với năm 2024.
Đáng chú ý, Chỉ số hài lòng của người dân, tổ chức đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) đạt 87,16%, tăng 42 bậc, đứng thứ 3 cả nước.
Nhưng để chính quyền có thể đến gần dân hơn, bản thân bộ máy cũng phải thay đổi. Ở cấp thành phố, số đầu mối cơ quan chuyên môn được giảm 50%, còn 14 sở và 1 tổ chức hành chính. Số phòng chuyên môn giảm hơn 45%.
Ở cấp xã, Đồng Nai kiện toàn 95 xã, phường với 380 phòng chuyên môn và trung tâm phục vụ hành chính công. Hơn 500 nhiệm vụ được chuyển giao trực tiếp cho cơ sở. Hàng trăm cán bộ được điều động, biệt phái từ thành phố về tuyến đầu để hỗ trợ xử lí công việc trong giai đoạn chuyển tiếp.
Như vậy, cùng với việc rút ngắn một tầng nấc hành chính, một khối lượng lớn công việc cũng được đưa xuống nơi gần dân nhất. Đây chính là phép thử lớn nhất của mô hình mới.
Ông Nguyễn Duy Tân - Chủ tịch UBND phường Trấn Biên, cho biết tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn của phường đạt trên 98%. Tuy nhiên, nhân sự sau sáp nhập vẫn là thách thức lớn.
Theo ông Tân, cán bộ được tiếp nhận từ nhiều nguồn nên trình độ chuyên môn chưa đồng đều. Trong khi đó, bộ máy được tinh gọn nhưng khối lượng công việc lại tăng do cấp cơ sở phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ, lĩnh vực hơn. Tình trạng quá tải cục bộ vì thế vẫn xảy ra.
Đây là bài toán đặt ra sau khi quyền lực được đưa xuống cơ sở: trao quyền phải đi cùng năng lực thực thi. Khi được trao quyền và tăng tính chủ động, chính quyền cơ sở có thể phản ứng nhanh hơn trước các vấn đề phát sinh tại địa bàn như đất đai, trật tự xây dựng, môi trường. Những vụ việc được xử lí sớm sẽ hạn chế nguy cơ kéo dài thành điểm nóng.
Nhưng để làm được điều đó, cán bộ cơ sở phải đủ năng lực xử lí công việc đa ngành, sử dụng công nghệ và phối hợp với các lực lượng tại địa bàn. Vì vậy, “hồi sức” tuyến cơ sở không đơn thuần là bổ sung nhân sự. Quan trọng hơn là nâng chất lượng đội ngũ và tạo cho cơ sở đủ công cụ để thực thi những nhiệm vụ đã được phân quyền.
Khi một bộ hồ sơ mở đường cho dòng vốn
Sức mạnh của chính quyền cơ sở cuối cùng không chỉ nằm ở số hồ sơ được giải quyết đúng hạn. Với doanh nghiệp, một thủ tục được xử lí nhanh hơn có thể là một khoản chi phí được tiết giảm. Một vướng mắc được tháo gỡ sớm có thể giúp dự án tiếp tục triển khai. Và một chính quyền phản ứng nhanh có thể tạo thêm niềm tin cho nhà đầu tư.
Ông Nguyễn Hoàng Đạt - Giám đốc Công ty TNHH Vinahe, phường Phước Bình, cho biết cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao mô hình chính quyền hai cấp. Việc tinh gọn bộ máy, giảm thủ tục và rút ngắn thời gian xử lí công việc giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong sản xuất, kinh doanh và đầu tư.
Từ góc nhìn doanh nghiệp, sự thay đổi của bộ máy hành chính vì thế không còn là câu chuyện nội bộ của chính quyền. Nó tác động trực tiếp đến chi phí, thời gian và cơ hội kinh doanh.
Dự án Aqua City tại phường Long Hưng là một ví dụ. Sau thời gian dài vướng mắc, dự án được tháo gỡ về mặt pháp lí trong năm 2025, gắn với tinh thần “lắng nghe - tháo gỡ - hành động - kết quả” của chính quyền thành phố.
Từ một bộ hồ sơ của người dân đến một dự án lớn của doanh nghiệp, câu chuyện cuối cùng vẫn quay về một điểm: khả năng giải quyết công việc của chính quyền. Khi công việc được xử lí nhanh hơn ở cơ sở, dòng chảy hành chính được rút ngắn. Khi những điểm nghẽn hành chính được tháo gỡ, nguồn lực xã hội có thêm điều kiện được giải phóng. Những chuyển động này diễn ra trong bối cảnh kinh tế Đồng Nai đang tăng tốc.
Năm 2025, Đồng Nai đạt mức tăng trưởng GRDP 9,63%, cao nhất trong một thập kỷ. Thu ngân sách lần đầu vượt 100.000 tỉ đồng. Bước sang quý I/2026, GRDP tiếp tục tăng 9,76%, đứng thứ 7 cả nước và dẫn đầu khu vực phía Nam. Trong những tháng đầu năm, thành phố thu hút hơn 15.500 tỉ đồng vốn đầu tư trong nước và hơn 1,1 tỉ USD vốn FDI.
Không thể quy toàn bộ kết quả tăng trưởng cho riêng mô hình chính quyền hai cấp. Tuy nhiên, việc rút ngắn tầng nấc hành chính, tăng quyền chủ động cho cơ sở đang tạo thêm điều kiện để Đồng Nai cải thiện môi trường đầu tư và hấp thụ các nguồn lực phát triển.
Mục tiêu tăng trưởng GRDP 10% và thu ngân sách 150.000 tỉ đồng trong năm 2026 vì thế đặt ra yêu cầu cao hơn đối với bộ máy.
Chính quyền không thể chỉ “vận hành thông suốt”. Bộ máy phải chủ động hơn, phản ứng nhanh hơn và giải quyết được những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.
Tại Hội nghị sơ kết một năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của CQĐP hai cấp trên địa bàn, Chủ tịch UBND TP. Đồng Nai Nguyễn Văn Út đánh giá, dù có nhiều nội dung chưa có tiền lệ, Đồng Nai cơ bản hoàn thành các yêu cầu đề ra.
Theo ông, mô hình mới giúp bộ máy giảm tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động cho cơ sở và nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, những hạn chế trong quá trình vận hành cũng cần được nhìn nhận nghiêm túc để tiếp tục hoàn thiện.
“Ở vị thế một thành phố trực thuộc Trung ương, toàn bộ hệ thống phải thay đổi mạnh mẽ tư duy quản lí theo hướng chủ động, linh hoạt, tuyệt đối không trông chờ, ỷ lại”, ông Nguyễn Văn Út nhấn mạnh.
.jpg)